ُاقتصاد کار و بهره وری

ياد باد آنكه مرا ياد آموخت

فصل اول - اخلاق دانش اندوزی

 

 

 

اهمیت و ضرورت علم و علم آموزی از دیدگاه اسلام چیست ؟

اهمیت آن به حدی است که :

1-نخستین آیاتی که بر پیامبر نازل شد بهترین دلیل بر جایگاه ویژه تعلیم و تعلم در اسلام است

2- علم آموزی واجب عمومی بوده و بر هرمسلمانی واجب گردیده است

3- ضرورت یادگیری علم ضرورتی مطلق است  یعنی نه قید مکانی و زمانی دارد و نه محدودیتی دیگر

چرا  اسلام  به دانش اندوزی همراه با پارسایی تاکید مینماید ؟

زیرا پارسایی و تقوا سبب میشود فطرت انسان به پاکی و زلالی نخستین خود بازگردد تا فراگیری و پذیرش حقایق برای او بیشتر و تسهیل تر شود و به آسانی بتواند بدون دخالت هواهای نفسانی حقایق را پذیرفته و به دانش های  سودمند و اندیشه های درست دست یابد و دیگر اینکه تفکر آدمی را از بند اسارت شیطان درونی و بیرونی آزاد نماید.

موانع دست یابی به علم حقیقی یا ( لغزشهای اخلاقی علم آموزی و خردورزی ) را نام ببرید.

1-      پیروی از حدس و گمان

2-      تقلید کورکورانه

3-      شتاب زدگی

4-      تمایلات نفسانی

·     پیروی از حدس و گمان : چون دستیابی به یقیین و تشخیص واقعیت برای برخی از آدمیان دشوار است لذا به جای پیروی از یقیین ، تفکر عقلانی و علمی به پیروی از حدس و گمان روی آورده و مبنای خود را بر اساس راحت طلبی و گمان بنا میکنند

·     تقلید کورکورانه یعنی اینکه انسان به جای آنکه آزادانه و محققانه بیاندیشد مهار تفکر خود را به دست دیگران بسپارد و باورهای عمومی و اجتماعی را به سادگی و بدون تفکر بپذیرد

·     شتاب زدگی : گاهی اوقات انسان در باره موضوعی تحقیق کامل نمیکند و با توجه به اطلاعات کمی که در مورد یک موضوع پیدا میکند بدون توجه به جوانب مسئله و احاطه داشتن به آن در داوریهای علمی خود شتاب زده اظهار نظر میکند .

·     تمایلات نفسانی : حب ، بغض ، جهت گیری های تعصب آمیز ، خود بزرگ بینی ،و سایر تمایلات نفسانی باعث میشود مسیر تعلیم و تفکر منحرف گردد و نتوانیم به جمال حقیقت نائل گردیم و آنها     ثمره ای جز سستی و ضعف عقل و گمراهی علمی انسان ندارند  

چرا اسلام تقلید کورکورانه از بزرگان جامعه را عامل گمراهی میداند ؟

چون اسلام یکایک انسان ها را دارای شخصیتی مستقل دانسته « فرد را مسئول « میشناسد وهرگونه دنباله روی و تقلید کورکورانه از بز رگان جامعه را عامل گمراهی میشمارد

 

منظور از انگیزه الاهی ( اخلاص ) داشتن در آداب آموختن چیست ؟

یعنی برای آموختن و انجام آن میبایست نیت خوب داشته باشیم زیرا نیت و انگیزه  تحصیل بیش از خود عمل اهمیت دارد و ماهیت هر عمل با توجه به نیتی که فرد در انجام آن داشته است مشخص میگردد

دو معیار برای ارزش گذاری کاراخلاقی و ارزشمند در زمینه آداب آموختن چیست ؟

1- حسن فعلی  : یعنی خوب بودن کار

2- حسن فاعلی :  یعنی نیت خوب داشتن در انجام آن ( صرفا" برای رضایت خداوند انجام گرفته باشد )

 

 

 

 

 

 

ارتباط نیت با خداوند درجات و مراتب مختلفی دارد آنها را نام ببرید( مراتب رضایت الاهی )

1-      برخی به نیت بهره مندی از نعمت های الاهی و دخول در بهشت کارهای خود را انجام میدهند

2-       هدف برخی دیگر در انجام کارهای خود ، رهایی از عذاب الاهی و ترس از جهنم است

3-      برخی در انجام کارهایشان صرفا" رضایت و خشنودی خداوند را در نظر میگیرند نه چیز دیگررا

منظور از نیت بعنوان یک ارزش اخلاقی چیست ؟

منظور این نیست که انسان در حین انجام کار بگوید این کار را برای رضای خدا انجام میدهم یا آن را در ذهنش خطور دهد  بلکه منظور اینست که تنها عاملی که موجب انجام این کار شود انگیزه الهی و پیروی ازخداوند باشد نه آنکه از روی ریا و خوشایند دیگران بخواهد آن عمل را انجام دهد

نشانه ی نیت الهی داشتن در تحصیل علم چیست ؟

این است که به همان اندازه که علم و دانش انسان افزایش می یابد لذت  درونی او در برابر خودش و تواضعش در برابر مردم و خوف و خشیتش در برابر خدا ی متعال و درکش نسبت به دین و حقایق الهی نیز افزایش یابد

استاد شایسته کیست و چه شرایطی دارد؟

استاد شایسته کسی است که با رفتار خود دانشجو را به کسب فضایل ترغیب و از آلودگی به رذایل اخلاقی دور کند و استادی است که دیدن او انسان را به یاد خدا اندازد و سخن گفتنش بر علم دانشجو بیافزاید

چرا اولیاء خدا بر انتخاب استاد و معلم شایسته تاکید فراوان مینمودند؟

زیرا شاگردان هر اندازه که مقاومت کنند نمیتوانند از تاثیر گذاری آشکار و نهان استادان در روند زندگی خود مصون شوند

مهمترین وظیفه دانشجویان در تحصیل علم چیست ؟

بدست آوردن دانشی که برای جامعه سودمند بوده و در جهت رشد و پیشرفت فراگیر آن جامعه باشد

شنونده خوب کیست ؟ کسی است که :

1-      در سخنان گوینده خوب دقت کند یعنی برای ادراک آمادگی کافی داشته باشد

2-      بردبار و شکیبا بوده و احساس خستگی نکند

3-      میان نکات اصلی گفتار گوینده و شاخ و برگ های آن تفکیک نماید( مناقشه در مثال نکند)

پرسش و پرسشگری در چه شرایطی پسندیده  و مطلوب است ؟

 الف ) اگر برای کشف حقیقت و فهم واقعیت باشد نه تنها از فضایل اخلاقی است بلکه در پاره ای از اوقات از نظر شرعی و فقهی نیز واجب است واگر برای اظهار فضل و مچ گیری و امثال آن باشد کاری بسیار زشت و ناپسند است .

ب ) پرسش باید در باره موضوعاتی باشد که گرهی از کار ما یا دیگران بگشاید و در رابطه با مسائلی نباشد که دانستن یا ندانستن آن هیچ دخالتی در زندگی مادی و معنوی ما نداشته باشد

منظور از زنجیر کردن علم چیست ؟ منظور ضبط ، نوشتن و نگارش  مطالب علمی و آموخته ها  است

وظیفه استاد در قبال سوالات دانشجویان چیست ؟

1-      هرگز نباید از پرسش های دانشجویان خسته شود

2-      هرگز نباید متکلفانه به سوالات پاسخ بدهد

3-      اگر پاسخ سوالی را نمیداند با صراحت و شجاعت تمام بگوید « نمیدانم«

4-      چیزی را بگوید که به آن علم دارد و چیزی را که نمیداند نگویند

وظیفه دانشجو در مقابل استاد چیست ؟

1-      احترام گذاشتن به عالمان و اندیشمندان

2-      تواضع در برابر اهل علم

3-      بزرگداشت عالمان و اندیشمندان

4-      اکرام به عالمان و اندیشمندان

 

 

 

 

چرا اسلام برای معلم و استاد احترام ، مقام و ارزش قائل شده است ؟

به جهت اهمیت و ارزشمندی خود علم است زیرا علم بهتر از جهل و نادانی است و عقل حکم میکند که ارزش دانایان  با نادانان یکسان نیست و دیگر اینکه تواضع در برابر استاد موجب رشد و پیشرفت علم و در نتیجه پیشرفت جامعه اسلامی خواهد شد

علم مورد تاکید اسلام کدام علم است ؟

همه دانشهایی که در خدمت اسلام و مسلمانان باشند و به پیشرفت علمی و دینی و فرهنگی جامعه اسلامی کمک کنند علوم دینی بشمارآمده و اسلام بر فراگیری آنها تاکید کرده است آنچه مهم است خلوص نیت و الاهی بودن انگیزه تحصیل است.

از نظر اسلام آموختن کدام دانش بر دانشهای دیگر برتری دارد ؟ چرا؟

علم خود شناسی زیرا انسان اگر به مطالعه علوم دیگر بپردازد و از اندیشه و در امور نفسانی و درونی خود غافل بماند دچار خسران بزرگی خواهد شد در واقع بزرگترین نادانی ، نادانی انسان به امور نفس خودش است

 

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم مهر 1386ساعت 16:20  توسط بهمن آتش زبان  |