مفهوم کار آفرینی

 

واژه «كارآفريني» واژهاي است نو، كه از كلمه اش نميتوان به مفهوم واقعي آن دست يافت.اين واژه معادل Entrepreneurship در زبان انگليسي است و ريشه آن از زبان فرانسوي گرفته شده است. به عبارت ديگر هنوزدر فارسي معادل دقيقي براي انتقال «مفهوم» كارآفريني وجود ندارد و اغلب واژه كارآفريني شنونده ناآشنا به آن را به اشتباه مي اندازد. اما بين استادان دانشگاهها، دانشجويان رشته هاي اقتصاد، مديريت و برخي محافل علمي اين واژه تا حدودي مصطلح شده است. به طور كلي «كارآفريني» از ابتداي خلقت بشر و همراه با او در تمام شئون زندگي حضور داشته و مبناي تحولات وپيشرفتهاي بشري بوده است. ليكن تعاريف زياد و متنوعي از آن شده است. با اين همه، مفهوم و ماهيت اصلي كارآفريني هنوزشناخته شده نيست و نميتوان تعريف استاندارد و جامع و مانعي از آن به دست داد. پاسخ به پرسشهاي زير در شناخت بهترمفهوم كارآفريني موثر خواهد بود:

نامه ای به بهترین کسی که دوستش دارید

 

نگارنده : نازنين آتش زبان

شغل     : دانش آموز كلاس پنجم دبستان طالقاني / آموزش و پرورش منطقه 7 / چهارراه قصر

موضوع انشا :

از سه موضوع زير يكي را به دلخواه انتخاب نموده و در باره ي آن انشايي بنويسيد

الف ) نامه اي به بهترين كسي كه دوستش داريد

ب   ) ايران زيباي من

ج   ) در باره ي واقعه ي عاشورا انشايي بنويسيد

 

خدا

 من خداوند را بسيار دوست دارم چون ذره ذره ي وجودم از اوست . او را دوست دارم به خاطر نعمت هاي بيشمارش كه من حتي توانايي شمردن آن را ندارم . او بسيار بزرگ و بخشنده است . من لقب هاي او را برايتان مي گويم : كريم – رحيم – رحمان – ستار- غفور- من معني لقب هاي او را برايتان باز گو مي كنم .

كريم : بزرگ و بخشنده // ستار : پوشاننده عيب ها و .....

او آفريننده تمام جهان است اوما انسان ها را اشرف مخلوقات خود قرار داده است مي دانيد چرا ؟ چون كه ما انسان ها عقل بزرگي داريم كه مي توانيم با آن مشكلات خود را حل كنيم .

اشرف مخلوقات يعني بزرگترين آفريننده ي خداوند.

او با كلي فكر شب و روز ، دريا و ماه و خورشيد را آفريد . اگر  فقط يك روز خورشيد بر ما نتابد دماي زمين (  0-  ) مي شد يعني منفي صفر، پس خوب است كه خورشيد را داريم .

پايان

 

عينا" متن انشا دخترم را نوشتم اميدوارم كه با ارائه نظرات خود مشوق او باشيد

 

مهارتهای زندگی

 

چرا به مهارت های زندگی احتیاج داریم ؟

مهارتها را مي توان به عنوان سرمايه منحصر به فرد هر شخص تعريف نمود با آمدن كامپيوتر و وسايل ارتباط جمعي مانند ماهواره ، اينترنت ، تلويزيون و….. جهان به دهكده اي كوچك تبديل شده است در اين دهكده جهاني همگان براي زندگي كردن به يك سري از مهارتهايي تحت عنوان مهارتهاي زندگي احتياج دارند  و از طرفي پيشرفتهاي شگرف بشري در زمينه هاي مختلف ، داشتن مهارتهاي زندگي و برقرار نمودن ارتباط با جامعه و به روز نگه داشتن و بالابردن توانايي كاري در سطحي انعطاف پذير را بيش از پيش ضروري نموده است زیرا :

 

-          داشتن مهارت فرد را به سمت یک شغل رضایت بخش هدایت می کند

-          داشتن مهارت تلاشی است  برای تطابق خود با دنیا

-          داشتن مهارت ، نوعی تکامل و خود آگاهی است

-          داشتن مهارت باعث ثبات حرفه ای در دنیای کار است

-          داشتن مهارت باعث ایجاد امنیت می شود

-          مهارتها توانایی و قابلیتی هستند که شما را ازیک موقعیت به موقعیت دیگر و از یک شغل به شغل دیگر هدایت می کند

-         داشتن مهارت باعث افزایش خود آگاهی و اعتماد به نفس میگردد

مهارتهای انسانی  Human skills  :

سه گروه از مهارتها وجود دارند

1-      مهارتها ي فني : مهارتهاي فني تخصص گرايي درون يك رشته خاص را مطرح مي كند

2-      مهارتهاي اكتسابي : ريشه در ويژگي هاي شخصي يك فرد مانند انعطاف پذيري ، كنجكاوي ، قدرت تصميم گيري و بهينه سازي دارد

3-      مهارتهاي قابل انتقال : مهمترين اين نوع مهارتها در توسعه مسير شغلي است كه مي توان آن را از يك حرفه به حرفه ديگر منتقل نمود

مهارتهای فنی :

 تعريف مهارت هاي پيشرفته (High skill )

به كليه مهارت ها و شايستگي هايي كه يادگيري و كسب آنها مستلزم برخورداري از تحصيلات دانشگاهي و يا مهارت هاي عمومي و پايه و تجربه كافي در آنهاست، مهارت هاي پيشرفته اطلاق مي شود.

انواع مهارتهاي پيشرفته : اين مهارت به 2 گروه اصلي شامل مهارت هاي پيشرفته فني (Technical) و مهارت هاي پيشرفته غير فني  (Non-Technical) تقسيم مي شود .

1 ) مهارتهاي پيشرفته غير فني به مهارتهايي گفته مي شودكه موجب افزايش توانمندي اشخاص براي انجام يك يا تركيبي از موارد ذيل مي شود :

-       كارآفريني و راه اندازي كسب و كار (بنگاه سازي)

-       مديريت و بهبود كسب و كار (بنگاه داري)

-       توسعه بنگاه و كسب و كار از طريق توسعه بازار و يا توسعه محصول

2)    مهارت هاي پيشرفته فني  به مهارت هايي گفته مي شود كه در زمينه ايجاد ، كاربري، نوآوري و انتقال تكنولوژي هاي پيشرفته ( High Technology ) ماشين آلات يا ابزار مرتبط با آنها كاربرد دارند . با توجه به ضرورت توسعه آموزش و مهارت در حوزه تكنولوژيهاي پيشرفته از قبيل ناتوتكنولوژي ، بيوتكنولوژي و تكنولوژي اطلاعات و ارتباطات

 

مهارتهای اکتسابی :

انواع مهارتهاي زندگي :

1-مهارتهاي خود اگاهي 2-مهارتهاي همدلي 3-مهارت ارتباط موثر 4-مهارت روابط بين فردي 5- مهارت مقابله با استرس 6-مهارت حل مسئله  7-مهارت مديريت بر هيجانها 8-مهارت تصميم گيري 9-مهارت تفكر خلاق  10-مهارت تفكر نقادانه    

مهارت‌هاي انساني :    توانايي كار با افراد و گروه‌ها و درك و ايجاد انگيزش در آنها.

 

مهارت  ICDL

ICDL مخفف International Computer Driving License است كه به معناي ديپلم بين‌المللي راهبري كامپيوتر مي‌باشد. هدف دوره، آموختن هفت مهارت مورد نياز به دانشجو است. امروزه در كشورهاي اروپايي اين گواهينامه ملاك با سواد بودن و قابليت داشتن فرد در بكارگيري كامپيوتر مي‌باشد. همچنين در جوامع صنعتي، استفاده از كامپيوتر در كليه‌ي زمينه‌ها امري گريزناپذير گرديده است. بنابراين يكي از مهمترين ملاكهاي باسواد بودن و توانايي انجام كار، داشتن دانش بهره‌گيري از كامپيوتر مي‌باشد. به همين منظور، دوره‌اي بـا عنوان ICDL در مؤسسه‌ي NCC كه يكي از معتبرترين مؤسسه‌هاي آموزشي در زمينه‌ي علوم IT (فـن‌آوري اطلاعات) مي‌باشد، طراحي گرديده و در واقع استانداردي است براي اينكه همه‌ي اقشار جـامعه بتواننـد بـه راحتي بـا كامپيوتـر كـار كننــد و اصطلاحاً با سواد كامپيوتري شناخته شوند.

مهارت اول ، مفاهيم پايه‌ي فن‌آوري اطلاعات : مهارت دوم، استفاده از كامپيوتر و مديريت فايلها :مهارت سوم ، واژه‌پردازها :مهارت چهارم ، صفحه‌گسترده‌ها: مهارت پنجم ، بانكهاي اطلاعاتي :مهارت ششم ، ارائه‌ي مطالب  مهارت هفتم ، اطلاعات و ارتباطات :

مهارتهای ارتباطی :

ارتباط تنها وسیله ی انتقال و دریافت اطلاعات است از طریق برقراری ارتباط است که می توانیم احساسات خود را به دیگران نشان دهیم . تصحیح سوء تفاهم ها فقط از طریق ارتباط میسر است . کنترل هیجانات منفی فقط از طریق برقراری ارتباط سالم امکان پذیر است . رشد یک اجنماع به ارتباطات صحیح افراد عضو آن اجتماع بستگی دارد .

توانایی ارتباط عبارت است از

      توانایی نفوذ در دیگران

-      توانایی متقاعد کردن دیگران

-       توانایی مقاومت و مدیریت مقاومت دیگران

نگرشهای جهارگانه به زندگی  Theory of Transactional Analysis ( TA )  

-  من خوب نیستم ، تو خوب نیستی.                                        Ok I am not ok – you’re not

-  من خوب نیستم ، تو خوب هستی. سبک ارتباطی منفغلانه                 ok I am not ok – you’re

-  من خوب هستم ، تو خوب نیستی.  سبک ارتباطی پرخاشگرانه          ok I am ok – you’re not

 -  من خوب هستم ، تو خوب هستی.  سبک ارتیاطی جرات مندانه               you’re ok - I am ok

روابط عمومی الکترونیک  ( EPR ) : به نوعی از روابط عمومی اطلاق می شود که در آن از ابزارهای الکترونیک نظیر سیستم پاسخگویی الکترونیک، رادیو، Voice و نظایر آن برای انجام ماموریت های روابط عمومی استفاده می شود. قرار دادن متون انتشاراتی تولید شده در روابط عمومی با همان شکل و فرمت مثلا در قالب PDF نیز در چارچوب روابط عمومی الکترونیک قرار می گیرد.

در روابط عمومی الکترونیک به جای بهره گیری از شیوه های سنتی مواجهه با مشتریان یا مخاطبان، از تکنولوژی های الکترونیکی به منظور سهولت، سرعت و فراگیری بیشتر استفاده می شود

روابط عمومی دیجیتال : . در روابط عمومی دیجیتال متون تولیدی و محتوای مورد نظر Contents از فرمت معمولی چاپی "printed" به فرمت صفر و یک تبدیل و به عبارت دیگر در این حالت، صفحات PDF تبدیل به صفحات HTML می شود. در روابط عمومی دیجیتال هنوز محتواها همان محتواهای روابط عمومی سنتی هستند با این تفاوت که قابلیت جستجو (Search) و کپی مطالب به صورت Text برای مخاطب وجود دارد

روابط عمومی آنلاین : . با آنلاین شدن روابط عمومی، خدمات به صورت شبانه روزی در اختیار مخاطب و مشتری قرار می گیرد. برای رسانه های مبتنی بر web اعتبار قائل می شود، خبردهی و خبریابی مبتنی بر فضای وب مرسوم می شود، اخبار روابط عمومی علاوه بر رسانه های مکتوب printed Media و رسانه های صوتی و تصویری، برای رسانه های آنلاین و اینترنتی نیز ارسال می شود

روابط عمومی سایبر: شاید بتوان گفت کامل ترین و جامع ترین شکل متصور برای روابط عمومی الکترونیک، روابط عمومی سایبر است. منظور از روابط عمومی سایبر، فرآیندی است که در آن روابط عمومی به صورت کاملا آنلاین درآمده که ویژگی تعاملی و مشارکت پذیری آن بسیار برجسته و بارز است. مخاطب یا مشتری در روابط عمومی سایبر در جایگاه اول اهمیت ایستاده است و به جای توده های انبوه به تک تک افراد توجه کامل می شود. هیچ نامه ای بدون پاسخ نمی ماند و هیچ انتقادی از نظرها پنهان نمی شود، کارکنان روابط عمومی سایبر نه فقط در ساعات اداری، بلکه در تمام مدت شبانه روز و در تمام ایام هفته (بدون تعطیلی) و در تمام زمان ها و مکان ها به انجام فعالیت می پردازند. گاهی رخدادی در یک روز تعطیل نیازمند توجه، واکنش یا پاسخ است و این کار باید توسط کارکنان روابط عمومی سایبر و با استفاده از اختیارات و سطوح دسترسی Access آنها به وب سایت سازمانی یا پست الکترونیک یا پیام رسانان فوری صورت گیرد.

روابط عمومی اینترنتی : برخی سازمان ها اصولا بر بستر اینترنت متولد شده اند و در همان فضا فعالیت می کنند و حیات و ممات آنها وابسته به جایگاه شان در اینترنت است. مهم ترین فعالیت این سازمان ها در عرصه اینترنت برای بقا و رشد و توسعه، در چارچوب روابط عمومی اینترنتی انجام می شود. کارکنان چنین نهادی هر یک از برخی جهات به کارمندان بالقوه و بالفعل روابط عمومی تبدیل می شوند.

در روابط عمومی اینترنتی با مفهوم و چارچوب فوق، همه امور فوق العاده تخصصی و فنی است و استفاده حداکثری از تکنولوژی های نرم افزاری و اطلاعاتی صورت می گیرد.

روابط عمومی اینترنتی خود به دنبال ابداع شیوه ها و متدهای جدید برای رشد سازمان و ارتقای جایگاه آن در جهان است

روابط عمومی مجازی روابط عمومی مجازی را می توان نوعی از روابط عمومی دانست که وجود خارجی ندارد، هرچند ممکن است سازمان اصلی متبوع آن در جهان واقعی وجود داشته باشد. این فرآیند اشاره به نوعی از فعالیت روابط عمومی دارد که فعالیت های آن در چارچوب سازمان بروکراتیک نیست و هر یک از ماموریت های آن توسط بخش خصوصی یا اشخاص منفرد در خارج از سازمان انجام می شود

مهارتهای مدیریتی :

- مدیریت فنی (تولید، انبارداری، خرید، فروش، توزیع)

- مدیریت منابع انسانی (مقاومت در مقابل تغییر، روابط کار، ارتباطات غیر رسمی، چارت سازمانی، سازماندهی، انگیزش)

- مدیریت استراتژیک و برنامه ریزی ( برنامه ریزی در همه سطوح، شناسایی ضعفها، قوتها، فرصتها، تهدیدها)

- مدیریت زمان (برنامه ریزی زمان، تدوین جداول مصرف زمان، کنترل زمان فعالیتها و بهره وری زمان)

- مدیریت ریسک (شناسایی منابع ریسک، شناسایی و به کارگیری منابع کنترل و کاهش ریسک)

- مدیریت بازار یابی و شناخت بازار(تحقیقات بازار، قیمت گذاری، تبلیغات، فروش، توزیع)

مهارتهای عمومی کسب و کار:

- مهارت در تبدیل ایده و فرصت به یک کسب و کار

مهارت در نوشتن / مهارت در برقراری ارتباط و مذاکره / مهارت در انتخاب نوع کسب و کار / مهارت در انتخاب نام کسب و کار / مهارت در انتخاب مکان کسب و کار / مهارت در کنترل و نظارت / مهرت در گرفتن مشاوره / مهارت در فکر کردن

 

 

مهارتهای مالی و حسابداری :

از آنجا که هر روز بر پیچیدگی و گستردگی کسب و کار ها افزوده می شود نیاز کارآفرینان به ثبت و طبقه بندی مبادلات و رخدادهای مالی و همچنین برنامه ریزی مالی و تجزیه و تحلیل عملکرد در قالب ابزارهای علمی افزایش می یابد با توجه به اهمیت این موضوع فعالیت های حسابداری و مالی بویژه در کسب و کارهای کارآفرینانه از جایگاه ویژهای برخوردارند

فعالیتهای حسابداری : حسابداری عبارت است از فن ثبت ، طبقه بندی و تلخیص فعالیتهای مالی موسسات در قالب اعداد و ارقام قابل سنجش به پول رایج کشور و تفسیر نتایج حاصل از آن

مهارتهای مالی : مهارت مالی شامل استفاده موثر از منابع در هر سازمان برای ارتقای اهداف سازمانی است تجزیه و تحلیل چگونگی وضعیت مالی شرکت ، پیش بینی پیامدهای گوناگونه سرمایه گذاری ، تامین مالی ، سیاست های تقسیم سود و ارزیابی شیوه های گوناگون این گونه تصمیم گیری ها را برنامه ریزی مالی        می نامند

مهارتهای مالی و محاسبه نسبت های مالی همانند گرفتن عکس از شرکت است زیرا نتایج بیانگر موقعیت یا وضع شرکت در یک مقطع زمانی خاصی می باشند مقایسه نسبت ها بانسبت های سال گذشته یا با میانگین صنعت موجب می شود تا آماری معنی دار به دست آید که می توان بدان وسیله نقاط ضعف و قوت شرکت پی برد

مهارت بازاریابی : پاسخ این سوال توسط استاد در جلسه آخر داده شده است

مباحث مربوط به اصول آمیخته بازاریابی ( محصول ، قیمت ، ترفیع ، توزیع )

مباحث مربوط به بازارگرایی ، بازارشناسی ، بازارسازی ، بازارسنجی و بازارگردانی

نتیجه تحقیق خود را نوشتم اگر نظر خاصی داشتید بنده را نیز مطلع فرمائید / خلاصه مطالب را به خاطر داشته باشید اگر سوالاهای مطرح شده دارای اشکال میباشد به بزرگی خودتان ببخشید / آتش زبان

 

 

کارمند یابی / انتخاب/ اجتماعی شدن

 

تعریف کارمند یابی :

فرآیندی است که به وسیله آن کسانی که بنطر میرسد توانایی بالقوه ای برای عضویت درسازمان و انجام دادن وظایف محوله را دارند شناسایی میگردند و موجبات جذب آنها به سوی سازمان فراهم میشود ( فرآیند کلی آن بصورت زیر است ) :

-         در مرحله برنامه ریزی نیاز سازمان تعیین میگردد

-         در مرحله کارمند یابی ، شناسایی افراد واجد شرایط صورت میگیرد

-         در مرحله انتخاب بهترین و شایسته ترین افراد انتخاب میگردد

عوامل موثر درمیزان کارمند یابی :

منظور از میزان کارمند یابی یعنی اینکه سازمان در طول عمر ( بقاي ) خود تا چه مقداري  کارمند یابی را انجام میدهد تا بتواند نیروهای مورد نیاز خود را جذب کند که این عوامل بستگی دارند به :

1-     اندازه ( بزرگی و کوچکی سازمان ) :

فرآیند کارمند یابی در سازمانهای بزرگتر بیشتر از سازمانهای کوچکتر است

2-      مکان  ( جغرافیایی ) سازمان :

                  قرار گرفتن سازمان در محلی که شرایط بازار کار مناسبی داشته باشد بیشتر و راحت تراست 

 3-     محیط و شرایط کار و میزان حقوق :

محیط و شرایط کار خوب با حقوق مناسب باعث میشود نیروهای موجود ، کمتر سازمان را ترک نمایند لذا نیاز کمتری به کارمند یابی خواهد بود

4-     رشد یا رکود سازمان :

سازمان در حال رشد به نیروی انسانی بیشتری نسبت به سازمان در حال رکود دارد

 عوامل موثر در کارمند یابی :

1-    عوامل محیطی ( برون سازمانی )

-     عوامل اقتصادی : حالتهاي رونق اقتصادی ، رکود اقتصادی ، نوسات عرضه و تقاضای کار ؛ میزان نیاز سازمان به کارمند یابی را کاهش یا افزایش میدهد

-     عوامل اجتماعی : موقعیت و جایگاه اجتماعی سازمان ها مانند خوشنامی و اعتبار آنها در شناسایی و جذب بهترین و شایسته ترین افراد برای استخدام موثر است

-     عوامل تکنولوژیک : تغییر تکنولوژی باعث میگردد سازمان به دانش ، تخصص و نیروهای انسای ماهرتری نیاز داشته باشد

قوانین و مقررات : این گونه قوانین به منظور جلوگیری از تبعیض ( جنسیت ،نژاد، اعتقادات و... ) در مورد استخدام و اشتغال وضع شده و کار فرمایان در فرآیند کارمند یابی مکلف به رعایت آن هستند

عوامل درون سازمانی :

شهرت : سازمان هایی که دارای وجهه و حیثیت بالای اجتماعی باشند مشکلی در جذب نیروی مورد نیازش ندارد و برعکس

جذابیت شغل : جذابیت شغل و عدم جذابیت مانند ( پر خطر بودن ، پر درد سر بودن ) باعث افزایش یا کاهش ( استخدام ) و داوطلبان شغل خواهند بود

سیاستها و خط مشی های سازمان : بستگی به سیاستهای سازمان مانند « تامین و ارتفا نیروی مورد نیاز از داخل سازمان » « استفاده از تخصص جامعه » در میزان کارمند یابی متغییر خواهد بود

هزینه کارمند یابی : هزینه گزاف کارمند یابی در مقایسه با بودجه محدود سازمانها معمولا" باعث میگردد جستتو در ابعاد وسیع تر برای شناسایی و انتخاب بهترین نیروها صورت نگیرد

تفاوت کارمند یابی و انتخاب آن:

انتخاب : فرآیندی است که طی مراحل مختلف آن متقاضیان شغل مورد ارزیا بی قرار می گیرند تا از میان آنها بهترین و شایسته ترین فرد برای احراز شغل شناسایی و انتخاب شوند

هدف

کارمند یابی : فرآیندی است که به وسیله آن کسانی که بنطر میرسد توانایی بالقوه ای برای عضویت درسازمان و انجام دادن وظایف محوله را دارند شناسایی میگردند و موجبات جذب آنها به سوی سازمان فراهم میشود

مراحل کارمند یابی :

تعیین تعداد و نوع نیروی مورد نیاز سازمان ( با توجه به اهداف آتی سازمان ، تعداد نیرو نیز مشخص میشود

نوشتن شرح شغل

تعیین شرایط احراز

شناسایی مراکز و منابع کارمند یابی ( درون سازمانی ، برون سازمانی)

انتخاب روش کارمند یابی :

1.      بستگي به نوع  شغل دارد

2.      بستگي به شرایط بازار کاردارد

3.      بستگي به قوانین و مقررات دولتي دارد

بررسی فرمهای درخواست کار تکمیل شده

برگزاری مصاحبه مقدماتی به دو دلیل ( اطلاعات دقیق تری راجع به شغل و شرایط استخدام به متقاضی میدهند

تهیه فهرستی از افراد واجد شرایط ( شناسایی افرادی که بیشتری صلاحیت را برای احراز شغل دارند تا از بین آنها بهترین نفر انتخاب گردند)

منابع کارمند یابی :

1) منابع داخل سازمان ( ارتقاء از داخل ) 

مزایا :    - در تقویت روحیه اعضا ی سازمان موثر است

باعث تشویق کارکنان خواهان پیشرفت می شود

به انتخاب صحیح ، شایسته وکارمندان آشنا به روشهای سازمان کمک میکند

به حداقل رساندن هزینه کارمند یابی

معایب : -  ایده ، فکر ( خون جدید ) وارد سازمان نمی شود

                       - نیروهای شایسته و قویتری هم در بیرون از سازمان وجود دارند

 

 2-             منابع خارج از سازمان :

-         آگهي از طريق روزنامه ها / راديو / تلويزيون/ رسانه ها ي جمعي ( مخصوص سازمانهاي بزرگ )

-         موسسات كاريابي خصوصي و دولتي مانند وزارت كار و امور اجتماعي

-         دانشگاه ها و مراكز آموزشي

-         معرفي و توصيه اعضاي سازمان ( مخصوص سازمانهاي كوچك)

-         مراجعه مستقيم متقاضيان به سازمان

 مزاياي موسسات كاريابي :

-     موسسات با معرفي داوطلبان به سازمان حق انتخاب سازمان به افراد مورد نياز را افزايش مي دهند و به ورود افراد شايسته كمك ميكنند ( بخصوص كارمندان دفتري و كارگران ساده )

-     اين موسسات با آگاهي از نيازهاي پرسنلي سازمان ، فقط كساني را به سازمان معرفي ميكنند كه داراي شرايط اوليه براي احراز شغل باشند و از اين نظر موجب صرفه جويي در وقت و هزينه سازمان ميگردند

روش مناسب تامين نيرو براي سازمان ها :

براي سازمان هاي بزرگ :  از طريق روزنامه ها ي كثيرالانتشار / راديو / تلويزيون / رسانه هاي جمعي

براي سازمان كوچك        : از طريق معرفي و توصيه اعضاي سازمان

كارمند يابي در سازمان بعهده كيست :

با توجه به اينكه كارمند يابي در سازمان بستگي به اندازه سازمان دارد معذالك :

در سازمانهاي بزرگ : از طريق موسسات حرفه اي و وابسته به خودشان جذب صورت ميگيرد

در سازمانهاي متوسط  ( 50 تا100 نفر) : از طريق متخصصان امور پرسنلي و كارگزيني

در سازمانهاي كوچك ( تا 50 نفر ) : توسط مديرعامل / مديران و سرپرستان انجام ميشود

روش تامين نيروي انساني از داخل سازمان :

-         اعلان شغل و پست خالي از طريق تابلوي اعلانات در كل سازمان نه فقط در اداره يا واحد مربوطه

-         از طريق پيشنهاد سرپرستان و مديران با توجه به شناختي كه از كاركنان خود دارند

 

فرآيند انتخاب :

يعني افرادي كه وجود دارند ( نيروهاي بالقوه ) فراخوانده مي شوند و از بين آنها بهترين را براي شغل انتخاب كنيم ( بالفعل )

تعریف : فرآیند انتخاب یعنی گزینش و استخدام فرد یا افرادی که نسبت به سایرین شایستگی و توانایی بیشتری برای احراز شغل داشته باشند

نسبت انتخاب : یعنی نسبت تعداد افرادی که از میان کل متقاضیان یک شغل انتخاب و استخدام می شوند را نسبت انتخاب گویند

                       تعداد کسانی که برای تصدی شغل انتخاب و استخدام شده اند

                           × 100---------------------------------------------------------  = نسبت انتخاب

                                                            تعداد کل متقاضیان شغل

تعداد متقاضیان موجود برای کشغل بخصوص ، عاملی است که در فرآیند انتخاب و استخدام تاثیری به سزا دارد اصولا" انتخاب به معنای واقعی وقتی وجود خواهد داشت که برای هر شغل بخصوص تعداد زیادی متقاضی وجود داشته باشد و هنگامی که تعداد متقاضی برای شغل کمتر از تعداد مورد نیاز باشد سازمان چاره ای جز این نخواهد داشت که هر کسی را که داوطلب شغل است بپذیرد.

 هدف و مراحل مختلف فرآیند انتخاب :

نکته : ( هدف  فرآیند انتخاب )  : تشخیص و بدست آوردن صلاحیت و شایستگی فرد برای برای احراز شغل که پس از عبور متقاضی از یک مرحله به مرحله بعدی سازمان اطلاعات بیشتری در باره سوابق ، تجربیات ، توانائیها ، خواسته ها ، گرایشات و انگیزه های او بدست می آورد

1- مصاحبه مقدماتی :   در این مرحله اطلاعات بیشتری از شغل به متقاضی داده می شود / افزادی که صلاحیت کمتری برای احراز شغل دارند حذف می شوند

2- تکمیل فرم درخواست :  این فرم به سوالاتی محدود می شود که رابطه مستقیمی با شغل داشته باشد و بتوان با تجزیه و تحلیل آن توانایی فرد را بریا انجام دادن کار بدرستی پیش بینی کرد

3- برگزاری آزمونهای استخدامی :  آزمونهای استخدامی به شرط برخوردار بودن از پایایی و روایی سطح بالا نقش مهمی را در تعیین میزان شایستگی افراد ایفا میکند

4- مصاحبه جامع ( تخصصی ) :  در این مرحله اطلاعاتی در باره متقاضی شغل کسب می شود که نمی توان بوسیله فرم درخواست کار یا آزمونهای استخدامی بدست آورد مانند ارزیابی شخصیتی و رفتاری متقاضی

انواع روش مصاحبه :

1-     بصورت انفرادی : یعنی مصاحبه کننده و مصاحبه شونده با یکدیگر ملاقات و گفتگو میکنند

2-   مصاحبه گروهی : در این حالت چند تن از متقاضیان شغل با هم به مصاحبه دعوت می شوند و یک یا چند نفر از مسئولان سازمان برخورد آنها را با یکدیگر مورد ارزیابی قرار می دهند

3-   مصاحبه جلسه ای : در این حالت ممکن است هریک از متقاضیان شغل به صورت انفرادی به وسیله گروهی از متخصصان و کارشناسان سازمان مصاحبه شوند و در این حالت مصاحبه گران، مصاحبه شونده را از زاویه های خاص مورد بررسی قرار می دهند

4-   مصاحبه فشار : در این حالت عمدتا" وضعیت دشواری را برای فرد بوجود می آورند تا میزان تحمل فرد و چگونگی عکس العمل وی در مقابل فشار را بسنجند این روش بدلیل اینکه مراعات احوال فرد را نمیکنند روش بی اثری است و کاربرد چندانی ندارد

کاستی های مصاحبه  : آیا مصاحبه ابزاری سودمند و موثر برای کسب اطلاعات متقاضی میباشد ؟

خیر زیرا :

1-     ممکن است مصاحبه گر آگاهانه یا ناآگاهانه تحت تاثیر قرار بگیرد که این امر می تواند نتیجه غلطی را به بار آورد

2-     مصاحبه گر معمولا" از مصاحبه شونده ای که با نظرات خود موافق است ارزیابی بهتری بعمل آورد

3-     مصاحبه گر ممکن است تصمیم خود را در باره مصاحبه شونده خیلی زود و در همان اوایل مصاحبه اتخاذ نماید

چگونگی افزایش اثر بخشی مصاحبه :

1)      مصاحبه باید سازمان یافته و منظم و روش مطالعه آن باید معلوم باشد تا پایایی مصاحبه را افزایش دهد

2)      در مصاحبه سوالاتی طرح گردد که هدف آنها سنجش میزان آمادگی کامل فرد و انطباق دادن آن با شرایط و نیازمندیهای شغل باشد

3)      مصاحبه گر باید در باره شغلی که برای تصدی آن با افراد مصاحبه می کند اطلاعات کافی داشته باشد

4)   زمان مصاحبه باید منطقی و کافی باشد مصاحبه هایی که از روی حوصله و با صرف وقت کافی انجام گیرد احتمال تصمیم گیری عجولانه را کاهش و به همان نسبت احتمال ارزیابی صحیحی از مصاحبه شونده افزایش می یابد

منظور از روایی و پویایی چیست ؟

روایی :  وقتی می گوییم که یک آزمون دارای روایی است که بتواند چیزی که قصد سنجیدنش را دارد بدرستی بسنجد پس در واقع روایی یعنی پیش بینی و سنجش درست از آزمون

پایایی : یعنی اینکه آزمون باید منطقی بوده و دارای چارچوب و روش مشخصی باشد و پس از هر بار سنجش در رابطه با یک موضوع مشخص نتایج متفاوت و غیر معقولی بدست ندهد

داشتن خصوصیت روایی وپویایی در یک سیستم منجر به انتخاب صحیح می گردد

توضیح بیشتر ( روایی / پویایی ) :

            مصاحبه کننده باید سوالهای خود را بگونه ای مفید و اثر بخش مطرح نماید که هدف مشخصی را از سوال خود دنبال کند / بایستی تقدم و تاخر سوالهای مصاحبه گر به گونه ای باشد که منجر به انتخاب صحیح فرد گردد / مصاحبه کننده نباید تحت تاثیر مصاحبه های قبلی قرار بگیرید /  در مجموع پایایی آزمون مقیاسی است که به وسیله آن درجه اعتماد به نتایج حاصل از آن آزمون تعیین میگردد یعنی اگر در رابطه با موضوعی دوباره اندازه گیری و سنجش شود نتایج مشابهی بدست آید و داشتن چارچوب ، روش و اصولی منطقی و صحیح باعث روایی و پایایی یک فرآیند میگردد

فرآیند اجتماعی کردن :

فرآیندی است که به وسیله آن فرد تازه وارد ، دانش ، مهارت ، و دیدگاه لازم را کسب میکند و به عضوی موفق و موثر برای سازمان تبدیل میگردد

فرهنگ سازمانی : به مجموع ای از شیوه ی انجام کار ، طرز برخورد کارکنان با همدیگر ، آداب و اصول کار ، کلمات ، کنایات ، اشارات ، موضع گیری ها ، آداب و معاشرت ، هنجارهای گروهیی ، عرف و سنت خاص و .... که در یک سازمان وجود دارد فرهنگ سازمانی گفته میشود.

ضرورت اجتماعی شدن کارمند ( جدید) :

1-     باعث افزایش سرعت انجام کار میگردد

2-     برقرار نمودن ارتباط با سایر کارکنان

3-     آشنا نمودن فرد با سازمان و جا افتادن در سازمان

4-     رفع نگرانی های اولیه کارمند

5-     یاد گیری سریع تر کارها

6-     تطبیق دادن نیروهای جدید با نیروهای قدیمی تر

 

مراحل فرآیند اجتماعی شدن : این فرآیند در سه مرحله صورت می گیرد

1-   قبل از ورود به سازمان : وقتی  به نفراعلام میشود که برای استخدام انتخاب شده است پیش تصورات و ذهنیاتی در او شکل می گیرد و از همان ابتدا خود را جزیی از سازمان می داند

2-   رویارویی فرد با سازمان : یعنی برخورد تفکر و تصورات قبلی فرد،  قبل و بعد از ورود به سازمان  که اگر: تفاوت میان واقعیات سازمان و پیش فرضیات فرد در باره آن زیاد و عمیق باشد تحمل ناپذیر بوده و زمینه های استعفاء / ترک خدمت / سر خوردگی و بی تفاوتی را ایجاد می نماید و درغیر این صورت فرد با تغییر نگرش/ برقرای ارتباط با دیگران /  و پیشه کردن صبر و شکیبایی خود را با شرایط و واقعیات سازمان وفق می دهد

3-   تحول و دگرگونی فرد : اگر فرد شناخت درستی از سازمان داشته باشد هنجار و نظام ارزشی سازمان را می پذیرید ، بینش ، نگرش و رفتار خود را مطابق با آن تغییر می دهد ، جایگاه کاری و اجتماعی صحیح خود را می یابد و به عنوان عضوی واقعی در می آید چنانچه فرآیند اجتماعی کردن موفقیت آمیز باشد نتیجه ، تعهد بیشتر فرد نسبت به شغل و سازمان و در پی آن بهره وری و کارایی بیشتر خواهد بود

شیوه های اجتماعی کردن فرد در سازمان :

1-   بصورت رسمی : اگر قبل از ورود  و شروع بکار افراد تازه وارد دوره ها و برنامه های خاصی برای آنها تدوین گردد و سپس وارد سازمان شوند برنامه اجتماعی کردن بصورت رسمی است

2-   بصورت غیررسمی ( بدون تشریفات ) : اگر برای تازه وارد برنامه جداگانه ای ترتیب داده نشده باشد و از همان روز اول به سایر کارکنان پیوسته و کار خود را بصورت عادی آغاز نماید و هرگونه اطلاعاتی که برای آشنا سازی او با شغل و سازمان لازم باشد ضمن انجام کار به او داده شود برنامه اجتماعی کردن بصورت غیر رسمی خواهد بود

3-   اجتماعی کردن بصورت فردی : اگر میان افراد تازه وارد تفاوتهایی وجود داشته باشد که حفظ آن برای سازمان مهم باشد باید برنامه های اختصاصی برای اجتماعی کردن افراد طراحی شود

4- اجتماعی کردن بصورت گروهی :  یعنی برگزاری دوره های آموزش گروهی و قرار گرفتن افراد در کنار همدیگر زیرا اعضای گروه کسانی را تشکیل می دهند که همگی در شرف ورود به محیطی جدید و ناآشنا هستند و ثانیا" ورود به سازمان مسائل و مشکلات یکسانی برای افراد تازه وارد در بر دارد که اغلب باید با همفکری و مساعدت یکدیگر آنها را برطرف نمایند

اتخاذ هریک از روشهای فوق با توجه به شرایط سازمانها متفاوت خواهد بود

نکته :  عیب اجتماعی کردن فر د بصورت فردی این است که بسیار پر هزینه و وقت گیر است

مزیت اجتماعی کردن فرد بصورت گروهی : درک متقابل افراد را نسبت به همدیگربیشتر نموده و حس مشترک بین آنها ایجاد میکند / وجود مسائل و مشکلات یکسان برای آنها و همفکری و مساعدت آنان جهت مسائل باعث یادگیری سریعتر و موثر می شود/ افراد در این حالت در مقابل معیارها و موازین سازمانی استقلال بیشتری ازخود نشان می دهند

نکته استاد :  عامل مهم موفقیت فرد در سازمان این است که فرد باید رویه ها – دستورالعملها و آئین نامه های سازمانی را بپذیرد و رفتار فردی را کنار گذاشته و رفتار سازمانی را پذیرا باشد . آنهایی که نگرش سازمانی دارند موفق ترهستند و رفتار فردی و شخصی  نسبت به سازمان داشتن باعث عدم موفقیت فرد میشود

چه کسی مسئول اجتماعی کردن فرد است ؟    یکی از اعضای قدیمی و با تجربه سازمان مسئول این امر می باشد : اگر چنین شخصی بود و هدایت تازه وارد را بعهده گرفت نوع آموزش و اجتماعی کردن پیوسته است و در غیر اینصورت اگر سازمان از شخص دیگری راهنمایی و کمک خواست نوع آموزش و اجتماعی شدن بصورت گسسته ( ناپیوسته  ) است

مزایا و معایب روش پیوسته و ناپیوسته :

عیب روش پیوسته :  باعث حفظ و تداوم آداب و سنتهای گذشته سازمان گشته و از تغییر و تحول جلوگیری می کند و ادامه این روند باعث رکود و فرسودگی سازمانی می شود و اگر شخص هدایت کننده خودش فرد موفق وعلاقه مندی نباشد باعث بروز عکس العمل منفی تازه وارد و حتی انصراف از شغل و ترک خدمت وی میگردد

مزیت روش ناپیوسته : بسیاری از سازمانها مسئولیت مشاوره و راهنمایی و آشناسازی فرد با سازمان را بعهده افراد بازنشسته می گذارند زیرا استفاده از این نیروها نشانگر محیط خوب و صمیمی برای کار وفعالیت است و در روحیه افراد تازه وارد اثر مطلوبی دارد.

 

توجه :  جدول صفحه 162 کتاب را که در خصوص مراحل اجتماعی کردن است را  استاد تاکید نموده /  تا هنگام تایپ این جزوه در دسترس نداشتم

 

 

فصل 4و5 ارزشیابی

فصل چهارم : فنون کیفی ارزشیابی مشاغل

ارزشیابی مشاغل در سازمانهای تازه تاسیس چگونه است ؟

چون در این نوع سازمان شغل و شاغلی وجود ندارد بنابراین با استفاده از 1- سوابق گذشته و 2 – مطالعه سازمانهای مشابه بطور کیفی و ذهنی تعیین حقوق و دستمزد میگردد

ارزشیابی مشاغل در سازمانهای در حال فعالیت چگونه است ؟

گام اول : 1) شناخت از سازمان مربوطه داشته باشند 2) اهداف سازمان را بشناسند 3) روشهای کلی انجام کار را بدانند 4) جدول فعلی حقوق و دستمزد را مورد بررسی قرار دهند

 گام دوم : 1) جلب موافقت کارکنان و مدیریت سازمان را بنمایند 2) نمایندگانی را برای عضویت درکمیته ارزشیابی مشاغل تعیین کنند 3) اهداف و فوائد روشهای ارزشیابی مشاغل را به آنان آموزش دهند

ارزشیابی مشاغل چیست : وسیله ای است که برای ایجاد ارتباط منطقی بین مشاغل مختلف و میزان پرداخت حقوق و دستمزد هر شغل مورد استفاده قرار می گیرد

نکته : ارزشیابی شغل ارتباط مستقیمی با شاغل ندارد در واقع شغل منفک از شاغل مورد بررسی قرار   می گیرد

روشهای ارزشیابی دو گونه است : 1- روشهای کمی 2- روشهای کیفی

فنون و روشهای کیفی ارزشیابی مشاغل : 1) روش رتبه بندی  2) درجه بندی

1- روش رتبه بندی :

در این روش مشاغل بطور کامل با یکدیگر مقایسه می شوند و در این حالت شغل به عوامل متشکله    ( تحصیلات ، تجربه ، مسئولیت و دشواری های کار)  ، تجزیه نمی شوند بلکه به تمامی عوامل بطور یکجا توجه میشود

شیوه کار :

گام اول : تعیین و تشخیص مشاغل موجود در سازمان و تهیه فهرستی از آن ها

گام دوم : تهیه شرح وظیفه و شرایط احراز برای هر شغل

گام سوم : انتخاب کمیته طبقه بندی مشاغل

گام چهارم : بررسی و مقایسه شرح وظایف و شرایط احراز و طبقه بندی آنها از پایین به بالا

گام پنجم : تخصیص پایین ترین شغل ( مشاغل ) به گروه 1 و تخصیص شغل مهم تر به گروه های بالاتر و الی آخر

گام ششم : تعیین جدول حقوق گروه و پایه برای گروههای بدست آمده و با استفاده از نرخ بازار

2- روش درجه بندی :

در این روش تمامی مشاغل سازمان به بصورت کلی و با توجه به عواملی از قبیل : سطح سرپرستی که از رده بالاتر شغل اعمال می شود ،/  میزان سرپرستی که شاغل بر مرئوسین اعمال می کند /، دشواری وظایف و شرایط کار /، معلومات / و تجربه لازم برای انجام شغل در طبقات گروه بندی میشود سپس برای هریک از این طبقات شرح طبقه و شرح وظایف تدوین میگردد و بدنبال آن شرح وظایف شاغل با شرح طبقات مقایسه میشود و شغل در طبقه ای قرار می گیرد که شرح وظایف آن با طبقه شغلی مشابهت و در ارتباط بیشتر باشد . این روش برای سازمانهای اداری و خدماتی بزرگ توصیه میشود

شیوه کار :

گام اول : تدوین شرح ( مشخصات ) طبقه :

بررسی کاملی در مورد مشاغل موجود در سازمان بعمل می آید و به تعداد طبقات انتخابی ( معمولا" بین 10 تا 20 طبقه ) شرح طبقه کامل و ممیزه ای با توجه به عواملی از قبیل سطح سرپرستی رده بالاتر ، سرپرستی ای که شاغل به مرئوسین اعمال می نماید ، معلومات و تجربه لازم ، دشواریها و شرایط کار برای انجام شغل تهیه میشود از این شرح طبقات بعنوان راهنما در تخصیص مشاغل به گروهها استفاده می شود

 

گام دوم تخصیص مشاغل به گروهها:

            در این مرحله از شاغلین و سرپرستان خواسته میشود تا شرح وظایف کاملی از شغل خود تهیه کرده و به تایئد مقامات ذیصلاح  در سازمان برسانند سپس کمیته ای متشکل از  افراد کاردان متخصص در تهیه شرح طبقات یکایک شرح وظایف را مطالعه و با شرح طبقات تهیه شده از قبل مقایسه کرده و شغل را به یکی از طبقات تخصیص میدهند که در نتیجه گروه شغل نیز تعیین میگردد

ذکر برخی از گروه ها :

گروه 1:  این گروه شامل مشاغلی مانند انجام خدمات بسیار ساده  مانند پیشخدمتی ، نگهبانی ، انجام کارهای دستی ساده مانند مراحل کمکی و ابتدایی بنایی ، باغبانی و آهنگری.... است  / برای تصدی اینگونه مشاغل داشتن تجربه قبلی و تحصیلات ضروری نیست

گروه 3: شامل مشاغلی مانند انجام کارهای عادی اداری که از یک سری وظایف عادی و یکنواخت تشکیل شده و بندرت تصمیمات جزیی در آن گرفته میشود مانند بایگانی ، ماشین نویسی

گروه  6: انجام کارهای دشوار و واجد مسئولیت در امور اداری و مالی یا انجام وظایف نیمه تخصصی و مشکل عموما" در سطح کمک مهندسی و تکنسین در رشته های فنی ، بهداشتی و ...

گروه 9 : شامل مشاغلی مانند انجام کارهای تخصصی دشوار و واجد مسئولیت در یکی از رشته های علمی ، فنی و یاحرفه ای که محتاج تحصیلات دانشگاهی ( لیسانس و یا بالاتر ) تجربه ، اطلاعات علمی وسیع  در باره رشته مربوطه بوده باشد

گروه 12: این گروه مشاغلی را شامل میشوند که وظایف آنها تحت هدایت کلی و اختیارات بسیار وسیع در زمینه اعمال قضاوت اخذ تصمیم مستقل انجام میگیرد مانند مدیریت اداره کل ، مدیریت یک موسسه و ..

 

فصل پنجم : روشهای کمی ارزشیابی مشاغل

                                                                                                               

• هدف از ارزشیابی شغل صرف نظر از نوع سیستم آن ارزشیابی شغل است نه شاغل

 

انواع روشهای کمی ارزشیابی :

1)      مقایسه عوامل  2) روش امتیازی  3) روش کاستلیون  4) روش پروفایل

گامهای روش مقایسه عوامل :

1-     تعیین عوامل اساسی در ارزشیابی عوامل چهارگانه ( مهارت ، مساعی ، مسئولیت ، شرایط کار )

2-     تهیه شرح شغل یا مشخصات شغل

3-     تعیین مشاغل استاندارد ( نمونه و کلیدی ) که دستمزد آنها منصفانه و در سطح متعارف جامعه باشد

4-     رتبه بندی مشاغل استاندارد توسط کمیته طبقه بندی مشاغل

5-     تخصیص درصد ارزش پولی به عوامل چهارگانه مشاغل استاندارد

6-     تبدیل درصد عوامل چهارگانه به ارزشهای پولی

7-     مقایسه رتبه ها و تخصیص درصدها

8-     تهیه جدول مقیاس سنجش

9-     درج ارزش ریالی مشاغل ( غیراستاندارد ) در جدول مقیاس سنجش

10- گروه بندی مشاغل

11- تهیه جدول گروه پایه و در نهایت تهیه جدول تخصیص مشاغل به گروهها

گامهای روش امتیازی :

1-     تعیین و تصریح عوامل اساسی و فرعی شغل

- مهارت : تجربه ، تحصیلات ، ابتکار ، نوع آوری

- مسئولیت : در قبال ماشین آلات ، ساختمان ، پرسنل ، مواد و...

- مساعی : مساعی جسمانی ، فکری

- شرایط کار : خطرات ، بوی نامطبوع ، بیماری ها ....  

2-     تعریف و تصریح درجات هر عامل

- ابتکار و نوع آوری ( درجه 1 تا 5 )

- عامل الزامات جسمانی ( درجه 1 تا 5 )

- مسئولیت برای ایمنی دیگران ( درجه 1 تا 5 )

عامل شرایط کار ( درجه 1 تا 4 )

3-     تجزیه و تحلیل شغل

4-     ارزشیابی شغل

- اعتبار و رسایی تخصیص امتیاز

- صحت نهایی جدول گروه بندی مشاغل

- بررسی های حقوق و دستمزد

توضیح استاد در مورد گامهای اساسی در روش امتیازی :

روش امتیازی بعنوان یک روش کمی در اکثر سازمانهای بزرگ و تولیدی مورد استفاده قرار می گیرد دلیل پذیرش و ارجحیت این روش نسبت به روشهای دیگر به خاطر توجه به عوامل اصلی و فرعی تشکیل دهنده شغلها میباشد که درنهایت کمیته طبقه بندی مشاغل با تخصیص ضرایب به عوامل تشکیل دهنده و بررسی عوامل بیرونی مانند سطح حقوق و دستمزد در صنعت مورد بررسی و تاکید بر تعریف دقیق مشاغل سازمان و در نظر گرفتن حداقل حقوق و دستمزد در جامعه می خواهد عوامل مختلفی را در امتیاز دهی و تعیین ارزش ریالی شغلها دخالت دهد در این روش بهره گیری از  خط رگرسیون و جدول همبستگی عوامل میتواند به کارشناس ارزیابی وکمیته طبقه بندی مشاغل کمک موثری نماید علی ایحال مهمترین گامهای این روش عبارتند از :

1-     تعیین عوامل اساسی تشکیل دهنده شغلها ( مهارت ، مساعی ، مسئولیت ، شرایط کار)

2-     تعیین عوامل فرعی تشکیل دهنده شغلها ( جدول ص 141 -142 )

3-     تخصیص ضریب به هریک از عوامل اصلی و فرعی و همچنین تعیین درجات 1 تا 5 به آنها

4-     تجزیه و تحلیل دقیق شغل

5-     تخصیص امتیاز به عوامل تشکیل دهنده هریک از شغلها

6-     محاسبه مجموع امیتاز هر شغل

7-     تعیین گروههای بیست گانه بر اساس کمترین و بیشترین امتیاز تخصیص یافته

8-   استفاده از محاسبات آماری و ترسیم خط رگرسیون برای عوامل تشکیل دهنده بمنظور اطمینان از ضرایب تخصیص داده شده به عوامل تشکیل دهنده ( خطا نباید از 10% بیشتر باشد )

9-     تعیین ارزش ریالی گروهها بر حسب حداقل حقوق و دستمزد و بالاترین حقوق پرداختی در سازمان

 

ارزشیابی مشاغل سرپرستی و مدیریت از دو روش زیر صورت مي پذيرد : 

1- روش پروفایل  : نمودار راهنمای ( هی ) بر اساس روش مقایسه عوامل روی ارزشیابی مشاغل مدیریت حرفه ای و فنی و مالی

فرآیند انجام کار در روش پروفایل:

1-     تصمیم گیری ( انتخاب بین چند امور مختلف )

2-    ضریب صعوبت و فشار کار ( روحی – روانی )

3-    مسئولیتهای محاسباتی ( محاسبات در سطوح بالای سازمان )

4-    توانایی انجام وظایف مختلف

5-    تمرکز حواس

6-    جلوگیری از اشتباه    7- تحصیلات    8- تجربه

 2- روش کاستلیون : ( بر اساس اختلاف تصمیمات مختلف و میزان احتیاجات فکری )

1- عامل مهارت :

- رویه های عملی انجام کار ، تکنیکها ، دانشها ، تخصصها

- انسجام و هماهنگی همزمان عوامل ، وظایف متنوع در موقعیتهای مدیریت

- مهارتهای رودررویی در محیط کار

2- عامل حل و فصل مشکلات  :  (این عامل متضمن دو بعد میباشد 1)  محیطی که در آن عمل تفکر                 انجام می یابد 2)  چالشی که در اثر تفکر لازم ارائه میگردد )

3- پاسخگویی : متضمن 3 بعد میباشد (- آزادی عمل  - تاثیرات شغل بر اهداف نهایی - اهمیت و وسعت                    شاغل در تمامی سازمان )

4- شرایط کار ( خطرات ، بوی نامطبوع و.... )

تفاوت روش کاستلیون با پروفایل :

 - کاستلیون : این روش میگوید که مدیران مسئولیت ، توانایی انجام وظایف ، جلوگیری از اشتباه ، انجام کارهای فکری ، و تصمیمات صحیح و منطقی را در موقعیت های مختلف بعهده دارند و  انجام میدهند و از این حیث دارای  تفاوت در دیدگاه ها هستند و بنابراين بايد با روشي متمايز به آن نگاه كرد

- پروفایل : این روش بر اساس روش مقایسه عوامل روی ارزشیابی مشاغل مدیریت حرفه ای و فنی و مالی استوار است

 

نظر استاد :

-         درسازمانهای بزرگ روش امتیازی  برای کارکنان و برای مدیران روش کاستلیون مناسب است

-         برای کارکنان ، تخصیص گروه 1 تا 15 و برای مدیران گروه 15 تا 20 مناسب است

 

مباحث جغرافیا

نظر اجمالی در رابطه با مقتضیات طبیعی و اقلیمی ایران :                            جلسه اول:

 

ایران در منطقه معتدل شمالی کره زمین قرار گرفته از نظر موقعیت ریاضی بین 25 تا 39 درجه عرض شمالی و 44 تا 63 درجه طول شرقی قرار گرفته است . کشور ایران بخشی از فلات ایران  قرار گرفته که جزء بلندترین نقاط کره زمین است .فلات ایران مرتفع تر از فلات آناتولی و کوتاه تر از فلات پامیر است و ارتفاع آن ازسطح دریا به 300 متر می رسد . کل مساحت فلات ایران 26.000.000 کیلومتر مربع  که ،  1.648.000 کیلومتر مربع از آن مربوط به مساحت کشور ایران است .در بخش داخلی فلات ایران دریای عظیمی به نام تیتس بوده است که بر اثر بالا آمدن ارتفاعات ( کوهها ) ارتباط آن با دریاهای دیگر قطع گردیده و به مرور زمان خشک شده است ( دشت کویر ، کویر لوت منطقه اي بوده كه بتدريج خشك شده است ) . باقیمانده دریا ی تیتس در شرایط کنونی دریای خزر، دریای سیاه و دریای سرخ میباشد

ريشه كلمه ( جغرافي )  Geographyز کلمه یونانی Geo  و به معنی زمین می آید ادامه آن گرافیک  graphic)  و به معنی توصیف ، نگارش و طراحی است در مورد زمین به آن جغرافی گفته میشود. قدمت  علم جغرافی به 2000 سال پیش برمیگردد   

. Eco به زبان یونانی یعنی خانه وnomic به معنی اداره کردن و در مجموع   Economic به معنی علم اداره کردن خانه است

ایران دارای یک سری مرزهای آبی و مرزهای زمینی ( خاکی ) است حدود  50 * 50 مرز آبی و 50 * 30 مرز خاکی است

جلگه های معروف فلات ایران :

 جلگه هامون –  جلگه خوزستان – جلگه بین النهرین  - جلگه آمو دریا ترکمنستان – جلگه گرکان – مازندران – کناره های خلیج فارس

انواع اقلیم ایران :

1- اقلیم معتدل خزری :

 میزان بارندگی درنواحي شمالي  ایران حدود 200 روز در سال است و در این نواحی کمترین میزان باران مربوط به گرگان میباشد. حدود 1.27 % از خاک ایران را نواحی معتدل شمالی تشکیل میدهد

2- معتدل کوهستانی :

 وجود کوههای زاگرس و البرز باعث ایجاد ناحیه آب و هوای معتدل کوهستانی كه در نتيجه آن  آب و هوای سرد و خشک بر منطقه حاكم ميگردد

3- منطقه خشک و بیابانی :

 منطقه مرکزی، بیشترین وسعت خاک ایران را در برگرفته و 2.3% از اين مقدار تقریبا" بدون پوشش گیاهی و خشک است

در مجموع ایران  جزء منطقه کم باران است  بیشترین مقدار باران در منطقه شمال و کمترین در منطقه مرکزی است  در مناطق خزری حدود 300 میلیمتر و در مناطق کوهستانی 200 میلیمتر و در سایر مناطق حدود 40 میلیمتر است

مقدار بارندگی سالیانه 450.000.000 متر مکعب است که اين مقدار در مقايسه با برخي از كشورهاي ديگر بعنوان محدودیت بزرگ برای ایران  محسوب ميگردد، و بهمين علت همیشه اقوام ایرانی بدنبال این بودند که قنات بزنند اولین قنات را ایرانیان زده و به نام خود ثبت کردند

 

شیوه های  تامین آب  :  به سه صورت انجام ميپذيرد:

1- بارورکردن ابرها  2– بارش باران و برف 3– تامین آب ازآبهای سطحی ( رودها )

آبهای سطحی :

آبهاي سطحي بعلت تبخیر زیاد کمتر مورد استفاده قرار می گیرند . رودخانه کارون تنها رودخانه پرآب  و قابل کشتیرانی است كه در تمام فصول پرآب ميباشد

مزيت حفر قنات ( كاريز )

 . در مناطق مرکزی از قنات ( کاریز) استفاده میکنند  چون قنات و چاه  در جاهای شیب دار زده میشود بنابراین در این روش تقریبا" از تمامی ظرفیت سفره های آب زیرزمینی استفاده میشود

 

منابع ثروت ایران :

ثروتهای طبیعی هر کشور شامل ثروتهای زیر زمینی ( معادن نفت ، مس و ...) و ثروتهای روزمینی ( آب ، خاک ، جنگل ، مرتع ، صید و شکار و....) است

 

 

جلسه دوم

 

خاک :

 مجموعه ای است از ذرات و اجسام طبیعی کمتر از 2 میلیمتر که بخشی از پوسته خارجی زمین را تشكيل ميدهد و از شرایط لازم جهت تولید گیاه برخوردار است .  خاک به اتفاق آب و هوا به وجود آورنده و تداوم بخش حیات در کره زمین است عمق خاک و پوشش خاکی سطح زمین بین چند سانتی متر تا یک متر متغییر است

انواع تقسیم بندی خاک و بیان عامل حاصلخیزی خاک :

از نظر فیزیکی  :  خاکها به سه گروه الف) ماسه ای  ب) سیلیسی  ج) رسی  تقسیم میشوند

از نظر شیمیایی : دارای حالت اسیدی ، قلیایی  و خنثی هستند

ترکیب مناسب فیزیکی و شیمیایی خاک بانضمام رطوبت  ، تعیین کننده ي عامل حاصلخیزی درخاک هستند

عامل بوجود آورنده خاک :  تجزیه سنگها و موجودات زنده خاک زی در زمان طولانی خاک را بوجود   می آورد و گفته میشود که برای تشکیل یک سانتی متر پوشش خاکی بین 300 تا 700 سال زمان نیاز است

بهترین نوع خاک کشاورزی :  بهترين خاکهای کشاورزی در نواحی جلگه ای و دشتها قرار دارند

جلگه ، و معروفترین جلگه های ایران :  جلگه به  زمینهایی  گفته میشودکه از کوهپایه به سمت دریا امتداد دارند معروفترین و بزرگترین جلگه های ایران :

  در شمال  : عبارتند از گیلان ، مازندران ، گرگان

 در جنوب  :  جلگه خوزستان

دشت :  عبارت است از زمینهای همواری که بین کوهها محصور شده اند در کشور ما دشتهای متعدد و پهناور وجود دارند که متاسفانه اغلب آنها به دلایل طبیعی از جمله کمبود آب قابل بهره برداری و کشاورزی نیستند

مشخصات خاکهای ایران : ايران سرزميني كوهستاني است كه :

-         خاكهاي جلگه اي آن محدود است

-         داراي پوشش گياهي كمي است

-         بسياري از خاكهاي كشور بدليل تبخير سريع آبهاي سطحي  به نمكزار تبديل شده

-         وجود نمك و و شوري از مشخصات بيشتر خاكهاي ايران است

 پوشش خاکی دامنه های شمال البرز و خراسان ، کردستان ، لرستان و چهار محال بختیاری از خاکهای خوب ایران محسوب میگردند

تعریف پوشش گیاهی : و تقسیم بندی بندی عوامل آن

مجموعه اي ازعوامل طبیعی و مصنوعی  که روی خاکهای کره زمین به عنوان پوشش قرار دارند گفته ميشود این عوامل به دو گروه طبیعی و مصنوعی نقسیم میشوند

عوامل طبیعی : عبارتند از از جنگلها ، مراتع ،

عوامل مصنوعی : عبارتند از کشاورزی ، باغداری ، جنگلها و مراتع مزروعی (  ساخته شده توسط انسان)

عوامل طبیعی از دوران قدیم به یادگار مانده است و نقش بشر در نگهداری و از بین بردن آن کاملا" مشهود است

مقايسه كشورهاي توسعه نيافته و كشورهاي پيشرفته از نظر برداشت پوششهاي گياهي :

 

در کشورهای توسعه نیافته بهره بردای بصورت برداشت غیر معقولانه ، غیر علمی و بدون جایگزینی انجام شده است که امروزه برای این کشورها این امر به صورت مشکل بزرگی درآمده است و در اغلب این کشورها فرسایش خاک ، سیل و کاهش مداوم سطح جنگلها و مراتع ، آنان را با مشکل بزرگی در زمینه تولید کشاورزی و زیست محیطی مواجه ساخته است . بالعکس در کشورهای پیشرفته علاوه بر حفظ آن با        بهره برداری درست از جنگلها و مراتع میزان آنها افزایش نیز داده شده است و بهره برداری از آنها بعنوان یکی از منابع اصلی درآمد این کشورها محسوب میشود  کشور سوئیس از جنگلهای خود سالیانه حدود 20 میلیارد دلار چوب صادر میکند پوشش مصنوعی خاک حاصل کار بشری است . پوشش مصنوعی جاگزین پوشش طبیعی شده است

فرسایش  و عوامل آن :

 جابجایی خاک را توسط آب یا باد فرسایش می نامیم فرسایش خاک از مهمترین بلایای زندگی است و در واقع بیماری زمین و مرگ آن است که انسان در ایجاد و یا جلوگیری از آن نقش اول را دارد فرسایش خاک آغازگر بلایای دیگری نظیر افزایش سیل ، از بین بردن خاک بعنوان بستر تولید کشاورزی ، هدررفتن آب ، افت سفره های زیرزمینی و خشک سالی است

مهمترین عامل از بین رفتن خاک ،  و نتایج حاصل از آن

مهمترین عامل از بین رفتن خاک فرسایش آن است که متاسفانه درایران دارای ابعاد وسیعی است و  این امر از بزرگترین گرفتاریهای حال و آینده کشاورزی کشور ما است و عدم وجود پوشش گیاهی کافی مهمترین دلیل فرسایش خاک در ایران است  پوشش گیاهی گیاهی خاک معمولا" توسط انساها و چرای بی رویه دام از      بین برده میشود که موجب شسته شدن خاکها شده و به مرور زمان زمین های دارای پوشش گیاهی خوب به سنگلاخی بی مصرف تبدیل میگردند

فرسایش خاک باعث  1- کم شدن حاصل زمینهای کشاورزی 2-  کم شدن جذب آبهای زیرزمینی 3- کاهش پوشش گیاهی  4- از بین بردن بستر تولید ات کشاورزی 5- پرشدن دریاچه و سدها با گل و لای ميشود

متاسفانه فرسایش خاک در کشور ما بسیار بالا و سالانه حدود 2 میلیارد تن برآورد میشود و در میان 30 کشور همسایه از شاخ آفریقا تا هند مقام اول فرسایش خاک را دارا است فرسایش خاک علاوه برآنکه بستر تولید کشاورزی و مراتع را از بین می برد متاسفانه موجب پر شدن دریاچه و پشت سدها نیز میگردد . پر شدن دریاچه و سدها با گل ولای حاصل از فرسایش خاک موجب کاسته شدن ظرفیت آبگیری سدها میشود

تعریف آب خیز داری و  ذکر عوامل  جلوگیری از فرسایش خاک

مجموعه فعالیتهای مختلفی  که برای تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش آن  ( توسط آب و باد )   اعمال میگردد گفته میشود 

ایجاد سد بندی های کوچک در شیبهای تند ، کاشت بوته ، درخت ، درختچه درنقاط شیب دار موجب حفظ وجلوگیری از فرسایش خاک میشود

روشهای حاصل خیزی خاک :

بدلیل افزایش جمعیت و نیاز بیشتر به مواد غذایی بشر مجبور شده است که زمینهای نامرغوب را نیز زیر کشت ببرد برای افزودن بر بهره وری و برداشت از زمین مجبوریم با تمهیداتی مواد مغذی زمین را افزایش دهیم تا محصول بیشتری برداشت کنیم مهمترین این روشها عبارتند از کود دادن ، شیرین کردن خاک ،       زه کشی و آیش

شیرین کردن زمین :

این روش در مناطقی که دارای زمینهای شور هستند انجام میشود نحوه کار به این ترتیب است که با آب دادن مداوم به زمین ( آب شویی ) نمک زمین را می گیرند  و از شوری آن می کاهند تا قابل زراعت شود . معمولا" هرچند سال یکبار بایستی این کار انجام شود تا شوری زمین در حد قابل کنترل باقی بماند

زه کشی :

این کار معمولا" در مناطقی انجام میشود که سطح آبهای زیرزمینی بالاست و بهمین دلیل زمین حالت باتلاقی پیدا میکند در این روش با حفر نهرهایی ، آب زمين به اطراف هدایت میشود و زمین قابل کشت میگردد

 

آیش :

 بدلیل عدم حاصلخیزی کافی زمینها و همچنین ناکافی بودن آب در بسیاری از نقاط کشور هر ساله بخشهایی از زمین را آیش ( بدون کشت ) می گذارند

جنگل :

جنگل به سرزمینهای دارای پوشش درختی اطلاق میشود كاشت درخت به اندازه و تناسب درهر هكتار  وضعیت جنگل را ار لحاظ انبوه یا تنک  ( tonok)بودن مشخص میکند جنگل یکی از ذخایر طبیعی است که در حفظ موازنه اکولوژیکی و زیست محیطی جهان نقش اساسی دارد.

چرا جنگل جزء منابع تجديد ناپذير بشماره ميرود ؟

  جنگل جزء منابعی است که خود به خود تجديد نمي شود و درصورت از بين رفتن بايستي با سرمايه گذاري زياد و صرف زمان طولاني آن را تجديد و بازسازي كرد از آنجا كه در كشورهاي جهان سوم چنين سرمايه گذاري ها و برنامه ريزي هايي صورت نميگيرد لذا ميتوان در اين كشورها فعلا" جنگل ها را جزء منابع تجديد ناپذير ياد كرد

نقش جنگل و مهمترين جنگلهاي ايران و محصولات آن :

جنگلها نقش اساسي در تعديل آب و هوا، جذب بخار آب ، و توليد باران ، تثبيت آبهاي زيرزميني و تثبيت خاك را دارند مهمترين محصولات جنگل چوب ، و كاغذ است . 80 % كاغذ مصرفي جهان از جنگل بدست      مي آيد

مهمترين جنگلهاي ايران در حاشيه درياي خزر قرار دارد و پس از آن جنگلهاي ارسباران در حاشيه  آذربايجان ، از جنگلهاي قديمي كشور هستند ساير جنگلها عبارتند از

دركردستان ، كرمانشاه و لرستان جنگلهاي بلوط

جنگلهاي بنه ( پسته وحشي ) و بادام از زاگرس تا كرمان با پراكندگي امتداد دارند

جنگلهاي گرمسيري كنار در حشايه خليج فارس قرار دارند

 جنگلهاي بياباني و كويري تاق و گز در حاشيه كويرهاي ايران

در بخشي از جزيره قشم جنگلهاي حرا وجوددارد كه ريشه هاي آنها درون آب دريا قرار دارند

كشاورزي :

 اراضي زير كشت كشاورزي شامل :  باغ – قلمستان – گندم – برنج – آيش

محصولات باغي شامل   : انگور – مركبات – سيب – خرما – پسته

محصولات دامي شامل   : گوسفند – بز – گاو – گاو ميش

توليد گوشت شامل          : گوشت قرمز – گوشت مرع – تخم مرغ – شير – صيد و يا توليد آبزيان

جلسه سوم

 

مرتع چیست ؟ زمینی است که از کوه ، دامنه و اراضی مسطحی تشکیل میگردد و  در فصول رویش دارای پوششی از گیاهان علوفه ای خودرو بوده که مورد چرای دام قرار می گیرد( حدود 50% از خاک ایران از نوع مرتع میباشد )

تجدید پذیری : مراتع از منابع تجدید پذیر هستند ولیکن در صورت تخریب توسط انسان ها سرمایه گذاری برای بازسازی آنها ضروری است و خود بخود بازسازی نمی شوند

تقسیم بندی مراتع ایران :

1-     مراتع علفی ییلاقی : این مراتع بیشتر در مناطق سرد سیر و ارتفاعات قرار دارند

2-   مراتع بوته ای یا قشلاقی : این مراتع بیشتر در نقاط کم ارتفاع و گرمسیر قراردارد و در فصول سرد سال مورد بهره برداری قرار می گیرد

3-     مراتع کویری : این مراتع در مناطق خشک و کویری قرار داشته و از نظر پوشش گیاهی وضع نامساعدی دارد

مهمترین مراتع ایران :

1-     مراتع سواحل خزر : که جزء مرغوبترین مراتع ایران محسوب می شوند

2-     مراتع خراسان : که دارای هر سه نوع مرتع هستند

3-     مراتع سرخس : مراتع شمال خراسان که جزء مراتع کوهستانی ( گروه اول ) هستند

4-     مراتع جنوب خراسان : که مراتعی از نوع کویری هستند

مهمترین دلایل تخریب مراتع :

1)   چرای بی رویه دام  2) چرای غیر فصل « پیش چرا ، پس چرا » 3) عدم رعایت ظرفیت مرتع  4) عدم رعایت زمان قانونی اقامت دام در مرتع

میزان مشارکت اقتصادی :

نسبت جمعیت فعال ( شاغل و بیکار ) به جمعیت 10 ساله به بالا و بیشتر × 100         -------------------                             

میزان بیکاری :

میزان نسبت تعداد جمعیت بیکار به جمعیت 10 ساله و بیشتر × 100                     ---------------------

فرمول محاسبه نرخ رشد ( محاسبه متوسط نرخ رشد جمعیت

 

تراکم جمعیت :

نسبت جمعیت یک منطقه به مساحت آن منطقه × 100 را تراکم جمعیت گویند

بعد خانوار :

برابر است با نسبت جمعیت به تعداد خانوار ( هم سفره )

جمعیت شهر نشین:

نسبت جمعیت ساکن در شهر به کل جمعیت × 100

جمعیت روستایی :

نسبت جمعیت ساکن در روستا به کل جمعیت × 100

تقسیم بندی تولیدان عمده کشاورزی :

تولیدات عمده کشاورزی بر حسب نوع مصرفی که دارند به دو قسمت عمده تقسیم می شوند

1-   محصولات غذایی کشاورزی

-         غلات

-         میوه جات

-         صیفی جات

-         حبوبات                                            

2-  نباتات صنعتی

•         نباتات صنعتی خوراکی : مانند نیشکر ، چغندر ، چای

•         نباتات صنعتی ریسندگی و بافندگی : مانند پنبه ، کتان ، کنف

•         نباتات روغنی : مانند سویا ، آفتابگردان ، زیتون ، کلزا

•         نباتات دخانی : مانند توتون ، تنباکو

•         نباتات صمغی : مانند کتیرا

 

 

 

جلسه چهارم

 

چگونگی ظهور دامداری صنعتی :

بهمراه کشاورزی تشکیل دهنده بخش فعال اقتصاد کشور بوده است بدلیل افزایش سریع جمعیت و تغییرات اساسی الگوی مصرف جمعیت و افزایش مصرف فراورده های دامی ، دامداری سنتی ایران دگرگونی وسیعی را در 50 سال اخیر تجربه کرده است . دامداری صنعتی برای تامین مواد پروتئینی این جمعیت انبوه پا به عرصه وجود گذاشته است

انواع دامداری ایران :

1-   دامداری متحرک

این شیوه از قدیمی ترین شیوه های دامداری در جهان است که انسانها بدنبال دام در حرکت هستند با توجه به وضعیت چراگاه ها و مراتع ، دامها مدتها در یک منطقه می مانند و پس از تغییر فصل و کاهش علوفه به منطقه دیگر کوچ می کنند که این جابجایی به مراتع تابستانی « ییلاق » و به مراتع زمستانی « قشلاق » گویند این شیوه دامداری تابع بارندگی سالیانه و میزان علوفه است . عشایر ایران قرنهاست که به این شیوه زندگی می کنند محصولات دامداری عشایر بصورت گوشت و فرآورده های لبنی به مردم شهرها عرضه میشود و در مقابل احتیاجات و نیازهای دیگر آنان تامین میشود

2-  دامداری روستایی

تقریبا" در اکثر روستاهای کشور روستائیان به غیراز کشت و کار ، دارای تعدادی دام نیز هستند . نگهداری این دامها اغلب برای رفع نیاز خانوار روستایی است

3- دامداری صنعتی

افزایش جمعیت شهرها محصولات دامداری روستایی و عشایر نمی توانست تکافوی نیاز جمعیت ها رو به افزایش شهرها را بنماید و همزمان با روابط بیشتر با کشوهای غربی و رسوخ راه و رسم زندگی آنان شیوه های مدرن دامداری و مرغداری در کشور نیز مورد استفاده قرار گرفت .

پایه  و اساس دامداری های صنعتی :

1-   نگهداری تعداد زیاد دام یا طیور در یک محیط محدود

2-  پرورش نزادهای اصلاح شده که در مقایسه با دامهای بومی در مدت زمان تسبتا" کوتاه محصول به مراتب بیشتری بدست می دهند

3- تغذیه دستی حیوانات با جیره غذایی علمی و برنامه ریزی شده

4- استفاده از آخرین تکنیکها ی بهداشتی و استفاده از انواع واکسن و دارو برای جلوگیری از تلفات دام و طیور

5-  استفاده از نیروهای با تخصص بالا مانند دامپزشک ، تکنسین دامپزشکی ، متخصص جیره غذایی وامثال آن

نمودارهای صنعتی:

 

دامداري صنعتي :

چارپايان

              گاو- گوسفند ( شير، گوشت )

طيور

              شتر مرغ – مرغ ( گوشت ، تخم مرغ ) ، ساير طيور

 

                                                                             

                                                                             

 

 

جلسه پنجم :  معادن

 

معدن : هر ماده اي كه از سطح  يا اعماق زمين بدست آيد اصطلاحا" ماده معدني ناميده ميشود

ويژگي مواد معدني در مقايسه با محصولات كشاورزي يا صنعتي :

اين مواد بدون جانشين هستند و پس از استخراج و استفاده براي هميشه از دست مي روند و غير قابل جايگزيني هستند

تاريخجه معدن ايران :

كشور ما يكي از غني ترين كشورهاي جهان از نظر دارا بودن انواع مواد معدني است فعاليتهاي معدني و ذوب فلزات به روش سنتي همزمان با شيوع روشهاي جديد و پيشرفته در كشورهاي غربي و آشنايي كشور ما با روشهاي نوين رو به كندي نمود و حدود 70 سال پيش كليه روشهاي قديمي منسوخ گرديده است و كوره هاي سنتي خاموش گرديد

فعاليتهاي معدن شناسي به روش جديد تا قبل از جنگ جهاني دوم بطور پراكنده توسط روسها ، انگليسي ها و كانادايي ها و آلماني ها در ايران انجام مي شد

-         در سال 1312 بنگاه كل اكتشاف و معادن تاسيس شد

-     در سال 1328 با تاسيس سازمان زمين شناسي كشور و سازمان ذوب آهن ايران تلاشهاي گسترده اي براي اكتشاف و استخراج مواد معدني مانند زغال سنگ ، سنگ آهن ، مواد نسوز؛ اورانيوم ، سرب ، و روي انجام شد

تقسيم بندي معادن ايران و اولين قانون آن :

در سال 1327 اولين قانون معدن ايران تصويب شد و طبق آن مواد معدني كشور به دو طبقه تقسيم شد

1-     سنگها و مصالح ساختماني

2-     معادن فلزي و شيميايي

-     در سال 1331 و 1336 قوانين جديدي در رابطه با معدن تصويب شد كه امتيازات بيشتري براي اكتشاف كنندگان و بهره برداران خصوصي در نظر گرفته شد

علت تاسيس  وزارت صنايع و معادن :

پس از انقلاب بدليل گستردگي معادن در كل كشور و براي سامان دادن به امر معادن در سال 1360 وزارت صنايع ، معادن و فلزات تاسيس شد كه كليه فعاليتهاي معدني غير از نفت و اورانيوم را در اختيار گرفت

-         در سال 1362 آخرين و جديد ترين قانون معدن به تصويب رسيد

ويژگي هاي معادن در ايران :

1-     معادن ايران داراي تنوع و گوناگوني زياد است

2-     به دليل محدود بودن تقريبي عرضه مواد معدني در جهان شانس افزايش صادرات سريع محصولات معدني ايران بيشتر از ساير بخشها است

3-   تكنولوژي بكاررفته در معادن لزوما" تكنولوژي پيچيده و گراني نيست و بهمين دليل سرمايه گذاري در بخش معادن ساده تر مي تواند انجام شود

4-     با تغییر در برخی از روشها و بکارگیری ماشین آلات جدید ارزش افزوده مواد معدنی میتواند به سرعت افزایش یابد

5-   بدلیل گستردگی معادن در بیشتر نقاط کشور ؛ ایجاد و توسعه معادن میتواند جذب کننده و نگهدارنده جمعیت در نقاط دور افتاده کشور باشد و موجب پیشرفت نسبی اقتصادی آن منطقه ها را فراهم نماید

6-     در بسیاری موارد ، استخراج مواد معدنی کاملا" جایگزین مواد وارداتی میشود که از  هزینه های ارزی کشور می کاهد

خصوصیات ( ویژگیهای معدن ) قابل استفاده و بهره برداری :

هر معدنی مطلوب و قابل استفاده نیست برای قابل بهره برداری و به صرفه بودن یک معدن دارا بودن حداقل شرایط زیر ضروری است :

1-     دارا بودن ذخیره کافی از مواد معدنی

2-   قرار گرفتن ذخیره در سطح زمین یا در عمق کم . در صورت قرار داشتن ذخیره در عمق زیاد استخراج معدن نیازمند تکنولوژی و ابزار پیچیده و گران خواهد بود که در آن صورت اقتصادی بودن معدن محاسبات بیشتری را می طلبد

3-     دارا بودن عیار مناسب از مواد مورد نظر

4-     قرار داشتن در سر راه های ارتباطی و نزدیک بودن به مراکز مصرف

نکته : معادنی که در نقاط دور افتاده  و یا اعماق زیاد قرار دارند دارای هزینه های سنگین کشیدن راه ؛ برق ؛ تکنولوژی پیچیده و گران خواهند بود چنین معادنی در صورتیکه حاوی مواد بسیار گران قیمت بوده و یا مواد معدنی استثنایی باشند مورد بهره برداری قرار می گیرند

تقسیم بندی مواد معدنی در ایران : ** مهم **

مواد معدنی بر اساس نوع و حدود استفاده توسط بخش خصوصی در ایران به سه دسته تقسیم میشوند

1-     معادنی که در صورت واقع شدن در ملک خصوصی در تملک صاحب ملک خواهند بود مثل معادن شن ؛ ماسه ، سنگ گچ

2-     معادنی که صاحب ملک حق تقدم در بهره برداری از آن را دارد مثل معادن سنگ آهن

3-   معادنی که در صورت کشف شدن در ملک خصوصی دولت بهای ملک را به صاحب آن پرداخته و ملک و معدن مزبور را متصرف می شود مثل نفت و گاز

انواع معادن ایران :

1-     معادن مواد سوختنی

·        جامد ( زغال سنگ )

·        مایع و گاز ( نفت و گاز)

2-     معادن مواد فلزی

·        معمولی

·        رنگی

·        گران قیمت

3-     معادن مواد غیر فلزی:

·        خاکها

·        سنگها

مهمترین مواد سوختی :

غیر از نفت و گاز معروف ترین ماده سوختی جامد زغال سنگ است

 اولین معدن زغال سنگ به روش امروزی در شمشک مورد استفاده قرار گرفت و استخراج آن از سال 1307 شروع شد

اولین استفاده صنعتی از زغال سنگ در کارخانه قند کهریزک انجام گرفت و سوخت ماشین دودی معروف تهران از زغال سنگ تامین می شد

اولین کارخانه ذوب آهن در ایران که زغال سنگ به عنوان سوخت اصلی آن به کار می رفت باعث رونق زغال سنگ و اهمیت آن در معادن کشور گردید

در حال حاضر مهمترین مصرف کننده زغال سنگ کشور « کوره بلند دوب آهن اصفهان » است

معادن فلزات معمولی :

سنگ آهن از معادن فلزات معمولی میباشد که در سال 1337 معدن شمس آباد اراک تولید آن راشروع کرد کشور ما از نظر ذخایر سنگ آهن در جهان در رتبه دهم قرار دارد

مهمترین معادن فلزات رنگی :

1-   مس : گفته می شود که کشور ما به دلیل دارا بودن معادن متعدد مس روی کمربند مس قرار دارد و از نظر دارا بودن ذخایر مس ؛ پنجمین کشور جهان است ( مهمترین آن معدن مس سرچشمه کرمان است )

2-   سرب و روی : از آنجا که معادن سرب و روی اغلب در کنار هم قرار دارند لذا این دو کانی با همدیگرذکر میشوند بزرگترین معدن سرب و روی کشور در انگوران استان زنجان قرار دارد

3-   آلمینیوم : آلمینیوم فلز سبک و پر مصرفی است که پودر آلمینار تشکیل میشود در ایران تعدادی کارخانه تولید آلمینیوم وجود دارد که مهمترین آن آلمینیوم اراک و آلمینیوم المهدی میباشد

معادن فلزات قیمتی :

1)      طلا :  در حال حاضر مهمترین و تنها معدن طلای فعال کشور معدن موته اصفهان است

2)   اورانیوم : اورانیوم یکی از مهمترین و با ارزشترین مواد معدنی است که دارای معادن محدودی در سطح جهان است با توجه به اهمیت یافتن تولید برق و بکارگیری نیروگاههای اتمی برای تامین برق مورد نیاز ؛ اورانیوم که جزء مواد معدنی کم یاب در جهان است دارای اهمیت رو به بالایی میباشد این اهمیت از آنجا بیشتر میشود که بدلیل کاربرد آن در ساخت بمب اتمی در فروش آن ملاحظات سیاسی کاملا" تعیین کننده است

معادن غیر  فلزی :

مهمترین معادن این بخش عبارتند از

1)     معادن شن و ماسه

                                                                             

معادن شن و ماسه گسترده ترین معادن ایران است در کنار اغلب رودخانه های ایران چنین معادنی وجود دارد که با بهره برداری از شن و ماسه همراه آب رودخانه ؛ شن و ماسه مورد نیاز صنایع ساختمانی و راه سازی را تامین میکنند

2)     معادن سنگ های تزیینی لاشه و بالاست

3)      معادن سنگ آهک و سنگ گچ

 

جلسه ششم : منابع نفت و گاز

 

نفت :

در آغاز قرون جدید  امتیاز همه معادن ایران باستثنای ( طلا , نقره ، و قلزات قیمتی ) در سال 1872 به بارون جولیوس دو رویتر واگذار شد و موضوع نفت ایران و اکتشاف آن ، و تاثیر آن در اقتصاد و سیاست توسط وی برای اولین بار مطرح گردید

-         در سال 1883 تاجری به نام آلبرت هوتز در منطقه دالکی  چاهی حفر کرد اما به نفت نرسید

-     در سال 1886 پسر رویتر بنام جروج رویتر امتیاز جدیدی از ایران گرفت که مدت این امتیاز 60 سالبود و در بوشهر چاه حفر کرد ولی به نفت نرسید

-     به دلیل گزارشات زمین شناسی ژاک مورگان که به عنوان باستان شناس و زمین شناس سالهای زیادی را در ایران گذرانیده بود وجود نفت در ایران محرز بود

-         در سال 1901 ویلیام فاکس دارسی برای شصت سال امتیاز کشف و استخراج تمام صنایع نفت ، گاز و قیر کشور را بدست آورد

ویژگی های امتیاز دارسی در ایران :

-         از پرداخت هرگونه عوارض و مالیات معاف بود و سالیانه 20.000 لیره به ایران پرداخت میکرد

-         16% از منافع حاصله از نفت به دولت ایران تعلق داشت

-     بر مبنای این امتیاز شرکتی برای استخراج نفت ایران با سرمایه 600.000 لیره تشکیل شد و در کرمانشاه اقدام به حفر چاه کرد که برای اولین بار در عمق 507 متری به نفت رسید

سایر اقدامات وی :

پس از آن این شرکت اقدام به حفر چاه های دیگر در مسجد سلیمان کرد که در سال 1908 چاه شماره 1 مسجد سلیمان در عمق 360 متری به نفت رسید و در مدت کوتاهی چاه بعدی نیز در این منطقه به نفت رسید این اولین چاه نفت در خاورمیانه بود

چگونگی لغو امتیارقراردادهای نفتی خارجیان از ایران:

بدلیل بزرگی سفره نفتی کشف شده برای انتقال این نفت خط لوله ای به بندر آبادان کشیده شد که حقوق ایران در این قرارداد نیز 16% منافع خالص سالیانه بود که بعدا" شرکت مذکور از پرداخت سهم ایران در شرکتهای وابسته خودداری کرد بهمین دلیل در سال 1993 ایران اقدام به لغو امتیاز نمود  در سال 1329 کلیه امتیازات قبلی با آگاهی ایرانیان نسبت به قراردادهای نفت لغو شد و بتدریج منجر به ملی شدن صنعت نفت ایران گردید

در سال 1330 شرکت ملی نفت ایران تاسیس و در سال 1332 اولین قرارداد خود را با عنوان کنسرسیون نفت ایران امضا ء کرد

اعضای کنسرسیون نفت ایران و چگونگی تسهیم سهام آن :

کنسرسیون نفت در واقع متشکل از شرکتهای نفت ایران و انگلیس ، و شرکتهای دیگر با ترکیب سهام زیر بود:

شرکت نفت ایران و انگلیس                                                            40%

پنج شرکت نفتی امریکایی هر یک                                                   8 %

شرکت شل هلند                                                                           14%

شرکت نفت فرانسه                                                                      6%

تفاوت کنسرسیون نفت با امتیاز نفت و ویژگی های آن :

1-     پرداخت مالیات بر درآمد 50% از درآمد خالص

2-     12.5% حقوق مالکانه به ایران

3-     استخدام کارکنان ایران

4-     پرداخت عوارض

5-     انجام عملیات غیر صنعتی به عهده شرکت ملی نفت ایران

6-     نظارت بر قرارداد توسط ایران

7-     مدت قرارداد 25 سال بود که در سال 1351 لغو شد    

تصویب قانون نفت و تقسیم بندی نواحی آن:

در سال 1336 قانون نفت به تصویب رسید و بموجب آن ایران به بیست و هفت ناحیه نفتی تقسیم شد در این مدت شرکت ملی نفت ایران روشهای دیگری را برای بهره برداری از مخازن نفتی مورد عمل قرار داد که از جمله آنها میتوان از اقدام مستقیم شرکت نفت برای اکتشاف – مشارکت و عاملیت و چندین قرارداد با شرکتهای امریکایی و ایتالیایی بصورت 50- 50  تنظیم و منعقد نمود

اولین های مناطق نفت خیز کشور:

مسجد سلیمان / نفت شاه / هفت گل / گچساران / نفت سفید / آغاجاری و.... بود

بنادرصادرات نفت ایران :

1) خارک    2) ماهشهر    3) آبادان   4) لاوان

پالایشگاههای ایران :

اولین و بزرگترین پالایشگاه ایران در آبادان تاسیس شد که دارای ظرفیت تصفیه 500.000 بشکه در روز است پس از آن پالایشگاههای دیگری در نقاط ایران تاسیس شد که هدف آنها تامین نیازهای مصرفی شهرهای بزرگ بود

گاز طبیعی :

گاز طبیعی معمولا" همراه نفت است که بصورت سرپوش روی منبع نفت قرار گرفته و یا مخلوط با آن است در زمان استخراج نفت خام مقداری گازنیز بهمراه آن از چاه بیرون می آید و اغلب فشار گاز موجود در منابع ؛ موجب خروج نفت از چاه میشود بطور متوسط همراه هر تن نفت 140 متر مکعب گاز استخراج میشود به دلیل ویژگی گاز که سوخت نسبتا" تمیزی است در مقایسه با نفت ؛ در ایران تلاش وسیعی برای استفاده از گازو جایگزینی نفت با گاز بعمل آمده است کشور ما از نظر ذخایر گاز جهان در مرتبه دوم قرار دارد

گازهای استخراج شده بهمراه نفت از ابتدای شروع صنعت نفت به دلیل عدم استفاده از آنها سوزانده می شدند احداث شاه لوله گاز یکی از مهمترین اقداماتی است که تا به حال در کشور برای برای جلوگیری از هرز رفتن این منابع عظیم خدادادی صورت گرفته است

قرارداد احداث شاه لوله گاز برای صدور گاز به شوروی سابق در مقابل دریافت اعتبار لازم به مبلغ 286 میلیون دلار جهت احداث کارخانه ذوب آهن ، لوله گاز سراسری و تاسیس کارخانه ماشین سازی اراک در سال 1996 در مسکو امضاء شد و سه سال بعد کار احداث این لوله پایان یافت و در آبان ماه 1349 صدور گاز به شوروی رسما" آغاز گردید

 

جلسه هفتم : صنعت ، خدمات ، کشاورزی ، سایر

 

 تعریف بخش صنعت :

صنعت عبارت است از تغییر شکل مواد برای ایجاد امکان مصرف یا کاربرد آن  مواد به عنوان کالای   واسطه ای در صنایع دیگر یا کالای نهایی توسط انسان .

مهمترین بخش های اقتصادی :

عبارتند از صنعتی ، خدماتی ، کشاورزی و سایر

ویژگی مهم اقتصاد کشور :

گستردگی بی دلیل بخش خدمات در قبال سایر بخشها از ویژگی های مهم آن است .  بر اساس نتایج تحقیقات و سرشماری عمومی کارگاهی حدود 95% کارگاهها کمتر از 10 نفر و 5 % بقیه آن بیشتر از10 نفر نیروی کار داشته است و از کل کارگاههای کشور حدود 50%  دارای یک نفر شاغل و 0.5 % داریا 50 نفر شاغل و بیشتر بوده اند از آنجاییکه صنعت برای پیشرفت نیاز به تمرکز دارد لذا با توجه به تعداد کارکنان اندک در کارگاههای صنعتی ، تا حدود زیادی توضیح دهنده دلیل ساختار عقب مانده صنعت هستند

مهمترین صنایع ایران :

1-     صنایع ذوب آهن و فولاد سازی :

بدلیل نیاز فراوان بسیاری از صنایع به آهن و فولاد بعنوان ماده اولیه و نقش کارخانجات ذوب آهن در ایجاد اشتغال و تحرک وسیع در اقتصاد کشورها ، صنایع ذوب آهن به عنوان صنایع مادر محسوب شده و از اهمیت بسیاری برخوردار است

تلاش برای احداث یک کارخانه ذوب آهن در ایران در سال 1346 صورت گرفت که طی قراردادی دولت شوروی اعتباری به مبلغ 260.000.000 ریال با بهره 2.5% در اختیار ایران قرار داد که بخشی از این اعتبار باید صرف احداث کارخانه ماشین سازی اراک می شد مواد اولیه این کارخانه از معادن سنگ آهن بافق و ذغال سنگ کرمان تامین می شود و سایر موار مورد نیاز کارخانه مانند سنگ آهن ، دولومیت و خاک نسوز از مناطق اطراف اصفهان تهیه می شد

2 - صنایع ماشین سازی :

علاوه بر کارخانجات ذوب آهن گامهای اساسی دیگری در ایجاد قطب های صنعتی جدید در کشور و ایجاد کارخانجات ماشین سازی برداشته شد که این کارخانجات نیز در سازندگی کشور و پی ریزی صنعت نقش مهمی را دارا هستند

مهمترین کارخانجات ماشین سازی کشور : ماشین سازی اراک با طرفیت تولید 30 هزارتن ماشین آلات در سال 2- ماشین سازی تبریز با کمک کشور رومانی برای ساخت تراکتور در ایران 3- ماشین سازی تبریزبا کمک کشور چک و اسلوواکی 3

3  - صنایع ذوب مس :

ذوب مس و فلزات در ایران دارای قدمت طولانی است و برخی مورخین سابقه آن را بیش از 7000 سال میدانند و نوشته اند ایرانیان از اولین کسانی هستند که مس را شناخته و اقدام به استخراج سنگ مس و ذوب آن کرده اند و از آن ظروف گوناگونی ساخته اند آخرین کوره های قدیمی و نسوز ذوب مس و سرب از 70 سال پیش به خاموشی گرایید. اولین کارخانه مس به روش جدید در غنی آباد در جنوب شرقی تهران نصب شد بدلیل وجود معدن عظیم مس سرچشمه که یکی از بزرگترین معادن مس در جهان محسوب میشود کارخانه ذوب مس و تولید انواع مس در سرچشمه کرمان ایجاد شده است و هر ساله مقداری مس به جهان صادر میشود که در بعضی سالها ارزش صادراتی آن به 100 میلیون نیز رسیده است

4-     صنعت کاغذ : 

کاغذ از نیازهای اصلی امروز تمدن و فرهنگ بشری است که با وجود اینترنت هنوز کتاب و روزنامه و ارتباطات نوشتاری حجم عظیمی را تشکیل میدهد که نیازمند کاغذ فراوان میباشد متاسفانه تولید کاغذ نیازمند مواد اولیه از چوب است و بهمین دلیل برای تولید آن می بایست درختان را قطع کرد و این کار در سطح وسیعی در جنگل ها صورت می گیرد بهمین دلیل صنایع کاغذ سازی و چاپ تا حدودی صنایع ضد محیط زیست شناخته میشود برای تولید یک تن کاغذ غیر از چوب به 138 تن آب و 250 کیلو مواد شیمیایی نیاز است و به همین دلیل تولید کاغذ از صنایع بسیار آلاینده است و بایستی با صرفه جویی در مصرف آن از شدت این تخریب کاست و ایران چند کارخانه تولید کاغذ وجود دارد که عبارتند از    

o       چوب و کاغذ مازندران با استفاده از جنگلهای شمال

o       چوب و کاغذ گیلان با استفاده از جنگلهای گیلان

o       تولید کاغذ از ساقه های نیشکر در استان خوزستان

o        

 

5-     صنعت مصالح ساختمانی :

مصالح ساختمانی از ملزومات اصلی ساخت و ساز در جوامع امروز است ساخت و ساز نیز پیش نیاز بسیاری از زیر ساخت ها و برنامه های سازندگی و توسعه است امروزه مصالح گوناگونی در ساخت و سازها بکار می رود که مهمترین آنها عبارتند از سیمان ؛ کاشی و سرامیک ، گچ ، شن و ماسه که هریک ازاین مصالح در کشور ما تولید میگردد

راه :

راه عامل ارتباط جوامع انسانی و انسانها با یکدیگر است هرقدر ارتباطات جوامع افزایش یابد به همان میزان پیشرفت ، دادو ستد و فرهنگ جوامع متحول میشود و پیشرفت میکند امروزه یکی از نشانه های جوامع عقب مانده نداشتن راه مناسب و کافی است راه ها در اقتصاد امروز روان کننده ی گردش چرخ اقتصادی و گسترش دهنده بازارها هستند که موجب ارتباط و اتصال بین مراکز تولید و مصرف میگردند کشور ما بدلیل قرار گرفتن بر سر یک چهارراه جغرافیایی از اهمیت ویژه ای به عنوان راه ارتباطی شرق و غرب برخوردار بوده است و گذر جاده ابریشم از ایران نیز بیانگر چنین موقعیتی است در حقیقت شبکه راههای گسترده و امن پایه حفظ امپراتوری محسوب میشد پس از حمله اعراب به ایران و سلسله های بعد از آن راه ها دچار کم توجهی شدند در زمان شاه عباس صفوی توجه ویژه ای به راهها شد که راه بزرگ جاجروم تا مغان در این زمان ساخته شد با این سوابق کشور ما در آغاز قرن 20 با آنچه در جهان به مفهوم امروزی راه ها  و ارتباطات رواج داشت تقریبا" بیگانه بود و ما در این زمان هنوز از راه های مال رو و کاروان رو استفاده میکردند تا قبل از سلا 1300 تقریبا" راه به مفهوم امروزی آن که عبارت است از راه شوسه – آسفالته و راه آهن در ایران بوجود نیامده بود و به همین دلیل ارتباطات به سختی و با صرف وقت بسیار صورت می گرفت از سال 1300 لزوم ایجاد راه ها برای حفظ امنیت  و یکپارچگی کشور و جلوگیری از ملوک الطوایفی ملموس تر شد و در سال 1301 اداره کل طرق و شوارع در وزارت فلاحت و تجارت و فواعد عامه ایجاد شد و بدلیل اهمیت یافتن راه رد سال 1308 به وزارت طرق و عوارض تبدیل شد

 

 

منتخب سوالات اکسل

منتخب سوالات اكسل :

1-      تعاريف اصطلاحات :

فايل صفحه گسترده / كارپوشه / كاربرگ / سطر / ستون / خانه يا سلول / آدرس خانه

2-     انواع نوارها در اكسل ( ص 8 )

3-     انواع داده ها در اكسل ( ص 10)

4-     در اكسل پسوند فايلها از نوع ................... است . ( ص17)

5-      هر فرمول از چند جزء تشكيل شده است / ( ص 32)

6-     تقدم عملگرها ي محاسباتي دراكسل ( ص 31)

7-     عملگرها در اكسل به چند دسته تقسيم مي شوند ( ص 31)

8-     اولويت عملگرها را به ترتيب بيان نماييد ( ص 32)

9-     حالتهاي مختلف آدرس دهي در اكسل چگونه است / براي جدا كردن آدرس از چه علامتي استفاده ميشود (ص 33)

10- آدرس دهي خانه ها در اكسل چگونه است / آدرس هرسلول از چند بخش تشكيل شده است ( ص 35)

11- آدرس سلولها در كدام قسمت از كار پوشه ديده ميشود ( ص 36)

12- بطور كلي انواع تابع ها را در اكسل نام ببريد ( ص 53)

13- انواع تابع هاي اكسل را نام ببريد ( ص 50)

14- اجزاي تابع از چند قسمت تشكيل شده نام ببريد ( ص 51)

15- تابع ها از نظر دارا بودن آرگومان به چند دسته تقسيم ميشوند/ نام ببريد / آرگومان ها با چه كاركتري ازهم جدا مي شوند / مثال بزنيد ( ص 51)

16- تابع ها به چند روش استفاده مي گردند ( ص 53)

17- انواع خطاها را در اكسل نام ببريد ( 6 مورد ) ( ص 56)

18- در اكسل نتيجه ي تابع ها داراي چند حالت است ( ص 66)

19- يك نمونه تابع تركيبي بنويسيد ( ص 70)

20- مزيت قالب نمودار چيست ( ص 90 )

21- كاربرد  user defined  چيست ؟ ( ص 91)

22- منظور از فيلتر كردن چيست ؟ انواع آن را نام ببريد ( ص 103)

23- براي ايجاد شرطهاي منطقي از گزينه ............ استفاده مي شود ( ص 104)

24- عيب  Custom در شرطهاي منطقي چيست ( ص 105)

25- تفاوت  auto filter  با  advance filter چيست ( ص 105)

26- نكته براي ايجاد  or  و  and ( ص 107)

27- كاربرد ( ويژگي )  subtotal چيست ؟

28- كاربرد  goal seek چيست ؟ ( 110)

29- در هنگام استفاده از  goal seek رعايت چه نكاتي الزامي است ؟ ( ص 112)

آموزش- عملکرد -انضباط

 

 فصل هشتم : فرآیند اموزش کارکنان

مفهوم ( تعریف ) آموزش :

فرآیندی است که طی آن سطح مهارت ، بینش ، دانش ، تخصص و تجربه کاری کارکنان در جهت نیل به اهداف سازمانی تغییر کند

مراحل مختلف آموزش ( 5 مورد) :

1-    تشخیص نیازهای آموزشی :

بررسی سازمان : با بررسی سازمان مهارتهایی که برای نیل به اهداف کوتاه مدت و بلند مدت ضروری است معلوم و معین می گردند

بررسی ( تجزیه و تحلیل ) شغل : تجزیه و تحلیل شغل ( شرح شغل و شرایط احراز ) نیازهای آموزشی را تعیین می کند

بررسی کارمند : با بررسی کارمند دانش ، مهارت و توانایی او مشخص شده و نیاز آموزشی او تشخیص داده می شود

2-   تعیین اهداف آموزشی :

-         افزایش کارایی عمومی در سازمان از طریق بالا بردن کیفیت کار

-         همگام نمودن کارمندان با علوم و دانش های روز

 3 – انتخاب روش آموزش :

                         - روشهایی که منظور از آنها دادن اطلاعات به کارمند است ( روش سخنرانی / روش    سمینار)

                         - روشهای شبیه سازی : 1) بررسی موارد خاص 2) -  ایفای نقش 3) - تمرین شغل

                                                          4)- بازیهای مدیریتی

                         - روشهای ضمن خدمت : 1) - استادی شاگردی ( کارآموزی ) 2) - گردش شغلی

                                                           3)- آموزش کارگاهی

4- برنامه ریزی برای برگزاری دوره آموزش :

5- ارزیابی دوره آموزشی : 1) - رضایت کارآموزان از دوره 2)- میزان یادگیری بر اثر شرکت در دوره

                                                3)- بررسی تغییر رفتار کارآموز4) - بررسی نتایج آموزش ( تا چه  اندازه منجر به افزایش تولید و کیفیت گشته است

تفاوت روش شبیه سازی و ضمن خدمت :

شبیه سازی : در این روش کارآموز در محیطی  مجازی ( غیرواقعی و مصنوعی ) قرار می گیرد تا با آموزش و شناخت آن برای ورود به دنیای واقعی کار آماده شده و ایفای نقش نماید

ضمن خدمت : منظور این است که به فرد در ضمن انجام کار آموزش داده می شود / محیط کار کاملا" واقعی است /  این یک روش سنتی بوده که بعضی از شرکتها از آن استفاده می نمایند و معروف به روش استادی شاگردی میباشد

مزایای آموزش ( دلایل استفاده از روش آموزش)  :

1-     افزایش بازدهی کارکنان

2-     آموزش خاص افراد تازه وارد نیست بلکه کارکنان باسابقه وبا تجربه نبز به آموزش نیاز دارند

3-     ایجاد طرز فکر صحیح نسبت به کار و سازمان

4-     کمک به حل مشکلات عملیاتی ( کاهش شکایت و نارضایتی در محیط کار )

5-     آموزش برای خود کارکنان مفید است

6-     روش موثری برای تامین نیروی انسانی مورد نیاز سازمان است

مسئولیت طراحی و اجرای برنامه های آموزشی به عهده کیست ؟

در سازمانهای کوچک : به عهده مسئول یا سرپرست مستقیم آنهاست و معمولا" به شکل آموزش ضمن خدمت برگزار میگردد

در سازمانهای بزرگ : معمولا" یکی از واحدهای مدیریت منابع انسانی ؛ آموزش و تربیت نیروی انسانی را به عهده دارد

 فصل نهم : ارزیابی عملکرد

 تعریف ارزیابی عملکرد :  فرآیندی است که به وسیله آن عملکرد ( کار) کارکنان در فواصل معینی و به طور رسمی مورد بررسی و سنجش قرار می گیرد

کاربردهای ارزیابی عملکرد : ( 7 مورد)

1-   برنامه ریزی نیروی انسانی :  استفاده از  نیروهای موجود دردرون سازمان یکی از منابع و راه های تامین نیروی انسانی به شمار می روند بنابراین با اطلاعات بدست آمده از ارزیابی کارکنان میتوان به کیفیت ، قابلیت و تواناییهای بالقوه نیروهای شاغل در سازمان پی برد و مشخص نمود که آیا فرد مهارت و تخصص و سایر شرایط لازم را به منظور احراز سمتی بالاتر دارد و برای ترفیع مقام آماده است یا خیر؟

2-   کارمند یابی و انتخاب : نتایج حاصل از ارزیابی ، در استخدام و جذب نیروهای آتی بسیار مفید است زیرا با داشتن این قبیل اطلاعات مسئولان سازمان برای کسانی که دارای ویژگی های مخصوص باشند ارزش بیشتری قائل می شوند و یا اصولا" به دنبال چنین کسانی    می گردند

3-   تعیین روایی آزمونهای استخدامی :  اگر ارزیابی عملکرد فرد بعد از استخدام رضایت بخش باشد نتیجه می گیریم که آزمونهای انجام شده در چارچوب روش خاصی صورت گرفته و هدفمند بوده و دارای روایی میباشد و برعکس اگر عملکرد فرد ضعیف باشد این آزمون ها فاقد روایی     می باشد بنابراین نتایج عملکرد کارکنان شاخص خوبی برای تعیین اعتبار و روایی آزمون است

4-   آموزش و تربیت کارکنان :  ارزیابی ضعیف کارکنان ناشی از فقدان آموزش است که با برگزاری دوره های آموزشی میتوان این کاستی ها را از بین برد بنابراین نتیجه ارزیابی در تعیین نیازهای آموزشی و تعیین نوع مهارتهای مورد نیاز سازمان نقش مهمی دارند

 5-   تعیین مسیر شغلی : ازریابی کارکنان نشان دهنده توانائیهای بالفعل و بالقوه و همچنین نقاط ضعف و قوت است با توجه به این اطلاعات میتوان مسیر شغلهایی که در آینده میتوان به او واگذار نمود مشخص می شود

6-   حقوق و مزایا :  نتیجه ارزیابی عملکرد کارکنان عاملی است که میتواند به افزایش حقوق و پاداش کارکنان کمک موثری بنماید و پرداخت پاداش به خاطر عملکرد خوب نقش بسیار مهمی در ایجاد انگیزه برای آن خواهد داشت

7-   شناخت استعدادهای بالقوه کارکنان :  در مواردی همزمان با ارزیابی عملکرد کارکنان ، استعدادها و تواناییهای بالقوه او نیز سنجیده می شود و بر این اساس مشاغلی که احتمال می رود فرد در انجام شان موفق تر باشد به عهده او گذارده می شود

      عوامل موثر در تعیین نوع سیستم ارزیابی :

1-  اندازه سازمان :  سازمانهای بزرگ ازسیستمهای پیشرفته و پیچیده ی ارزیابی عملکرد کارکنان استفاده می کنند و سازمانهای کوچکتر توان استفاده از این سیستمها را ندارند زیرا برای آنها بسیار پر هزینه و وقت گیر است

2-   پویایی سازمان :  سازمان هایی که از ثبات نسبی و همچنین منابع وامکانات کافی برخوردار باشند از سیستمهای ارزیابی پیچیده استفاده می کنند ولی سازمانهایی که پویا بوده و دائم در حال تغییر و تحول باشند بهتر است از سیستمهای نسبتا" ساده تری استفاده کنند

3-  سطوح مختلف سلسله مراتب در ارزیابی : - چون مشاغل مدیریتی نسبت به مشاغل کارگری یا دفتری از پیچیدگی بیشتری برخوردار است از این رو معمولا" برای ارزیابی کارکنان در این دو گروه از دو سیستم مختلف استفاده میشود.

خصوصیات شاخصهای ارزیابی :

1-   بتوان به آنها اعتماد کرد : یعنی اندازه گیری عملکرد و ارزیابی کارکنان به وسیله یا روشهای مختلف و در زمانهای مختلف ، نتایج کم و بیش یکسانی را عاید سازد

2-     تفاوت هایی که از نظر عملکرد میان کارکنان وجود دارد تشخیص داده آنها را از یکدیگر مجزا نماید

3-     قابل قبول باشد : برای کسانی که به وسیله آن ارزیابی می شوند قابل قبول باشد

نظر استاد : این شاخصها در سازمانهای مختلف فرق میکند علاوه بر موارد فوق میتوان جدولی  تنظیم ومواردی دیگر مانند : میزان مسئولیت پذیری – میزان مشارکت کارکنان – کمیت کار انجام شده – کیفیت کار انجام شده – قابل اعتماد بودن – وفاداری به سازمان را به آن اضافه نمود

مراحل ارزیابی :

1-     هدف ار ارزیابی عملکرد معین می شود

2-     با توجه به استانداردهای وضع شده به فرد تفهیم شود که چه باید بکند و چه انتظاری از او می رود ( تفهیم وظایف به فرد )

3-     عملکرد واقعی فرد در شغل اندازه گیری می شود

4-     عملکرد واقعی فرد با استاندارد های عملکرد مقایسه میشود

5-     نتایج ارزیابی با فرد در میان گذاشته می شود و در صورت لزوم اقدامات اصلاحی به عمل می آید

انواع روشهای ارزیابی کارکنان : ( 5مورد):

1- ارزیابی توسط سرپرست مستقیم :

-     عیب : ممکن است سرپرست بنا به سلیقه شخصی خود عمل نماید و رعایت حق و انصاف را ننماید . مزیت : به آسانی میتواند بر رفتار و عملکرد کارمند خود نظارت کند / نیازهای آموزشی مرئوس برای رئیس شناخته  می شود

2- ارزیابی رئیس به وسیله مرئوس :

- مزیت : مدیر از نیازهای کارکنان آگاه می شودو نتایج عملکردش که به وی داده میشود باعث میگردد مدیر بهتر میشود

- عیب : حساسیت هایی را در رئیس به وجود می آورد یا باعث اضطراب و نگرانی او میگردد

3- ارزیابی همقطاران از عملکرد همدیگر :

- این ارزیابی هنگامی قابل اعتماد است که همکاران مدت زیادی را با هم کار کرده باشند ثانیا" شغلهای آنها مثل همدیگر باشد و ثالثا" در رقابت مستقیم با همدیگر ( مثلا" ) برای دریافت پست بالاتر نباشند

4- ارزیابی گروهی : - گروهی از سرپرستان و مدیران که با کارمند درارتباط هستند و با کار او آشنایی دارند عملکرد کارمند را از زوایای مختلف بررسی می کنند

5- ارزیابی از طریق خود سنجی :  - یعنی اینکه هیچ کس به اندازه خود فرد از جزئیات و کم و کیف کار خودش آگاه نیست بنابراین بهتر میتواند عملکرد خود را ارزیابی کند و شناخت خود را از خود بیان کند 

                      

فصل دوازدهم /    انضباط : اصلاح رفتار نامطلوب کارکنان

     تعریف انضباط : انضباط یک سری قواعد ، مقررات و ابزاری است که سرپرست در جهت رعایت نظم و انضباط و اصلاح رفتار نامطلوب کارکنان در سازمان استفاده می نماید

شیوه های تغییر رفتار نامطلوب و پیدایش رفتار مطلوب : نظریه اسکینر  Skiner

1-   تقویت مثبت : یعنی به محض اینکه فرد قدم کوچکی در جهت مطلوب برداشت بلافاصله به وی پاداش بدهیم و این کار را آنقدر ادامه دهیم تا الگوی رفتار مطلوب در وی ظاهر شود

2-   تقویت منفی : تقویت منفی به معنای تنبیه نیست بطور کلی هرچیزی که باعث حذف رفتار نامطلوب شود تقویت منفی به شمار می آید مانند انتقاد مدیر از کار کارمند و سرزنش او که باعث پیدایش رفتار مطلوب میگردد

3-     خاموشی : یعنی عدم واکنش ، بی اعتنایی و بی تفاوتی در مقابل عمل فرد که منجر به فروکشی رفتار نامطلوب و رفتار مطلوب می گردد

4-   تنبیه : یعنی هر عملی که رفتار نامطلوبی را تضعیف کند و احتمال وقوع و تکرار آن را کاهش دهد مانند قطع پاداشی که قبل از ارتکاب خطا در اختیار وی قرار می گرفت

انواع تخلفات :  1- تاخیر و غیبت  2) رفتار نامعقول کارمند در سازمان 3) تقلب و نادرستی 4) رفتار نامعقول در خارج از سازمان

انواع مجازات : 1) تذکر شفاهی 2) اخطار کتبی و درج در پرونده 3) انفصال موقت ( شامل تعلیق ، اخطار کتبی و درج در پرونده ) 4) تقلیل گروه ( تنزل مقام ) 5) کسر حقوق 6) اخراج

تجزیه شغل و طبقه بندی مشاغل

فصل اول :             حقوق و دستمزد           

 

تعریف حقوق :  مبلغ خالصی است که به کارمند در مقابل کار فکری , جسمی و یا ترکیبی از فعالیتهای مذکور بصورت ماهانه یا سالانه پرداخت میگردد

تعریف دستمزد :  مبلغ خالصی است که بصورت وجوه نقدی , غیر نقدی و یا مجموع آنها به کارگر پرداخت میشود

تعریف حقوق و دستمزد :   عبارت از وجه نقد و یا هرگونه مزایای غیر نقدی و یا مجموع آنها که کارکنان در مقابل انجام کار از کارفرما دریافت می دارند

تعریف مزایا : کلیه امتیازاتی از قبیل کمکهای نقدی و غیر نقدی , مرخصی , بیمه و غیره است که مستقیما" ارتباطي با ارزش شغل و سیستمهای معمول حقوق و دستمزد را ندارد و اضافه بر حقوق و دستمزد پرداخت میشود

هزینه زندگی : مبالغی است که یک نفر یا یک خانوار بطور معمول و عادت برای زندگی خود در یک دوره زمانی مصرف میکند

سطح زندگی :  میزان  و درجه بندی استفاده از کالا , خدمات و امکانات زندگی در یک جامعه و یا یک طبقه از مردم متناسب با نیازهای زندگی و آسایش و رفاه در زندگی روزمره است

تورم : وقتی در یک جامعه میزان نقدینگی و یا پول درجریان بیشتر از رشد تولیدات داخلی باشد باعث بالا رفتن قیمتها شده در نتیجه تورم ایجاد میگردد بعبارت دیگر پول درجریان یک جامعه با میزان تولید و قیمتها رابطه مستقیم دارد

رکود : نتیجه و ماحصل تورم میباشد که افراد به خاطر افزایش قیمتها قادر به خرید کالا و خدمات نمی باشند

رکود تورمی : هنگامی اتفاق می افتد که قیمتها بالا باشد تولید هم صورت بگیرد ولیکن مقدار تقاضا کاهش یابد

منظور از مدیریت حقوق و دستمزد چیست ؟ منظور برقراری یک ارتباط منطقی بین وظائف و مسئولیتهای شغلی و میزان حقوق و دستمزد پرداختی به کارکنان است

نظریه ها و عوامل موثر در حقوق و دستمزد :

 1-  نظریه یا قانون عرضه و تقاضا  ( کالا , نیروی کار ) :  بر اساس این نظریه ارزش کار( بستگی دارد ) تابعی از قیمتهای کالا و خدمات است و در واقع با نیروی کار ، تخصص و مهارتهای آن مانند کالا برخورد می شود و هیچ توجهی به نیازهای انسانی , تخصصها و مهارتهای آنان نمیشود و با استفاده از قانون عرضه و تقاضا حقوق و دستمزد آنان محاسبه میشود بدین شکل :

1-  اگر عرضه نیروی کار زیاد شود ,و درمقابل آن :

 الف ) تقاضای نیروی کار ثابت باشد

ب ) تقاضای نیروی کار کاهش داشته باشد , نرخ حقوق و دستمزد کاهش خواهد یافت

2- اگر عرضه نیروی کار کم شود و در مقابل آن:

الف )  تقاضای نیروی کار ثابت باشد

ب ) تقاضای نیروی کار افزایش یابد ، نرخ حقوق و دستمزد افزایش خواهد یافت

3- اگر عرضه نیروی کار با تقاضای نیروی کار مساوی باشند نرخ حقوق و دستمزد به تعادل خواهد رسید

2- نظریه قدرت پرداخت :  هر چه فاصله بین قیمت فروش و قیمت تمام شده کالا بیشتر باشد سود خالص حاصل ازفروش به مراتب بیشتر خواهد بود درچنین شرایطی سازمانها میتوانند حقوق و دستمزد مناسب تری را به کارکنان خود پرداخت نمایند

3- نظریه بهره وری : منظور از بهره وری این است که در یک سازمان بتوان از ابزارها , وسایل و منابع انسانی و غیر انسانی موجود استفاده کامل و حداکثری را نمود بگونه ای که نتیجه و ماحصل کار با شرایط موجود قابل افزایش باشد قطعا" در یک سازمان با بهره وری بالا قیمت تمام شده کاهش یافته و سود خالص افزایش می یابد

4- نظریه هزینه زندگی :  طبق این نظریه حقوق و دستمزد پرداختی به نیروهای کاری رابطه مستقیمی با هزینه های زندگی و سطح عمومی قیمتها در یک جامعه را دارد اگر هزینه های زندگی ( قیمت کالا و خدمات ) در یک جامعه بالا باشد قطعا" حقوق و دستمزد باید در سطح بالاتری انتخاب شود

5- سندیکا , اتحادیه , و کنفدراسیونها : سندیکا ها تشکلاتی هستند که بمنظور  حفظ منافع حرفه ای و بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی بوسیله کارگران تشکیل میگردد  و از ائتلاف چند سندیکا یک اتحادیه واز ائتلاف چند اتحادیه یک کنفدراسیون تشکیل میگردد

سندیکاها از طریق : 1) کنترل عرضه نیروی کار 2) تقلیل عرضه کار در مواقع حساس                        3) انجام  اعتصابات،  کارفرمایان را مجبور به پرداخت حقوق و دستمزد بیشتری میکنند

6- قوانین و مقررات دولتی :  در نظام های کمونیستی که دولتها نقش مهمی را در تعیین حقوق و دستمزد نیروی کار ایفا مینمایند قوانین و مقررات دولتی تاثیر به مراتب بیشتری نسبت به بقیه نظریه ها دارد در نظام های سرمایه داری نقش قوانین و مقررات دولتی کم رنگ شده و بیشتر بهره وری قدرت پرداخت و عرضه و نقاضای نیروی کار در تعیین حقوق و دستمزد نیروی کار یک جامعه تاثیر گذار هستند

اجزای تشکیل دهنده حقوق  ودستمزد : 1) ارزش کار بر حسب نیاز جامعه 2) عوامل کار 3) عوامل شخصی 4) عوامل جنبی

1-  ارزش کار بر حسب نیاز جامعه : منظور این است که چنانچه نتیجه کار ارائه شده نیازهای اساسی و ضروری جامعه را برطرف کند ارزش آن بیشتر است چون نیازمردم به آن شدیدتر است و کارهایی که مردم کمتر به آن اهتمام می ورزند پس کمتر مورد نیاز جامعه بوده و بنابراین دارای مزد کمتری است

2-  عوامل کار : عوامل اصلی و عمده هر شغل که عبارتند از :مهارت , مسئولیت , تشریک مساعی , و شرایط محیط کار به عوامل فرعی و درجاتی تقسیم میگردند که در محاسبه و تعیین حقوق و دستمزد موثر خواهند بود

-     مهارت : عبارت است از تسلط عملی و شناخت لازم برای انجام یک شغل که خود به عواملی مانند تحصیلات , تجربه و دوره آموزشی تقسیم میگردد

-         مسئولیت : عبارت از جوابگویی در برابر عوامل مختلف  مانند : افراد, اموال,                    ماشین آلات,رویدادها و غیره

-         تشریک مساعی:عبارت است از میزان تلاش و کوشش فکری و جسمی لازم برای انجام        موفقیت آمیز یک شغل مطابق با استاندارد

-     شرایط محیط کار : منظور شرایط نامطلوب و خطراتی است که ممکن است در محیط کاری از قبیل تشعشات , ارتفاع , عمق , آلودگیهای هوا , صوتی و...... وجود داشته باشد

3-  عوامل شخصی : عواملی هستند که به صفات , خصوصیات و پيگيريهاي  شاغلین مربوط میشود و در کیفیت انجام کار بطور مستقیم و غیر مستقیم موثر هستند این عوامل در واقع ارتباطی به شغل ندارد بلکه به شاغل بستگی دارد مانند خوش اخلاقی و خوش برخوردی که باعث جذب مشتری بیشتر برای یک فروشنده میگردد

4- عوامل جنبی : عبارت است از مزایای جنبی که در مشاغل مختلف وجود دارد که برخی آنها عبارتند از

الف ) منازل سازمانی   ب ) استفاده از امکانات رفاهی و تفریحات سالم  ج ) استفاده از وسیله نقلیه سازمانی

بدیهی است که برخی از مزایای جنبی هزینه هایی را به عاملان کار می افزاید و برخی دیگر از مزایای جانبی مذکور میتواند در جهت عکس عمل کند و میزان حقوق و دستمزد دریافتی را تقلیل دهد

مانند : کمک هزینه ایاب و ذهاب        میزان حقوق را اضافه میکند

        استفاده از منازل سازمانی       میزان حقوق را کم میکند

ویژگی های سیستم حقوق و دستمزد :  

تعیین سطح حقوق یا دستمزدی که سازمان باید به کارکنان خود بپردازد یکی از جنبه های مهم مدیریت منابع انسانی می باشد که تاثیر بسزایی در جذب ، رضایت و عملکرد کاری کارکنان سازمان را دارد سیستم حقوق و دستمزد باید بگونه ای طراحی شود که :

1-     جوابگوی هزینه های زندگی و امرار معاش کارکنان باشد تا آنها نیازهای اولیه خود را تامین نمایند

2-     برای کارکنان ایجاد انگیزه ی مداوم نموده و عملکرد کاری آنها را بهبود بخشد

3-   قابل رقابتی بودن و مقایسه با حقوق و دستمزد : پرسنل یک سازمان حقوق و دستمزد خود را با شرکتهای هم ردیف خود مقایسه میکنند حتی این حقوق و دستمزد بین کارکنان هم سطح در یک سازمان قابل قیاس میباشد

4-     منطقی بوده و مورد پذیرش کارکنان قرار گیرد

5-   عادلانه و منصفانه باشد : منظور از عادلانه بودن در نظر گرفتن تناسب بین تخصص ، مهارت ، تجربه و سابقه افرادی که در واحدهای شرکت مشغول بکار بوده و بتوان شغلهای هم سطح را با همدیگر مقایسه کرد

طراحی سیستم حقوق دستمزد در یک سازمان بعهده کیست ؟

در یک سازمان مدیریت منابع انساني با کمک مدیران اجرایی که اشراف به مسائل کاری حوزه خود دارند میتوانند کمک موثری در طراحی سیستم حقوق و دستمزد بنمایند . تجزیه و تحلیل شغل و ارزشیابی مشاغل و طبقه بندی آنها اگر در یک سازمان به نحوی صحیح انجام پذیرد عامل و کمک خوبی در طراحی سیستم حقوق و دستمزد خواهد بود.

وظایف مدیريت منابع اسنانی :

هرشخصی در جایگاه سرپرست یا مدیر دو وظیفه عمده بر عهده دارد :

الف ) وظایف عام مدیریتی که شامل : 1- برنامه ریزی ، 2- سازماندهی 3- هماهنگی 4- رهبری 5- نظارت و کنترل

ب ) وظایف خاص ( تخصصی ) که شامل :

1- برنامه ریزی جهت تامین نیروی انسانی مورد نیاز سازمان

2- تجزیه و تحلیل و طبقه بندی مشاغل سازمان

3- کارمند یابی

4- انتخاب و گزینش پرسنل جدید

5- طراحی سیستم ارزیابی و عملکرد کارکنان

6- طراحی سیستم حقوق و دستمزد

7- طراحی سیستم پاداش

8- طراحی سیستم بهداشت و ایمنی محیط کار

9- طراحی سیستم آموزش و بهسازی کارکنان

10- طراحی سیستم رفاه کارکنان و انضباط کاری

مدیریت حقوق و دستمزد :

هرسازمان یا مجموعه کاری باید برای جبران کار و خدماتی که نیروی انسای برای سازمان انجام میدهند یک سیستم و مدیریتی بنام سیستم حقوق و دستمزد داشته باشد تا علاوه بر جبران زحمات و وقت نیروی انسانی بتواند به هدفهای خود نایل گردد مدیریت حقوق و دستمزد باید بگونه ای عمل نماید یا سیستمی را طراحی نماید که موثر و برانگیزاننده ی کارکنان سازمان باشد . اگر چه صاحبنظران این علم بر این عقیده میباشند که عوامل انگیزشی عمدتا" برروی مسائل مادی متمرکز می باشد ( حقوق و دستمزد) ولی عوامل انگیزشی غیر مادی مثل ارتقاء ، تشویق و تشکر و قدردانی از پرسنل در جایگاه خود عامل موثر دیگری نیز میباشد

فصل دوم              تجزیه شغل

تعریف تجزیه شغل : عبارت است از مطالعه و بررسی جهت پی بردن به ماهیت یک شغل و تعیین شرایط احراز آن از نظر دانش ، مهارت و یا نوع رفتار

سه سوال اساسی در مراحل انجام تجزیه شغل :

1-     چه نوع کارها و فعالیتهایی عناصر تشکیل دهنده شغل است ؟

2-     چگونه این کارها و فعالیتها باید به انجام برسد؟

3-     شاغل باید از نظر دانش ، مهارت و یا رفتار چگونه باشد ؟

مهمترین کاربردهای تجزیه شغل :

1-     در رابطه با کارکنان : جذب و گزینش / آموزش / ارزشیابی / حقوق و دستمزد / ترفیع / انتقال

2-     در رابطه با نیازهای سازمانی : طراحی و توسعه مشاغل / برنامه ریزی نیروی انسانی / مدیریت حقوق و دستمزد

3-     در رابطه با قوانین و مقررات :  حفاظت و ایمنی

4-     دررابطه با روابط صنعتی :  قراردادهای کاری

برخی اصطلاحات تجزیه شغل :

شغل : عبارت است از وظایف مشابه و مرتبطی که بعهده یک فرد در مقابل دریافت حقوق و دستمزد گذارده میشود

پست : عبارت است از جایگاه سازمانی افراد

شرح شغل : عبارت است از شرح مکتوبی که میزان ، نوع و نحوه انجام وظایف و مسئولیتهای یک شغل ، شرایط محیط کار و سایر اطلاعت لازم که بتواند شغل را کاملا" بشناساند در آن درج میگردد

شرایط احراز مشاغل :   عبارت است از اطلاعاتی که از تجزیه شغل و شرح شغل بدست آمده و در واقع شرایط لازم در فردی را بیان میکند که بتواند شغل را به نحو احسن و منطبق با استاندارهای کاری انجام دهد

حرفه : عبارت است از گروهی از مشاغل مشابه

 

 

روشهای انجام تجزیه شغل :

1)      مشاهده مستقیم  : در این روش شاغلین مستقیما" مورد مشاهده قرار گرفته و فعالیتهای قابل رویت آنها ثبت میشود این کار با حضور در محل کار ، و مشاهده یا عکسبرداری و فیلمبردای هم قابل انجام است

2)      ) مصاحبه با شاغلین : این روش مکمل روش مصاحبه  است و مصاحبه گر معمولا" سوالاتی را از قبل تهیه و تنظیم می نماید و در مصاحبه مورد استفاده قرار میدهد

3)        تهیه و تنظیم پرسشنامه : این روش یکی از ساده ترین ، کم خرج ترین و معمولی ترین روش برای جمع آوری اطلاعات از جامع وسیعتر آماری برای بالابردن میزان اعتبارات جمع آوری شده میباشد سوالات پرسشنامه باید کوتاه ، صریح ، جامع ، کامل و در برگیرنده کلیه عوامل مربوط به شغل باشد

4)      بررسی سوابق موجود: این روش به تنهایی روش صحیح نیست وبا یکی از روشهای یاد شده فوق تلفیق مي گردد تا نتایج آن بتواند قابل استفاده باشد .

نتایج حاصل از تجزیه شغل :

 نتایج حاصل از تجزیه شغل در واقع همان فرمهای شرح شغل و شرایط احراز مشاغل است و نتایج آن :

1- در خصوص شرح شغل :

1-     فرمهای شرح شغل و شرایط احراز مشاغل باید گویا ، رسا و قابل فهم باشد

      2-   بایستی خیلی ساده ، کامل و قابل فهم بوده  وحاوی  اطلاعاتی از قبیل عنوان شغل ، تعریف آن ،                حقوق و دستمزد، گروه ؛ پایه شغلی ، محیط کار ؛ شرایط کار،  ... عنوان باشد

2- در خصوص شرایط احراز :

1)      از اغراق شرایط لازم برای احراز مشاغل جددا" خودداری شود

2)      توجه به  استعدادهای بالقوه انسانی

3)      جلوگیری از عدم انعطاف در تعیین شرایط احراز شاغل کاملا" مشخص شود که چه شرایطی لازم است تا یک متصدی شغل داشته باشد تا بتواند آن کار را به خوبی انجام دهد این عوامل باعث بالا رفتن بهره وری میشود

کاربرد تجزیه شغل :

1-     اولین گام برای طبقه بندی و ارزشیابی مشاغل است

2-     تجزیه شغل علاوه بر استفاده در جذب و گزینش ، طراحی شغل ، توسعه شغل ، غنی سازی شغلی  و...در تعیین ارزش ریالی مشاغل هم مورد استفاده قرار می گیرد

3-     با انجام تجزیه تمامی شغلها در یک سازمان ،طبقه بندی مشاغل آن سازمان تکمیل میگردد

4-     بوسیله تجزیه شغل ، مشاغل سازمانی مورد شناسایی دقیق قرار گرفته و لذا میتوان آنها را در طبقات خاص خود قراردادکه این عمل را دراصطلاح طبقه بندی مشاغل می نامند

فصل سوم : طبقه بندی مشاغل

طبقه بندی مشاغل یکی از پدیده های صنعتی است

هدف از طبقه بندی مشاغل : 1) ایجاد تعادل و رابطه بین مشاغلی که هیچگونه ارتباط مستقیمی با همدیگر ندارند 2) ایجاد تعادل و تناسب بین حقوق و دستمزد مشاغل گوناگون

تاریخچه طبقه بندی در ایران و جهان :

امریکا سال 1883 :

علت طبقه بندی : پافشاری عده ای از کارکنان دولتی برای پرداخت مزدهای مساوی

مبنا و اساس طبقه بندی : نوع مشخصات وظایف محوله و دقت و مسئولیت کارکنان , شرایط انجام کار , تعیین ارزش اجتماعی کار

امریکا سال 1923 :  در این سال قانون طبقه بندی مشاغل در کنگره امریکا به تصویب رسید

علت تصویب : 1) توسعه و گسترش وظایف و مسئولیتهای دولت

2) لزوم استفاده از تخصصهای مختلف و عدم کارایی سیستم حاکم ( حزب پیروز)

3) پرداخت حقوق مساوی برای کار مساوی برای جلوگیری از عدم رضایت

4) لزوم افزایش کارایی در سازمانهای دولتی

نتیجه تصویب : افزایش کارایی کارکنان در سازمان است

انگلستان :

مشاغل دولتی چهار طبقه بودند :

1)      طبقه کمک منشیان -------- شرایط احراز-------- تحصیلات ابتدایی , سن کمتر از 15 سال

2)      طبقه منشیان ------------- شرایط احراز-------- تحصیلات حدود سیکل , سن 16 تا 18 سال

3)      طبقه مجریان ------------- شرایط احراز-------- حداقل دیپلم , سن بین 17.5 تا 19 سال

4)      طبقه مدیران  ------------- شرایط احراز-------- فارغ التحصیل از دانشگاه در رشته های خاص ,

                                                                                             سن بین 20.5 سال تا 24 سال

تاریخچه طبقه بندی در ایران : طبقه بندی ارائه شده بر اساس قانون استخدام کشوري در سال 1301        1) ثبات  2) منشیگری سه 3) منشیگیری دو  4) منشیگری يك 5) مدیریت شعبه 6) مدیریت دایره      7) معاونت اداره  8) ریاست اداره  9) مدیریت کل

-     تاسیس سازمان طبقه بندی مشاغل در سال 1333 و پرداختن به مسائلی همچون شناخت تعداد شغل / انواع شغل / شرح طبقات و تجزیه شغل/ ایجاد ادارات « بهبود امور اداری » و سپس تبدیل به :

-          (سازمان خدمات کشوری)  ( ---- سال 1340 -  شورایعالی )  ( سال 1345 – سازمان امور اداری و استخدامی کشور)

علت تشکیل سازمان امور استخدامی کشور و اداره کل طبقه بندی مشاغل در آن :

مهمترین ( * )

* ناهماهنگی در شیوه استخدام کارکنان بصورت غیر رسمی ( اعم از حکمی , پیمانی , روزمزد )

* پرداخت حقوق نامساوی به کارگرانی که کار مساوی انجام میدادند ( بعلت ناهماهنگی در مقررات و نوع به کار گمارده شدن )

* عدم تخصیص و تقسیم مناسب وظایف با توانایی و اطلاعات افراد

* عدم تناسب ارزش افراد با وظایف محوله ( ارزش اجتماعی )

عوامل بعدی چندان مهم نیستند :

-         نارضایتی روز افزون هر مستخدم به جهت عدم دریافت مزد مساوی در شرایط کاری مساوی

-         وجود تبعیض ها باعث رکود کارها و عدم پیشرفت امور در دستگاههای دولتی بود

-         پرداخت فوق العاده و مزایای متفاوت به کارکنان به جهت وجود مقررات مختلف

طبقه بندی و ارزشیابی مشاغل در دو مرحله صورت پذیرفت :

مرحله اول :  1 ) تطبیق وضع استخدامی مستخدمین رسمی با مفاد مقررات وضع شده 2) تبدیل وضعیت مستخدمین غیر رسمی با توجه به ( سنوات خدمت دولتی , مدرک تحصیلی , میزان حقوق و مزایا در  سال 1346 )

      مرحله دوم :

طبقه بندی مشاغل و تخصیص گروه قطعی به مستخدمین با وظایفی که ضمن انتصاب به پستهای سازمانی عهده دار آن میگردند

نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت :  تصویب قانون نظام هماهنگ پرداخت کارکنان دولت در تاریخ 13/6/1370 با تلاش مستمر سازمان اموراداری و استخدامی کشور صورت پذیرفت

هدف نظام هماهنگ :  ایجاد تغییر در میزان حقوق و دستمزد کارمندان دولت و حذف تبعیض ها از طریق یکسان سازی مقررات

ضرورت های تصویب قانون نظام هماهنگ :

مهمترین ( * )

* وجود تورم , افزایش هزینه زندگی , ارتقاء سطح زندگی ( طی سالهای 57 الی 70 )

* کثرت شغل , پیچیدگی شغل و مسئولیتهای آن بمنظور طبقه بندی و یکسان سازی حقوق در مشاغل مساوی

عامل بعدی زیاد مهم نیست :

- وجود سه نوع قانون در دستگاههای دولتی ( الف – مشمولان قانون استخدامی کشوری ب) مشمولان مقررات استخدامی شرکتهای دولتی ج) مشمولان مقررات استخدامی خاص )

طبقه بندی مشاغل وزارت کار و امور اجتماعی ایران :

 اولین بار در سال 1352 کلیه کارگاههای مشمول قانون کار مکلف به تهیه و اجرای طرح طبقه بندی مشاغل در واحد خود گردیدند

شرایط مشمولیت کارگاهها : حد نصاب کارگران در مرحله اول صد نفر ( برای سال 1352 )  و در مرحله بعدی یعنی سال 57 به 50 نفر تقلیل یافت

انواع روشهای طبقه بندی مشاغل :  1) امتیازی   2) مقایسه عوامل   3) درجه بندی  4) رتبه بندی

تعاریف و مفاهیم طبقه بندی و ارزشیابی مشاغل :

تعریف طبقه بندی  و ذکر اساس و مبنای طبقه بندی :  عبارت است از دسته بندی اصولی مشاغل در طبقات معین و مشخص بر حسب وظایف و مسئولیت ها و شرایطی است که برای احراز هر شغل لازم است

مبنا و اساس طبقه بندی :   براساس  الف ) نوع      ب ) ویژگیهای خاص

تعریف ارزشیابی مشاغل :  عبارت است از سنجش درجه اهمیت یک طبقه شغلی در مقام مقایسه با طبقات شغلی دیگر بمنظور تعیین موقعیت نسبی طبقات شغلی در طرح طبقه بندی و همچنین تخصیص آنها به رتبه ها و گروههای حقوقی

تعریف طبقه بندی مشاغل : عبارت است از دسته بندي اصولي مشاغل در طبقات معين و مشخص برحسب وظايف و مسئوليت ها و شرايطي است كه براي احرازهر شغل لازم است

نکته : در طبقه بندي مشاغل ابتدا مشاغل بر حسب نوع , سپس بر اساس ویژّگیهای خاص طبقه بندی و در مرحله آخر ارزشیابی میگردند

تفاوت طبقه بندی مشاغل و ارزشیابی مشاغل :

طبقه بندی و ارزشیابی دو مرحله از یک تکنیک واحد هستند ابتدا مشاغل را تعریف می کنیم و سپس آنها را ارزشیابی میکنیم

 

مزایای طبقه بندی مشاغل :

1-     پرداخت حقوق و دستمزد منصفانه بر حسب دشواری ها و مسئولیت های کار

2-     تقویت روحیه کارکنان و تقلیل نارضایتی ها

3-     تعیین ارزش مشاغل بر مبنای واقعیات

4-     تعیین مسیر ترفیع و انتقالات شغلی

5-     تهیه اطلاعات دقیق از وظایف و مسئولیتهای شغل

6-     کمک در کارمند یابی , ترفیع و انتقال

7-     تشخیص لیاقت  کارکنان و ارزیابی کمیت و کیفیت کار آنها در مقایسه با استاندارهای شغلی

 سه آیتم بعدی زیاد مهم نیستند :

8-     تهیه آمار و اطلاعات دقیق از وظایف و مسئولیتهای شغل

9-     تهیه آمار و اطلاعات جهت تنظیم برنامه های کارآموزی

10- ایجاد عناوین یکسان و گویا برای سلسله مشاغل در خطوط فرماندهی

 

طرح طبقه بندی مشاغل در دو مرحله ( فاز ) انجام میشود :  مراحل مقدماتی / مراحل اساسی

در هنگام اجرای مقدماتی طرح طبقه بندی رعایت نکات زیر توصیه میگردد:

منظور از عوامل :  عوامل ، وسایل و ابزاری هستند که با استفاده از آنها شناخت و ماهیت کار ساده تر میشود و باعث ایجاد نظام منطقی و معقول در ارائه و تشکیل سلسله مراتبها گشته و به شناخت شغل کمک میکنند

*1- مراحل مقدماتی تهیه طرح طبقه بندی مشاغل :

1)     عوامل طبقه بندی مشاغل

-         ماهیت و تنوع کار ( تخصص یا حرفه )

-         نوع و حدود نظارت که از طرف قانون اعمال میشود         شرح شغل

-         قوه ابداع و ابتکار

-         اهمیت و موضوع تماس شغل با مشاغل دیگر                                         تجزیه و تحلیل شغل

-         مسئولیت های مختلف

-         شرایط محیط کار

-         صعوبت ( سختی ) انجام کار

-          شرایط احراز شغل از نظر ( تحصیلات ، تجربه ، معلومات )     شرایط احراز شغل

2)     تهیه و تنظیم طرح مقدماتی

o       عنوان طرح

o       هدف طرح

o       نحوه اجرای طرح ( روشهای کار و راه های نیل به هدف )

o       نتایج حاصل از طرح

o       تعیین و تشخیص مسئولیت ها در اجرای طرح

o       مدت لازم برای اجرای طرح

o       هزینه اجرای طرح

o       تصویب طرح

o       پیگیری طرح

3)     تشکیل کمیته طبقه بندی

-         علت تشکیل کمیته / ترکیب کمیته / هدف از تشکیل کمیت

ویزگیهای افراد تشکیل دهنده کمیته :

-         از اعضای فعال و با تجربه بوده و اطلاعات شاغلین مختلف را داشته باشند

-         از کارکنان وحدهای مختلف ( تولید , خدمات , اداری , و فنی )  باشند .

-         نماینده واقعی کارکنان باشند

-         آموزش لازم را در زمینه ارزشیابی شغل کسب کرده باشند

-         از افراد منصف و بی نظر باشند نه اینکه منافع صنف خاص یا همکاران خاصی را حفظ کنند

4)     جمع آوری اطلاعات برای تهیه و تنظیم طرح طبقه بندی :

 

الف ) منابع اطلاعات        

                منابع اصلی و اولیه

                        -  شاغل شغل

                        - سرپرست شاغل

                        - نمونه هایی از کار , وسایل و تجهیزات که برای  انجام استفاده میشود

                منابع فرعی یا ثانوی

                                                - قواعد و مقررات و دستورالعمل ها

                                                - نمودارها

                                                - روشهای مدون انجام کار

                                                - گزارشها و نشریات

                                                - انواع فرمهای مورد استفاده

ب ) وسایل جمع آوری اطلاعات

                                                                        - پرسش نامه

                                                                        - کاربینی ( مصاحبه ، مشاهده  کار در محیط انجام

                                                                        - مراجعه به مدارک و اسناد

- بررسی نمودارها

 

نمودارهای سازمانی :

1)      نمودارهای تشکیلاتی : اسکلتی است که تشکیلات هر سازمان را بصورت گرافیک مجسم        می سازد

o       تقسیمات اصلی و واحدهای تابعه هر سازمان را نشان میدهد

o       سطح نسبی واحدهای سازمانی و خطوط فرماندهی و مسئولیت را مشخص میکند

o       نشان دهنده روابط افقی و عمودی سازمان

2)      نمودار وظایف : تنها اختلاف آن با نمودار تشکیلاتی این است که در داخل هر شبکه سازمانی وظایف عمده هر واحد نیز قید میگردد

o       وظایف هر فرد را نشان میدهد

      نمودار پرسنلی : این نمودار شبیه نمودار سازمانی است با این تفاوت که در داخل هر شبکه سازمانی عناوین پستها و شاغلین آنها در هر واحد قید میگردد

o       عناوین سمتها را نشان میدهد

o       شاغلین سمتها را نشان میدهد

3)   نمودارهای جریان کار : نموداری است که نحوه جریان کار را مشخص میکند این نمودار برای شناخت اجزای متشکله  کار , تجارب  ویژه ، مساعی جسمانی ، و غیره بسیار مفید هستند

o       نشان دهنده جریان انجام کار است

o       کمک به شناخت اجزای تشکیل دهنده کار میکند

o       نشان دهنده تجارب مخصوص آن کار است

o       نشان دهنده میزان تلاش جسمی مورد نیاز برای آن شغل است

**2- مراحل اساسی تهیه طرح طبقه بندی مشاغل :

1)     شناخت مشاغل و تعیین عناوين آنها

الف - بررسی نمودارهای سازمانی و راهنمای سازمان

- مشخص کردن رسته ها و رشته ها ( برای بدست آوردن تعداد شغل و تعداد شاغل نمودارهای یاد شده کمک بسیاری مینمایند )

ب   -  بازدید از واحد سازمانی

            -           مصاحبه کوتاه با سرپرستان

            -           شناخت مشاغل

            -           عناوین شغلی موجود

ج - تعیین رسته ها ، رشته ها و طبقات شغلی بر اساس نمودارهاي  جاری

            -           تعداد شاغل یا طبقات شغلی

            -           تعداد شاغلین فعلی مشخص میشود

            -           تعداد شاغلین آتی تعیین میشود

            -           خطوط ارتباط فرماندهی مشخص میشود

           

      2) گردآوری اطلاعا ت در باره عوامل تشکیل دهنده شغل ( مهارت ، مسئولیت ، مساعی ، شرایط كار)                                                                                                                                                                                                                                        

                                    - گردآوری اطلاعات از طریق پرسشنامه شناخت شغل و شاغل

                                                1- پرسشنامه باید با توجه به عوامل اصلی و فرعی هر شغل تعیین شود

                                                2- پرسشنامه باید متناسب با نوع شغل باشد مثل / اداری/ مالی / تولیدی

                                    - بررسی پرسشنامه های گردآوری شده و طبقه بندی آنها

1- مشاغل همنام و همسان بصورت رسته و رشته فعلی تفکیک شود مثل رسته پزشکی / رسته مالی / رسته بازرگانی

2- پس از انجام مرحله 1 دسته بندی در داخل رسته انجامی میگیرد مثل رسته مالی رشته ی سرپرست حسابداری / سرپرست حقوق دستمزد / سرپرست حسابداری صنعتی / حسابدار 1/ صندوق دار و.... )

3- شناخت و تعیین فنون یا روشهای ارزشیابی و طبقه بندی مشاغل و مشخص نمودن روشی که با فعالیت سازمان سازگاری و تناسب دارد

4- طبقه بندی و ارزشیابی مشاغل موجود در سازمان

                                                                                               

 

جغرافیای اقتصادی

اگر از قسمت دانلود فايلها استفاده كنيد فايل شما درمحيط ورد باز خواهد شد

نظر اجمالی در رابطه با مقتضیات طبیعی و اقلیمی ایران :                            جلسه اول:

ایران در منطقه معتدل شمالی کره زمین قرار گرفته از نظر موقعیت ریاضی بین 25 تا 39 درجه عرض شمالی و 44 تا 63 درجه طول شرقی قرار گرفته است . کشور ایران بخشی از فلات ایران  قرار گرفته که جزء بلندترین نقاط کره زمین است .فلات ایران مرتفع تر از فلات آناتولی و کوتاه تر از فلات پامیر است و ارتفاع آن ازسطح دریا به 300 متر می رسد . کل مساحت فلات ایران 26.000.000 کیلومتر مربع  که ،  1.648.000 کیلومتر مربع از آن مربوط به مساحت کشور ایران است .در بخش داخلی فلات ایران دریای عظیمی به نام تیتس بوده است که بر اثر بالا آمدن ارتفاعات ( کوهها ) ارتباط آن با دریاهای دیگر قطع گردیده و به مرور زمان خشک شده است ( دشت کویر ، کویر لوت منطقه اي بوده كه بتدريج خشك شده است ) . باقیمانده دریا ی تیتس در شرایط کنونی دریای خزر، دریای سیاه و دریای سرخ میباشد

ريشه كلمه ( جغرافي )  Geographyز کلمه یونانی Geo  و به معنی زمین می آید ادامه آن گرافیک  graphic)  و به معنی توصیف ، نگارش و طراحی است در مورد زمین به آن جغرافی گفته میشود. قدمت  علم جغرافی به 2000 سال پیش برمیگردد   

. Eco به زبان یونانی یعنی خانه وnomic به معنی اداره کردن و در مجموع   Economic به معنی علم اداره کردن خانه است

ایران دارای یک سری مرزهای آبی و مرزهای زمینی ( خاکی ) است حدود  50 * 50 مرز آبی و 50 * 30 مرز خاکی است

جلگه های معروف فلات ایران :

 جلگه هامون –  جلگه خوزستان – جلگه بین النهرین  - جلگه آمو دریا ترکمنستان – جلگه گرکان – مازندران – کناره های خلیج فارس

انواع اقلیم ایران :

1- اقلیم معتدل خزری :

 میزان بارندگی درنواحي شمالي  ایران حدود 200 روز در سال است و در این نواحی کمترین میزان باران مربوط به گرگان میباشد. حدود 1.27 % از خاک ایران را نواحی معتدل شمالی تشکیل میدهد

2- معتدل کوهستانی :

 وجود کوههای زاگرس و البرز باعث ایجاد ناحیه آب و هوای معتدل کوهستانی كه در نتيجه آن  آب و هوای سرد و خشک بر منطقه حاكم ميگردد

3- منطقه خشک و بیابانی :

 منطقه مرکزی، بیشترین وسعت خاک ایران را در برگرفته و 2.3% از اين مقدار تقریبا" بدون پوشش گیاهی و خشک است

در مجموع ایران  جزء منطقه کم باران است  بیشترین مقدار باران در منطقه شمال و کمترین در منطقه مرکزی است  در مناطق خزری حدود 300 میلیمتر و در مناطق کوهستانی 200 میلیمتر و در سایر مناطق حدود 40 میلیمتر است

مقدار بارندگی سالیانه 450.000.000 متر مکعب است که اين مقدار در مقايسه با برخي از كشورهاي ديگر بعنوان محدودیت بزرگ برای ایران  محسوب ميگردد، و بهمين علت همیشه اقوام ایرانی بدنبال این بودند که قنات بزنند اولین قنات را ایرانیان زده و به نام خود ثبت کردند

 

شیوه های  تامین آب  :  به سه صورت انجام ميپذيرد:

1- بارورکردن ابرها  2– بارش باران و برف 3– تامین آب ازآبهای سطحی ( رودها )

آبهای سطحی :

آبهاي سطحي بعلت تبخیر زیاد کمتر مورد استفاده قرار می گیرند . رودخانه کارون تنها رودخانه پرآب  و قابل کشتیرانی است كه در تمام فصول پرآب ميباشد

مزيت حفر قنات ( كاريز )

 . در مناطق مرکزی از قنات ( کاریز) استفاده میکنند  چون قنات و چاه  در جاهای شیب دار زده میشود بنابراین در این روش تقریبا" از تمامی ظرفیت سفره های آب زیرزمینی استفاده میشود

 

منابع ثروت ایران :

ثروتهای طبیعی هر کشور شامل ثروتهای زیر زمینی ( معادن نفت ، مس و ...) و ثروتهای روزمینی ( آب ، خاک ، جنگل ، مرتع ، صید و شکار و....) است

 جلسه دوم

 خاک :

 مجموعه ای است از ذرات و اجسام طبیعی کمتر از 2 میلیمتر که بخشی از پوسته خارجی زمین را تشكيل ميدهد و از شرایط لازم جهت تولید گیاه برخوردار است .  خاک به اتفاق آب و هوا به وجود آورنده و تداوم بخش حیات در کره زمین است عمق خاک و پوشش خاکی سطح زمین بین چند سانتی متر تا یک متر متغییر است

انواع تقسیم بندی خاک و بیان عامل حاصلخیزی خاک :

از نظر فیزیکی  :  خاکها به سه گروه الف) ماسه ای  ب) سیلیسی  ج) رسی  تقسیم میشوند

از نظر شیمیایی : دارای حالت اسیدی ، قلیایی  و خنثی هستند

ترکیب مناسب فیزیکی و شیمیایی خاک بانضمام رطوبت  ، تعیین کننده ي عامل حاصلخیزی درخاک هستند

عامل بوجود آورنده خاک :

تجزیه سنگها و موجودات زنده خاک زی در زمان طولانی خاک را بوجود   می آورد و گفته میشود که برای تشکیل یک سانتی متر پوشش خاکی بین 300 تا 700 سال زمان نیاز است

بهترین نوع خاک کشاورزی :  بهترين خاکهای کشاورزی در نواحی جلگه ای و دشتها قرار دارند

جلگه ، و معروفترین جلگه های ایران :  

جلگه به  زمینهایی  گفته میشودکه از کوهپایه به سمت دریا امتداد دارند معروفترین و بزرگترین جلگه های ایران :

  در شمال  : عبارتند از گیلان ، مازندران ، گرگان

 در جنوب  :  جلگه خوزستان

دشت :

عبارت است از زمینهای همواری که بین کوهها محصور شده اند در کشور ما دشتهای متعدد و پهناور وجود دارند که متاسفانه اغلب آنها به دلایل طبیعی از جمله کمبود آب قابل بهره برداری و کشاورزی نیستند

مشخصات خاکهای ایران : ايران سرزميني كوهستاني است كه :

-         خاكهاي جلگه اي آن محدود است

-         داراي پوشش گياهي كمي است

-         بسياري از خاكهاي كشور بدليل تبخير سريع آبهاي سطحي  به نمكزار تبديل شده

-         وجود نمك و و شوري از مشخصات بيشتر خاكهاي ايران است

 پوشش خاکی دامنه های شمال البرز و خراسان ، کردستان ، لرستان و چهار محال بختیاری از خاکهای خوب ایران محسوب میگردند

تعریف پوشش گیاهی : و تقسیم بندی بندی عوامل آن

مجموعه اي ازعوامل طبیعی و مصنوعی  که روی خاکهای کره زمین به عنوان پوشش قرار دارند گفته ميشود این عوامل به دو گروه طبیعی و مصنوعی نقسیم میشوند

عوامل طبیعی : عبارتند از از جنگلها ، مراتع ،

عوامل مصنوعی : عبارتند از کشاورزی ، باغداری ، جنگلها و مراتع مزروعی (  ساخته شده توسط انسان)

عوامل طبیعی از دوران قدیم به یادگار مانده است و نقش بشر در نگهداری و از بین بردن آن کاملا" مشهود است

مقايسه كشورهاي توسعه نيافته و كشورهاي پيشرفته از نظر برداشت پوششهاي گياهي :

در کشورهای توسعه نیافته بهره بردای بصورت برداشت غیر معقولانه ، غیر علمی و بدون جایگزینی انجام شده است که امروزه برای این کشورها این امر به صورت مشکل بزرگی درآمده است و در اغلب این کشورها فرسایش خاک ، سیل و کاهش مداوم سطح جنگلها و مراتع ، آنان را با مشکل بزرگی در زمینه تولید کشاورزی و زیست محیطی مواجه ساخته است . بالعکس در کشورهای پیشرفته علاوه بر حفظ آن با        بهره برداری درست از جنگلها و مراتع میزان آنها افزایش نیز داده شده است و بهره برداری از آنها بعنوان یکی از منابع اصلی درآمد این کشورها محسوب میشود  کشور سوئیس از جنگلهای خود سالیانه حدود 20 میلیارد دلار چوب صادر میکند پوشش مصنوعی خاک حاصل کار بشری است . پوشش مصنوعی جاگزین پوشش طبیعی شده است

فرسایش  و عوامل آن :

 جابجایی خاک را توسط آب یا باد فرسایش می نامیم فرسایش خاک از مهمترین بلایای زندگی است و در واقع بیماری زمین و مرگ آن است که انسان در ایجاد و یا جلوگیری از آن نقش اول را دارد فرسایش خاک آغازگر بلایای دیگری نظیر افزایش سیل ، از بین بردن خاک بعنوان بستر تولید کشاورزی ، هدررفتن آب ، افت سفره های زیرزمینی و خشک سالی است

مهمترین عامل از بین رفتن خاک ،  و نتایج حاصل از آن

مهمترین عامل از بین رفتن خاک فرسایش آن است که متاسفانه درایران دارای ابعاد وسیعی است و  این امر از بزرگترین گرفتاریهای حال و آینده کشاورزی کشور ما است و عدم وجود پوشش گیاهی کافی مهمترین دلیل فرسایش خاک در ایران است  پوشش گیاهی گیاهی خاک معمولا" توسط انساها و چرای بی رویه دام از      بین برده میشود که موجب شسته شدن خاکها شده و به مرور زمان زمین های دارای پوشش گیاهی خوب به سنگلاخی بی مصرف تبدیل میگردند

فرسایش خاک باعث  1- کم شدن حاصل زمینهای کشاورزی 2-  کم شدن جذب آبهای زیرزمینی 3- کاهش پوشش گیاهی  4- از بین بردن بستر تولید ات کشاورزی 5- پرشدن دریاچه و سدها با گل و لای ميشود

متاسفانه فرسایش خاک در کشور ما بسیار بالا و سالانه حدود 2 میلیارد تن برآورد میشود و در میان 30 کشور همسایه از شاخ آفریقا تا هند مقام اول فرسایش خاک را دارا است فرسایش خاک علاوه برآنکه بستر تولید کشاورزی و مراتع را از بین می برد متاسفانه موجب پر شدن دریاچه و پشت سدها نیز میگردد . پر شدن دریاچه و سدها با گل ولای حاصل از فرسایش خاک موجب کاسته شدن ظرفیت آبگیری سدها میشود

تعریف آب خیز داری و  ذکر عوامل  جلوگیری از فرسایش خاک

مجموعه فعالیتهای مختلفی  که برای تثبیت خاک و جلوگیری از فرسایش آن  ( توسط آب و باد )   اعمال میگردد گفته میشود 

ایجاد سد بندی های کوچک در شیبهای تند ، کاشت بوته ، درخت ، درختچه درنقاط شیب دار موجب حفظ وجلوگیری از فرسایش خاک میشود

روشهای حاصل خیزی خاک :

بدلیل افزایش جمعیت و نیاز بیشتر به مواد غذایی بشر مجبور شده است که زمینهای نامرغوب را نیز زیر کشت ببرد برای افزودن بر بهره وری و برداشت از زمین مجبوریم با تمهیداتی مواد مغذی زمین را افزایش دهیم تا محصول بیشتری برداشت کنیم مهمترین این روشها عبارتند از کود دادن ، شیرین کردن خاک ،       زه کشی و آیش

شیرین کردن زمین :

این روش در مناطقی که دارای زمینهای شور هستند انجام میشود نحوه کار به این ترتیب است که با آب دادن مداوم به زمین ( آب شویی ) نمک زمین را می گیرند  و از شوری آن می کاهند تا قابل زراعت شود . معمولا" هرچند سال یکبار بایستی این کار انجام شود تا شوری زمین در حد قابل کنترل باقی بماند

زه کشی :

این کار معمولا" در مناطقی انجام میشود که سطح آبهای زیرزمینی بالاست و بهمین دلیل زمین حالت باتلاقی پیدا میکند در این روش با حفر نهرهایی ، آب زمين به اطراف هدایت میشود و زمین قابل کشت میگردد

 

آیش :

 بدلیل عدم حاصلخیزی کافی زمینها و همچنین ناکافی بودن آب در بسیاری از نقاط کشور هر ساله بخشهایی از زمین را آیش ( بدون کشت ) می گذارند

جنگل :

جنگل به سرزمینهای دارای پوشش درختی اطلاق میشود كاشت درخت به اندازه و تناسب درهر هكتار  وضعیت جنگل را ار لحاظ انبوه یا تنک  ( tonok)بودن مشخص میکند جنگل یکی از ذخایر طبیعی است که در حفظ موازنه اکولوژیکی و زیست محیطی جهان نقش اساسی دارد.

چرا جنگل جزء منابع تجديد ناپذير بشماره ميرود ؟

  جنگل جزء منابعی است که خود به خود تجديد نمي شود و درصورت از بين رفتن بايستي با سرمايه گذاري زياد و صرف زمان طولاني آن را تجديد و بازسازي كرد از آنجا كه در كشورهاي جهان سوم چنين سرمايه گذاري ها و برنامه ريزي هايي صورت نميگيرد لذا ميتوان در اين كشورها فعلا" جنگل ها را جزء منابع تجديد ناپذير ياد كرد

نقش جنگل و مهمترين جنگلهاي ايران و محصولات آن :

جنگلها نقش اساسي در تعديل آب و هوا، جذب بخار آب ، و توليد باران ، تثبيت آبهاي زيرزميني و تثبيت خاك را دارند مهمترين محصولات جنگل چوب ، و كاغذ است . 80 % كاغذ مصرفي جهان از جنگل بدست      مي آيد

مهمترين جنگلهاي ايران در حاشيه درياي خزر قرار دارد و پس از آن جنگلهاي ارسباران در حاشيه  آذربايجان ، از جنگلهاي قديمي كشور هستند ساير جنگلها عبارتند از

دركردستان ، كرمانشاه و لرستان جنگلهاي بلوط

جنگلهاي بنه ( پسته وحشي ) و بادام از زاگرس تا كرمان با پراكندگي امتداد دارند

جنگلهاي گرمسيري كنار در حشايه خليج فارس قرار دارند

 جنگلهاي بياباني و كويري تاق و گز در حاشيه كويرهاي ايران

در بخشي از جزيره قشم جنگلهاي حرا وجوددارد كه ريشه هاي آنها درون آب دريا قرار دارند

كشاورزي :

 اراضي زير كشت كشاورزي شامل :  باغ – قلمستان – گندم – برنج – آيش

محصولات باغي شامل   : انگور – مركبات – سيب – خرما – پسته

محصولات دامي شامل   : گوسفند – بز – گاو – گاو ميش

توليد گوشت شامل          : گوشت قرمز – گوشت مرع – تخم مرغ – شير – صيد و يا توليد آبزيان

سوالات برتر آزمون جامعه شناسی

 

       

 

29     سوال برتر جهت آزمون پایان ترم

 

1-      الف - تعریف جامعه شناسی  ب )  کار را تعریف نموده و عوامل موثربر آن را نام ببرید ( جلسه ۱۸-۷-۸۶)

2-      کار را تعریف کنید و بگوئید  از نظر حکومتها دارای چه ویژگیهایی است ؟

 

 

3-      عوامل شکل گیری کار را در هرجامعه ( کشور ) نام ببرید . ( جلسه 25/07/86)

 

4-      ابعاد مختلف بررسی کار را در سطوح فردی ، اجتماعی و کلان بیان نموده و به اختصار شرح دهید

 

 

 

5  - نقش مذهب را در شکل گیری کار شرح داده و اهمیت آن را در اسلام بیان نمائید ( جلسه 02/08/86 )

 

 

6- اخلاق کار را تعریف نموده و عوامل موثر برآن را بیان نمائید                    ( جلسه 09/08/86)

7-      چگونگی شکل گیری قوانین و مقررات اولیه کار را شرح دهید . و رابطه آن را با ایجاد نظام طبقاتی و نظام ارباب رعیتی بیان نمائید

8-   دیدگاه مسیحیت ( در عصر کلاسیک ) نسبت به کار چه بود و چگونگی شکل گیری دوران مرکانتیلیستی ( سرمایه داری تجاری ) را شرح دهید

9-      دیدگاه « کالون » در خصوص کار را شرح دهید

10-  دیدگاه « ماکس وبر » را در خصوص کار شرح دهید

 

 

 

11-   نظریه بیگانگی ( دیدگاه ماتریالیستی مارکس ) را شرح دهید و ابعاد چهار گانه آن را بیان کنید           ( جلسه 16/08/86)

12-  نظر مارکس را در خصوص چگونگی شکل گیری انقلاب پرولتاریا یی بیان کنید

13-  طبقه اجتماعی را تعریف نموده و شاخصهای آن را نام ببرید

14-  شکل گیری طبقه در جامعه به چه چیزی بستگی دارد ؟ چهار عامل اصلی آن را نام ببرید

 

 

15-  رابطه بین کار و موقعیت اجتماعی چیست ؟                                            جلسه 23/08/86

 

16-  نظر « انگلز» را در خصوص اتحادیه های کارگری ( سندیکاها ) بیان نمائید

 

17-  اتحادیه های کارگری چگونه شکل گرفت ؟

 

18-  عامل اصلی ( ابزارمهم ) قدرت سندیکاها چیست ؟ آن را تعریف نموده و بگوئید نشانگر چیست وبه چند صورت انجام میشود؟

 

 

19- انگیزه بوجود آمدن اعتصاب از نظر« بلونر » چیست ؟                                  جلسه 30/08/86

20- از خود بیگانگی را از دیدگاه « بونر » چیست ؟ و ابعا د مختلف آن را بیان نموده و شرح دهید

21- روابط کار را تعریف نموده و بگوئید به چه عواملی بستگی دارد؟

 

 

 

 

22- نقش عوامل محیطی را در  شکل گیری کار نام ببرید  و هریک را به اختصار توضیح دهید

                                                                                         جلسه 14/09/86 و 21/09/86

23- الف ) حقوق کار را تعریف نمائید      ب)  منابع اعمال و اجرای حقوق کار را نام ببرید .

24- مقاوله نام ( توصیه نامه ) چیست ؟    ب)  به چند قسمت تقسیم میشود نام ببرید .

25- دیدگاههای ( نظریه ) عمده در خصوص روابط کار و تبیین جایگاه سازمان و نظام کار را بیان نمائید

 

 

26- نظر « های من » در خصوص برابری روابط کارگر و کارفرما چیست و بگوئید این روابط چگونه باعث تشکیل جامعه سوسیالیستی میگردد؟                                                        جلسه 30/09/86 

27- نظر « آبراهام مزلو » در خصوص نیازها ی انسانی و رشد و ارتقاء آن چیست ؟

28 – نظر « هرزبرگ » در خصوص نیازهای انسانی و رشد و ارتقاء آن چیست    ؟

 

 

29 – نقش زنان پس از جنگ جهانی دوم در خصوص شکل گیری کار و اقتصاد چه بود ؟ جلسه 05/10/86

 

 

کلیه تمرینات اقتصاد تا مرحله میان ترم

1-   قیمت و مقدار تقاضا برای بنزین که کالایی عادی است به ترتیب 100 تومان و 65 میلیون لیتر در روز است منحنی تقاضا برای بنزین بگونه ای است که اگر قیمت آن 10 تومان تغییر نماید مقدار تقاضا برای آن 5 میلیون لیتر در روز تغییر میکند همچنین به ازای هر واحد تغییر در درآمد مصرف کنندگان و یا قیمت بلیت مترو و یا قیمت موتور ، تقاضای بنزین 2 میلیون لیتر در روز تغییر می یابد با مد نظر قرار دادن شرایط فوق جدول تقاضا و منحنی مربوطه را برای تمامی حالات یاد شده ارائه نمائید.

 

2-   قیمت و مقدار تقاضا برای مسکن در تهران به ترتیب 2 میلیون تومان و 400 میلیون متر مربع در سال است منحنی تقاضا برای مسکن بگونه ای است که اگر قیمت آن به  1 میلیون تومان کاهش یابد مقدار تقاضا برای مسکن به 500 میلیون متر مربع افزایش می یابد . کشش قیمتی تقاضا را محاسبه کرده و نوع آن را از نظر درجه کشش پذیری معیین نمائید.

 

 

3-   Q = 250 - 2p رابطه ریاضی تقاضا برای اتوموبیل است اگر قیمت اتوموبیل 100 واحد باشد ضمن تعیین مقدار تقاضا ی اتوموبیل ، در این قیمت کشش قیمتی تقاضا را در این سطح از قیمت محاسبه کرده و نوع آن را از نظر کشش پذیری مشخص نمائید

 

4-   درآمد مصرف کننده  و مقدار تقاضا برای مسکن در تهران به ترتیب 10 میلیون تومان و 4 میلیون واحد مسکونی در سال است ، منحنی انگل برای مسکن به گونه ای است که اگر درآمد مصرف کننده به 15 میلیون تومان افزایش یابد مقدار تقاضا برای آن به 5 میلیون واحد مسکونی افزایش می یابد کشش درآمدی تقاضا را محاسبه نموده و نوع کالا را از نظر عادی یا پست بودن مشخص نمائید.

 

 

5-   Q=1000-40P+3I رابطه ریاضی تقاضا برای اتوموبیل است اگر قیمت اتوموبیل 100 واحد و درآمد مصرف کننده 2000 واحد باشد ضمن تعیین مقدار تقاضای اتوموبیل کشش درآمدی تقاضا و کشش قیمتی تقاضا را محاسبه نموده و نوع کالا را از نظر عادی یا پست بودن مشخص نمائید.

 

6-   قیمت زمین در تهران 2 میلیون تومان و مقدار تقاضا برای آپارتمان مسکونی 400 میلیون متر مربع در سال است اگر قیمت زمین به 3 میلیون تومان افزایش یابد تقاضا برای آپارتمان مسکونی 300 میلیون متر مربع خواهد شد ، کشش قیمتی متقاطع تقاضا را محاسبه نموده و بیان نمائید که دو کالای زمین و آپارتمان مسکونی مکمل هستند یا جانشین ؟ چرا ؟

 

 

7-   Q = 1000– 3p +20 p _m رابطه ریاضی تقاضا برای اتوموبیل است اگر قیمت اتوموبیل 100 واحد (  P = 100 )  و قیمت بلیت مترو 5 واحد  (  P _m = 5 ) باشد ضمن تعیین مقدار تقاضا برای اتوموبیل ، کشش قیمتی متقاطع تقاضا را محاسبه کرده و نوع آن دو کالا را از نظر جانشینی و یا مکملی مشخص نمائید.

 

8-   قیمت و مقدار عرضه نوشابه به ترتیب 500 تومان و 10000 لیتر در روز است منحنی عرضه نوشابه به گونه ای است که اگر قیمت نوشابه 100 تومان تغییر یابد مقدار عرضه نوشابه 1000 لیتر در روز تغییر میکند همچنین :

الف : اگر دستمزد کارگران 50000 تومان افزایش یابد مقدار عرضه نوشابه 500 لیتر در روز تغییر میکند

ب : اگر قیمت آب معدنی 100 واحد کاهش پیدا کند مقدار عرضه نوشابه 600 لیتر در روز تغییر میکند با مد نظر قرار دادن شرایط فوق ، جدول عرضه و منحنی مربوطه را برای تمامی حالتهای یاد شده ارائه نمائید.

 

9-   قیمت و مقدار عرضه گندم به ترتیب 1 میلیون تومان و 10 میلیون تن در سال است منحنی عرضه گندم به گونه ای است که اگر قیمت آن به 5/1 میلیون تومان افزایش یابد مقدار عرضه گندم به 12 میلیون تن افزایش می یابد کشش قیمتی عرضه را محاسبه کرده و نوع آن را از نظر درجه کشش پذیری مشخص نمائید

 

10 -  رابطه ریاضی عرضه اتوموبیل  Q = -10 + 2P میباشد اگر قیمت اتوموبیل 15 واحد باشد ضمن تعیین مقدار عرضه اتوموبیل ، کشش قیمتی عرضه را محاسبه کرده و نوع آن را از نظر درجه کشش پذیری مشخص نمائید

 

11- قیمت هر متر پارچه در بازار 50 دلار و مقدار عرضه  و تقاضای آن 800 متر در ماه میباشد به ازای هر 10 دلار تغییر قیمت پارچه تقاضا برای آن 100 متر و عرضه آن 120 متر تغییر میکند

اگر درآمد مصرف کنندگان 10 دلار افزایش یابد تقاضای پارچه 220 متر افزایش پیدا میکند

الف- جدول عرضه و تقاضای بازار و منحنی های مربوطه را برای حالت قبل از تغییر درآمد مصرف کنندگان ارائه نمائید

ب : جدول عرضه و تقاضای منحنی های مربوطه را پس از افزایش درآمد ارائه نمائید

ج) برای حالتهای الف و ب قیمت تعادلی بازار را مشخص کنید

 

12- رابطه ریاضی تقاضای بازار برای اتوموبیل بصورت Q = 250 – 2P   و رابطه ریاضی عرضه این کالا در بازار بصورت  Q = -10 + 2P  است . ضمن رسم منحنی های عرضه و تقاضا ی بازار قیمت و مقدار تعادلی بازار اتوموبیل را محاسبه کرده و در نمودارهای رسم شده مشخص نمائید.

 

13 – رابطه ریاضی تقاضای بازار برای اتوموبیل Q= 1000– 3P +20P _m  و رابطه ریاضی عرضه این کالا در بازار بصورت  Q = -100 + 2P  میباشد با فرض اینکه قیمت بلیت مترو 5 واحد باشد         ( P _m = 5 ) ضمن رسم منحنی های عرضه و تقاضای بازار ، قیمت و مقدار تعادلی بازار اتوموبیل را محاسبه کرده و در نمودارهای رسم شده مشخص نمائید

حال اگر قیمت بلیت مترو به 3 واحد تنزل یابد در اینصورت نمودارهای مربوطه را رسم کنید و مقدار و قیمت تعادلی جدید را مشخص نموده و اثر کاهش قیمت بلیت مترو را بر آنها بیان کنید

 

 

14- رابطه ریاضی تقاضای بازار برای پارچه بصورت  Q = 1200 – 2P  و رابطه ریاضی عرضه این کالا بصورت  Q = -500 + 2P – W    میباشد با فرض اینکه نرخ دستمزد ها 500 واحد باشد     

( w = 500 )  ضمن رسم منحنی های عرضه و تقاضای بازار ، قیمت و مقدار تعادلی پارچه را محاسبه نمائید.

حال اگر نرخ دستمزدها به سطح 250 واحد تنزل یابد در اینصورت قیمت و مقدار تعادلی جدید پارچه را مشخص نموده و اثر کاهش دستمزدها را برآن بیان کنید.

 

15 – اگر تابع مطلوبیت مصرف کننده ای بصورت  U = X . Y  باشد و قیمت دو کالای لباس و غذا و همچنین درآمد مصرف کننده  بترتیب برابر 4 و 2 و 80   واحد باشد ضمن تعیین میزان تقاضای غذا و لباس توسط مصرف کننده یاد شده نقطه تعادل مصرف کننده را بصورت نموداری نمایش دهید.

اگر قیمت لباس به 2 واحد کاهش یابد نقطه تعادل جدید مصرف کننده را نمایش داده ، مقادیر جدید تقاضاهای غذا و لباس را محاسبه کنید  و منحنی های تقاضای لباس را رسم نمائید . همچنین تابع تقاضای لباس و غذا را معین کنید.

 

16 – اگر تابع مطلوبیت مصرف کننده بصورت  U = 3X . Y   باشد و قیمت کالاهای  X و Y  و درآمد مصرف کننده بترتیب برابر 4 و 2 و 80 باشد ضمن تعیین میزان تقاضای آن دو کالا نقطه تعادل را بصورت نموداری نمایش دهید

اگر درآمد مصرف کننده به 120 واحد افزایش یابد نقطه تعادل جدید را نمایش داده ، مقادیر جدید تقاضای  X و Y   را محاسبه نموده و منحنی انگل آنها را رسم کنید . همچنین نوع آن دو کالا را از نظر پست و یا عادی بودن مشخص نموده و تابع انگل آنها را معین کنید.

 

بهره وری 30-08-86

تئوري دو عاملي هرزبرگ:                                                                                         مباحث جلسه 30-08-86

هرزبرگ با اشاره به دو نياز اساس بشر تئوري دو عاملي خود را اعلام نمود

1)     نياز به دوري از درد و بقاء ( عوامل بهداشتي )

2)     نياز به رشد ، بهبود و ياد گيري ( عوامل برانگيزاننده )

 

مشاغل انگيزشي از نظر هرزبرگ :

بر طبق نظريه هرزبرگ فقط مشاغلي كه جنبه رقابتي داشته و در آنها فرصت پيشرفت ، شناخت ، مسئوليت و رشد وجود دارد موجب انگيزش كاركنان ميشود

تعریف عامل برانگيزاننده :

عواملي كه وجود آنها در سازمانها باعث انگيزش و تحريك كاركنان به كار بيشتر ميشود ولي عدم وجودشان نارضايتي زيادي را در بين كاركنان ايجاد نميكند

تعریف عامل بهداشتي :

عواملي كه نبود آنها در سازمانها باعث نارضايتي كاركنان ميشود ولي وجودشان محرك و برانگيزاننده نيست و فقط به حفظ وضعيت موجود كمك ميكند

عوامل بهداشتي :

سرپرستي فني – روابط بين افراد – حقوق و دستمزد – امنيت شغلي – زندگي شخصي – شرايط كار – منافع حاشيه اي – مقام

عوامل برانگيزاننده :

پيشرفت – شناخت – ترقي – امكان رشد – مسئوليت

 

عامل بهداشت حضور داشته باشد باعث رضايت و نبودش باعث عدم رضايت ميشود

عامل برانگيزاننده ( محرك ) حضور داشته باشد باعث رضايت ميشود و نبودش باعث نارضايتي ميگردد

انتقادات بر مدل هرزبرگ :

1)     عدم بيان كامل مسائل انگيزشي در سازمانها

2)     عدم وجود تمايز آشكار بين عوامل ايجاد كننده رضايت و نارضايتي

فرآيند فشار هاي عصبي :

فشارها ي عصبي به دو شكل وارد ميگردد 1) فشار سازماني 2) فشار غير سازماني

در هردوحالت وجود اينگونه فشارها باعث ميشود برروي كاركنان  بصورت الف) فشار عصبي مثبت و ب) فشار عصبي منفي وارد گردد

فشار عصبي مثبت به سه حالت است

1)     پيامدهاي سازنده شخصي و سازماني

2)     كوتاه مدت

3)     بلند مدت

فشارهاي عصبي منفي به سه حالت است

1)     پيامدهاي ويرانگر شخصي و سازماني

2)     كوتاه مدت

3)     بلند مدت

 

 عوامل فشارهاي عصبي فردي را بيان كنيد:

حجم زياد كار – حجم كم كار – ابهام در نقش – تعارض نقش – عدم مشاركت در تصميم گيري – عدم حمايت همكاران – مسئوليت براي ديگران – ارشيابي نامناسب عملكرد – شرايط محيط كاري و مشكلات فني

راه حلهاي پيشنهادي افزايش بهره وري :

1-     توسعه فيزيكي منابع ( وامهاي بين المللي و خارجي – جلب سرمايه هاي خصوصي )

2-     كاهش مصرف ( كاهش مصرف سراني – كنترل رشد جمعيت )

3-     افزايش بهره وري (  الف-چه توليد كنيم و چه چيزي را تامين نمائيم ( اثربخشي ) ب- چگونه توليد و تامين كنيم ( كارايي)

 

مزاياي افزايش بهره وري واحدهاي مولد سازمانهاي يك جامعه :

1)     در كشاورزي : خوراك بيشتر ، ارزانتر و بهتر

2)     درصنعت : پوشاك و مسكن بيشتر و ارزانتر

3)     در واحدهاي خدماتي ( دولتي و خصوصي) : امنيت و اننظامات ، بهداشت و درمان ، آموزش و پرورش ، امكانات ورزشي و سرگرمي و تفريح بيشتر ، ارزانتر و بهتر

با ورود گزينه بهره وري در واحدهاي مولد به هدف اجتماع كه همان رسيدن به رفاه كاميابي افراد جامعه است نزديكتر ميشويم

به زبان ساده مديريت يعني :

دانش افزايش بهره وري در سطح سازمان

 

جامعه شناسی 30-08-86

انگيزه اعتصابها :                                                                                                     مباحث جلسه : 30-08-86

پيشرفت و استفاده بيشتر از ابزار و صنعت در نظام توليد باعث گرديد که تقسيم كار بدون استفاده از نيروي دست يا فكر و با استفاده تكنولوژي صورت بگیرد و جايگزين نيروي دست انساني گردد و  در ادامه این روند بحث از خود بيگانگي مطرح شد وليكن چون در اينحالت شرايط  کار بصورت كسل كننده ، بي مفهوم و بي پاداش ادامه پيدا ميكرد لذا رضايت مندي كارگران كمتر و كمتر ميشد و باعث بوجود آمدن انگيزه اعتصاب گردید

 از نظر بلونر چه عاملي باعث  بوجود آمدن از خود بيگانگي ميشود ؟

وي معتقد است كه روابط اجتماعي توليد در اقتصاد سرمايه داري باعث از خود بيگانگي نميشود بلكه اين خود تكنولوژي است كه موجب از خود بيگانگي ميشود و به هر ميزان كه حساسيت كار افزايش یابد و  یا  به هر ميزان كه نقش انسان و روابط انساني در چرخه كار و توليد كاهش یابد ،  میزان از خود بيگانگي افزايش خواهد یافت

چگونگي شكل گيري از خود بيگانگي از نظر بلونر:

او معتقد است از خود بيگانگي ميبايست قابل اندازه گيري باشد لذا ميگويد از خود بيگانگي هنگامي شكل ميگيرد كه كارگران نتوانند بر جريان مستقيم و بلا فصل خود نظارت داشته باشند در حقيقت نتوانند قصد و غرض از شغل خود و پيوند آن را با كل سازمان توليد درك كنند يعني نتوانند حس كنند كه به كل جامعه صنعتي تعلق دارند و در فعاليتهاي كاري ، براي اظهار وجود شركت نمايند

ابعاد مختلف از خود بيگانگي از نظر بلونر:

1) ناتواني  2) بي معنايي  3) انزوا   4) بي زاري

ناتواني :

يعني اشخاص نتوانند فعاليتهاي خود را كنترل نمايند كه بشرح زير تقسيم ميشود:

-         ناتواني از مالكيت ابزار توليد و كالاهاي تكميل شده

-         ناتواني از نفوذ در سياستهاي مديريت

-         ناتواني در جريان بلافصل و مستقيم كار

بي معنايي :

بي معنايي هنگامي صورت ميپذيريد كه تخصصي شدن و تابع مقررات گشتن پيوند ارگانيك كارگران را با جريان كار تقليل ميدهد و آنها را در تعيين سهم خود در روند كار دچار اشكال مينمايد

انزوا :

هنگامي است كه كارگران نسبت به اوضاع و احوال كار به هيچ عنوان احساس تعلق نكنند و نتوانند يا نخواهند خود را با سازمان و اهداف آن تطبيق دهند

بي زاري :

هرگاه كار براي كارگران از نظر روحي ارضا كننده نباشد و فعاليت برايش جاذبه اي نداشته باشد احساس ملالت ، يكنواختي و حتي انزجار ميكند

روابط كار:

نتيجه مباحث و تحليلهاي پيرامون كار، منجر به ايجاد مبحث جديدي به نام روابط كار گرديد

تعريف روابط كار :

          به مجموعه اي از قوانين ، مقررات ، اصول و شرايطي گفته ميشود كه در روابط كار ميان كار ، كارگر و كارفرما حاكم است

مفهوم کلی :

روابط کار در واقع يعني حل و فصل اختلافات و تامين روابط مسالمت آميز كار بر اساس مقررات و استانداردهاي كار و رسیدگی به  مسائلي مانند روشهاي مربوط به دادگاههاي كارگري ، اتحاديه هاي كارگري ، سازمانهاي كارفرمايي ، قراردادهاي دسته جمعي ، تنظيم روابط فردي و جمعي كارگر و كارفرما ، امور وابسته به مسائل ايمني و بهداشت ، راههاي برخورد با اعتصابها ، مديريت پرسنلي و .... توجه دارد

اصول و قوانين روابط كار به چه عواملي بستگي دارد ؟

در حقيقت قوانين كار ، بستگي به شرايط سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي حاكم بر روابط كار و كارفرما دارد كه بطور خلاصه شامل موارد زير ميشود:

1) ساختار صنعتي كشور

2) تشكل ها و سازمانهاي كارگري

3) ساختارها ، تاكتيك هاي سازماني و تشكلهاي كارگري براي كنترل تصميمات كارگري

4) عقد نامه ها و پيمانهاي دسته جمعي كارگري

5) چگونگي كنترل و دخالت دولت در تنظيم روابط كار

 

چگونگی محاسبه سهام ممتاز

 نحوه محاسبه سهام ممتاز

 

سهام ممتاز جمع شوند ه  :

سود سال / سالهای معوق ( در صورت وجود )  و سود سال جاری  پرداخت میشود

سهام ممتاز غیر جمع شونده :

فقط سود سال جاری پرداخت میشود

سهام ممتاز  جمع شونده  / غیر مشارکتی :

سود سال / سالهای معوق  و سود سال جاری  پرداخت میشود . باقیمانده سود متعلق به سهامداران عادی است

سهام ممتاز مشارکتی کامل :

1)      سود سال / سالهای قبل ( در صورت وجود ) و سود سال جاری  پرداخت میشود

2)      به سهامدار عادی  ، سودی معادل درصد سود سهامدار ممتاز پرداخت میشود

3)      پس از مراحل فوق باقیمانده سود بین سهامدار عادی و سهامدار ممتاز به نسبت سرمایه تقسیم میگردد

سهام ممتاز مشارکتی محدود :

1)      سود سال / سالهای معوق ( درصورت وجود ) و سود سال جاری پرداخت میشود

2)      به سهامدار عادی  ، سودی معادل درصد سود سهامدار ممتازدر سال جاری پرداخت میشود

3)   پس از مراحل فوق چنانچه سود اضافی باقی ماند ، به سهامدار ممتاز درصد محدودی سود ( که از قبل تعیین گردیده بود ) پرداخت میشود و باقیمانده سود متعلق به سهامدار عادی است            

اخلاق23-08-86

یکی از مهمترین نشانه های شکوفایی علم و اندیشه در جامعه چیست ؟

رواج داشتن مباحثات علمی و تضارب آرا و تبادل افکار است .

 

جامعه علمی مورد تائید اسلام چه نوع جامعه ای میباشد؟

جامعه ای است که در آن علم و عالمان ارزش و منزلتی بسیار والا دارند

 

آیا هرگونه گفتگوی علمی و نقد مسائل آن دارای جنبه ارزشی میباشد ؟ چرا ؟

خیر ، زیرا بحث ، گفتگو و نقد مسائل موقعی صحیح است که :

1-      اولا" موضوعات مورد گفتگو ، موضوعاتی مفید و ثمر بخش باشد

2-      مباحثات و گفتگوها در فضایی مناسب و به شیوه ای سالم و با مراعات اصول اخلاقی و معرفتی باشد

         زیرا :   فقدان شرط اول بحث را تبدیل به مناقشات بی حاصل و بی ثمر میکند

                    فقدان شرط دوم علاوه بر مناقشات بی حاصل ، مفاسد و مشکلات اجتماعی به بار می آورد

تعریف نقد :

            نقد یعنی وارسی و بررسی نوشتار ( گفتار و یا رفتاری ) برای شناسایی و شناساندن زیبایی و زشتی ، بایستگی و نبایستگی ، بودها و نبودها و درستی و نادرستی آن

ضرورت نقد :

1-      رفع سوء تفاهم ایجاد شده

2-      عیب کار یا اندیشه ما را گوشزد کرده و در پی اصلاح آن بر می آئیم .

3-       

بهترین نوع نقد ، چه نقدی است ؟ یا در چه صورتی نقد صحیح است ؟

نقدی است که در آن ضوابط علمی و اخلاقی رعایت شده باشد

 

شرایط اخلاقی نقد را نام ببرید و توضیح دهید :

1-      فهم سخن و تبحر در موضوع

2-      کنار نهادن حب و بغض

3-      پرهیز ازنقد متقابل

4-      نقد انگیخته به جای انگیزه یعنی : به گفته بنگر نه به گوینده آن

5-      تفکیک اندیشه و رفتار از فرد

6-      لزوم بردباری و نقد پذیری

7-      پرهیز از برچسب زدن

8-      آغاز کردن از خود

........ ادامه دارد ..........

 

بهره وری 23-08-86

دامنه (طیف ) رفتار مدیران :                                                                                        جلسه : 23/08/86

1-      مدیر اجازه میدهد فرو دستان ( زیر دستان ) در محدوده تعریف شده بوسیله مقام بالاتر انجام وظیفه کنند

2-      مدیر محدویت ها را تعریف میکند و از گروه میخواهد تصمیم بگیرند

3-      مدیر مسئله را توضیح میدهد / پیشنهادات را قبول میکند و سپس تصمیم میگیرد

4-      مدیر تصمیم های موقتی قابل تغییر ارائه میدهد

5-      مدیر اظهار میداردعقیده میکند و از کارکنان میخواهد سوال کنند

6-      مدیر تصمیم خود را توجیه میکند

7-      مدیر تصمیم میگیرد و اعلام میکند

چهار سبک مدیریتی هرسی – بلانچارد ( پال هرسی  - کنت بلانچارد) را نام ببرید :

تفویضی – مشارکتی  - توجیهی – دستوری

 نظریه انسان بالغ از دیدگاه آرجریس :

در این نظریه آرجریس به ناهمگونی تقاضاهای سازمانی و نیازهای انسان بالغ میپردازد او معتقد است که سازمانها سعی در تبدیل کردن کارکنان بالغ به انسانهای نابالغ دارند.

ویژگیهای افراد نابالغ از نظزآرجریس :  بی ارادگی – وابستگی – ناخود آگاهی – زیر دست بودن – دیدگاه محدود داشتن – علائق سطحی و زود گذرداشتن – توانایی انجام کار بصورت محدود

ویژگیهای بلوغ رفتاری از دیدگاه آرجریس : 

افزایش فعالیت – استقلال – آگاهی و خود کنترلی – احساس برابری یا برتری در کار با دیگران – دیدگاه مشخص – علائق عمیق – توانایی انجام کارهای متعدد در راستای ارضای نیازها

راههای مبارزه با تقاضاهای ناهمگون سازمانی :

1-      فرار : ترک شغل ، غیبتهای زیاد یا ارتقاء به پستهای بالاتر

2-      حمله ، کم کاری ، اعتراض

3-      تطابق ، پذیرش وضع موجود توام با بی تفاوتی

معیارهای توصیف کننده عامل بلوغ :

1-      میزان انگیزه برای پیشرفت  2- اشتیاق قبول مسئولیت  3- میزان تحصیلات و تجربه

خصوصیات افراد مختلف از لحاظ درک موقعیت :

افراد دارای چهار خصوصیت : کمی – سامعی ( شنونده) – عاطفی – تصویری هستند

خصوصیات افراد کمی :

1-      از نمادها اعداد و واژها بیشتر استفاده استفاده میکنند

2-      به منطقی بودن اطلاعات دریافتی بیشتر توجه میکند

3-      دوست دارند اصطلاحات دقیقا" برایشان تعریف شود

خصوصیات افراد سامعی ( شنونده) :

1-      موقع گوش دادن سرشان را پائین می اندازند

2-      در سالنهای سخنرانی در پهلوها ( راست و چپ) سازمان می نشینند

3-      داده ها را در حد امکان خلاصه مینمایند

خصوصیات افراد عاطفی :

1-      به فاصه کمتر علاقه مند هستند

2-      با افراد از موضع آرام و غیر تهدیدی صحبت میکنند

3-      در دفتر کار صندلی ارباب رجوع را در کنار میز خودشان قرار میدهند

ویژگی افراد تصویری :

1-      دوست دارند دنیای روانی خود را مصور نشان دهند

2-      به فاصله علاقه دارند

3-      در سمینارها در آخر سالن می نشینند

4-      در دفتر کاری صندلی مراجعان را در روبروی خود می چینند

 

جامعه شناسی 23-08-86

رابطه بین کار و شغل :                                                                                                    جلسه : 23/08/86

رابطه بین کار وشغل یک رابطه دو سویه است یعنی اینکه شغل طبقه اجتماعی را شکل میدهد و طبقه اجتماعی شغل افراد را و به تعبیری دیگر از روی شغل افراد میتوان فهمید که به چه طبقه ای ازجامعه تعلق دارد و از روی طبقه اجتماعی او میتوان حدس زد که چه شغلی دارد یا خواهد داشت

چگونگی شکل گیری اتحادیه های کارگری ( یا سندیکا ) را بیان کنید.

پس از اینکه نظام سرمایه داری شکل گرفت و صنعت روبه گسترش نهاد و لزوم توجه به دیدگاها و خواستهای کارگران مطرح شد و لذا اجتماعی از کارگران برای بدست آوردن منافع جمعی بیشتر شکل گرفت که بعدها با عنوان رسمی اتحادیه های کارگری یا سندیکا در صحنه مطالبات صنفی ، اقتصادی ، فرهنگی و حتی بعدها سیاسی بروز کرد

نظر مارکس در رابطه با اتحادیه های کارگری  ( سندیکا )چه بود ؟

وی معتقد بود اتحادیه های کارگری قادر خواهند بود در مقابل نظام سرمایه داری و استثمار آن مقاومت کنند و دستمزد وشرایط رفاهی کارگران را بهبود بخشد همچنین اعتقاد داشت این عمل نمیتواند نظام سرمایه داری را از بین ببرد اما میتواند به مفهوم حمله به عوارض بیماری سرمایه داری باشد.

نظر انگلز در خصوص اتحادیه های کارگری ( سندیکا ) چه بود ؟

وی از نظریه پردازان طرفدار مارکسیست بود و اعتقاد داشت اتحادیه های کارگری و سندیکاها نمیتوانند حلال مشکلات کارگران باشند زیرا اتحادیه های کارگری و حتی سران آنها ( نمایندگان اتحادیه ) چون با طبقه سرمایه دار در حال بحث و گفتگو هستند بتدریج این نمایندگان خلق و خوی سرمایه داران را پیدا خواهند نمود و در نتیجه به صورت اشرافیت کارگری تبدیل میشوند که شامل کارگران ماهر با دستمزدهای بالا و حقوق عالی خواهند بود و به لحاظ اینکه حضورآنها در سیستم اقتصادی ، بسته به بقای سرمایه داری میباشد لذا منافع آنها با بسط و گسترش سرمایه داری آمیخته میشود و لذا این قشر از جامعه کارگری به همین دلیل هرگزاجازه نمیدهد که سرمایه داری از بین برود در حقیقت مهارت آنها توسط سیستم سرمایه داری خریدار میگردد.

کارگران در چه صورتی میتوانستند نظام سرمایه داری را از بین ببرند؟

نظریه پردازان مطرح نمودند : در صورتیکه همه کارگران در یک انسجام هماهنگ و همپوشاننده ( وحدت ) و منسجم در جهت از بین بردن استثمار در نظام سرمایه داری تلاش نمایند موفق خواهند شد . و لذا بر همین اساس بود که عبارت « کارگران جهان متحد شود » را مطرح کردند.

فعالیت  اتحادیه های کارگری ( سندیکا ) چگونه  تغییر شکل یافت ؟ و چه استفاده های از آن گردید ؟

بمرور زمان فعالیت سندیکاهای کارگری از حالت صنفی و اقتصادی تغییر یافت و به سوی دیدگاهها ، جناح بندیها ، گروهها ، و احزاب سیاسی سوق پیدا کرد و این قضیه باعث گردید که احزاب را وسوسه نموده تا از آنها به نفع دیدگاههای حزبی خود استفاده نمایند

یکی از عوامل و ابزارمهم ( قدرت ) سندیکاهای کارگری چه بود ؟

اعتصاب  از ابزارهای کلیدی سندیکا های صنفی و کارگری بود

اعتصاب را تعریف کنید و بگوئید نشانگر چیست ؟

            هر نوع توقف کار ، یا برهم زدن چرخه ی فعالیت که طی آن منجر به از کار افتادن تولید شود که در آن تعداد 10 کارگر یا بیشتر مشارکت داشت باشند و برای لااقل یک روز ادامه یابد اعتصاب  میگویند.

اعتصاب نشانه قدرت و نفوذ اتحادیه کارگری است

نظرکارشناسان در رابطه با اعتصاب چیست ؟

کارشناسان اعتصاب را نوعی فعالیت سیاسی میدانند زیرا اعتصاب مظهر جنبه هایی از قدرت محسوب میشود که خود قدرت نیز مقوله ای سیاسی است .

اعتصابها به چند صورت انجام میشود ؟

1- با شرکت تعداد معدودی از اتحادیه ها                      ( با زمان محدود )

2- شرکت حداقل اعضای اتحادیه ها                           ( با زمان طولانی )

3- تعداد شرکت کننده های انبوه                                 ( زمان اعتصاب کوتاه مدت )

4- تعداد شرکت کننده های انبوه                                 ( زمان اعتصاب بلند مدت )

 

 

اقتصاد19-08-86

منحنی انگل ( Engel ) چیست ؟ مکان هندسی نقاطی از صفحه است که رابطه میان درآمد مصرف کننده و تقاضا را برای کالا نشان میدهد

رابطه درآمد مصرف کننده و تقاضا برای کالاها و خدمات پست معکوس و شیب آن منفی است

رابطه  درآمد مصرف کننده و تقاضا برای کالاها و خدمات عادی مستقیم و شیب آن مثبت است

مثال :

درآمد مصرف کننده ای بترتیب  برابر است با 100-150-200-250

تقاضا ی مصرف کننده ای بترتیب برابر است با 50-60-70-80

جدول انگل بصورت زیر خواهد بود

 

تقاضا ی پارچه	درآمد مصرف کننده
50	100
60	150
70	200
80	250

کشش درآمدی تقاضا : کشش درآمدی تقاضا میزان واکنش تقاضا برای کالای معینی را نسبت به تغییرات درآمد مصرف کننده نشان میدهد و بصورت مقابل محاسبه میگردد

                                                                                             درصد تغییرات مقدار تقاضا

Ei = -----------------------------------

                                                                                      درصد تغییرات درآمد مصرف کننده

اگر اطلاعاتی در مورد تغییرات درآمد مصرف کننده و تقاضای او در دسترس باشد برای محاسبه کشش درآمدی تقاضا از روش قوسی استفاده میشود

 

 

اگر تغییرات درآمد و تقاضا موجود نباشد ولی رابطه ریاضی منحنی انگل در دسترس باشد در این صورت از روش نقطه ای و با فرمول زیر کشش درآمدی تقاضا محاسبه میشود

 

اگر کشش درآمدی تقاضا :

کوچکتر از صفر باشد ( Ei< 0 )  در اینصورت کالای مورد بررسی کالای پست است

بزرگتر از صفر باشد  ( Ei>0)    در اینصورت کالا ی مورد بررسی کالای عادی است

مثبت ولی کوچکتر از 1 باشد ( 0 در اینصورت کالای مورد بررسی کالای  عادی ضروری است

بیشتر از 1 باشد  ( Ei>1) در اینصورت کالای مورد بررسی کالای عادی لوکس است

حالتهای مختلف منحنی انگل :

1-      اگر منحنی انگل خط مستقیم بوده و از مبداء مختصات بگذرد در اینصورت کشش درآمدی تقاضا همواره برابر یک خواهد بود

2-      اگر منحنی انگل خط مستقیم بوده و محور X ( افقی - تقاضا Q) را قطع کند یعنی برای درآمد صفر تقاضای کالا بیشتر از صفر باشد در اینصورت کشش درآمدی تقاضا همواره مثبت ولی کوچکتر از یک بوده و در نتیجه کالای مربوطه کالایی عادی و ضروری خواهد بود

3-      اگر منحنی انگل محور  y( عمودی (  -  I درآمد  )  را قطع کند ومنحنی انگل خطی مستقیم باشد در اینصورت کشش درآمدی تقاضا همواره مثبت است ولی بزگتر از 1 خواهد بود در نتیجه کالایی که چنین منحنی انگلی دارد کالای عادی لوکس خواهد بود

تعریف کشش متقاطع تقاضا : ( Er)  میزان حساسیت و واکنش تقاضا برای یک کالای معین نسبت بع تغییرات قیمت کالای مرتبط به آن ( کالای مکمل و جانشین آن ) را کشش قیمتی متقاطع تقاضا مینامند که بصورت زیر محاسبه میشود:

 

                                                                    درصد تغییرات تقاضای کالای مورد نظر

 E_r = ------------------------------------------

                                                             درصد تغییرات قیمت کالای مرتبط

نکته : علامت منفی در کشش قیمتی متقاطع تقاضا به این معنی است که تغییرات تقاضا با تغییرات قیمت در مورد دو کالای مورد بررسی در خلاف جهت همدیگر میباشند که چنین موضوعی نشانه مکمل بودن دو کالای مورد نظر میباشد بنابراین اگر کشش قیمتی متقاطع تقاضا منفی درآمد درآن صورت دو کالای مورد بررسی مکمل هم خواهند بود

نکته : کشش قیمتی تقاضا برای کالای جانشین عادی مثبت است

تعریف عرضه  : مقداری از کالاها یا خدمات که تولید کننده یا تولید کنندگان به نفع شان است که آن را در قیمت و زمان معینی تولید کرده و در معرض فروش قرار دهند

عوامل تعیین کننده عرضه :  قیمت کالا  ، قیمت عوامل تولید ، تکنولوژی ، قیمت کالا و خدمات مرتبط ، مواهب و حوادث طبیعی ، انتظارات تولید کننده از قیمتها در آینده

قیمت کالا :

            اگر قیمت کالا افزایش یابد برای تولید کننده افزایش تولید سود آور است بنابراین تولید کننده عاقل با افزایش قیمت ، عرضه خود را افزایش میدهد پس رابطه میان قیمت کالا و عرضه آن رابطه ای مستقیم است

قیمت عوامل تولید :

            افزایش قیمت عوامل تولید ( افزایش دستمزد،افزایش اجاره،افزایش بهره، افزایش قیمت مواد اولیه ) فقدان افزایش درآمد سود آوری تولید کننده را کاهش میدهد بنابراین تولید کننده عاقل با افزایش قیمت عوامل تولید ، عرضه خود را کاهش میدهد بنابراین رابطه میان قیمت عوامل تولید و عرضه رابطه ای معکوس است

تکنولوژی :

            افزایش دانش فنی در فرآیند تولید باعث میشود که با همان میزان از عوامل تولید میزان بیشتری از کالاها و خدمات تولید شود بدون اینکه هزینه جدیدی بر تولید کننده تحمیل گردد لذا بهبود تکنولوژی منجر به افزایش عرضه میشود

قیمت کالاها و خدمات مرتبط:

            اگر خط تولید بگونه ای باشد که بتوان از آن محصولات متعددی بدست آورد در آن صورت آن کالاها را کالاهای مرتبط مینامند که متفاوت از کالاهای مرتبط در بحث تقاضا است تولید کننده عاقل اگر با افزایش در قیمت کالای مرتبط به کالای در حال تولید خود مواجه شود عرضه کالای در حال تولید خود را کاهش میدهد و بالعکس ، بنابراین رابطه میان قیمت کالاهای مرتبط با عرضه یک کالای معین رابطه ای معکوس میباشد

مواهب و حوادث طبیعی :

            وقوع مواهب طبیعی همانند بارندگی بطور طبیعی باعث افزایش تولید و در نتیجه عرضه میشود و بالعکس وقوع حوادث طبیعی امکانات تولید را تخریب کرده و منجر به کاهش عرضه میشود

انتظارات تولید کننده از قیمتها در آینده :

            اگر تولید کننده انتظار افزایش قیمت در آینده را داشته باشد به خاطر بهره مندی از منافع افزایش قیمت درآینده ، عرضه خود را کاهش میدهد و بالعکس ، بنابراین رابطه میان مقدار قیمت درآینده با عرضه درحال حاضر رابطه ای معکوس میباشد

رابطه ریاضی عرضه بصورت زیر است :

Q= f ( P+ , Pi- , T+ , Pr- , H+- , E_ )

علامت + یعنی رابطه مستقیم است

علامت – یعنی رابطه معکوس است

علامت +و – یعنی بستگی به شرایط دارد( هم معکوس میتواند باشد و هم مستقیم )

Q = عرضه  P = قیمت خود کالا    Pi = قیمت عوامل تولیدT  = تکنولوژی Pr = قیمت کالای مرتبط

H = حوادث طبیعی    E= انتظارات قیمتها در آینده

عوامل بروز ناهنجاری در بین جوانان

 

 

 

موضوع تحقیق :

 

 

 

 

علل بروز ناهنجاری در جوانان

 

 

 

نام استاد : جناب آقای .......

 

 

 

 

 

با همکاری : گروه ...........                                     

                                                                                                                                                  آبان 1386

 

 

 

 

 

 

مقـدمــه

 

 

 

      امروزه مسئله ناهنجاري و بزهكاري نوجوانان و جوانان به صورت يكي از حادترين مسائل اجتماعي جوامع مختلف درآمده است. پيـدايش جوامع و ارتكاب جرم از آغاز با يكديگر همراه بوده اند زيرا از روزي كه افراد دور هم جمع شده و تشكيل جامعه داده اند ناهنجاري نيز با آنان همراه شـده و گسترش يافته است رسوخ ناهنجاري هاي رفتاري در ميان نوجوانان و جوانان كه سازند گان اجتماعي فردا هستند و ريشه دار شـدن آن موجب بيم و نگراني بيشتري شده است. امروزه اجتماعي را نمي توان يافت كه در آن ناهنجاري و جرم وجود نداشته باشد و از طرفي با توسعه شهرنشيني و اقتصادي شـدن فرهنگ جامعه دستخوش تغييرات بسيار زيادي گشته و مشكلات جوانان را دو چندان نموده است همين كه يك جامعه آغاز به  از دست دادن الگوي كشـاورزي و پذيرش الگوي صنعتي مي كند كاركردها و نيز اقتدار خانواده همراه آن دگرگون مي شوند شايد مهمترين پيامد ، گذار از يك خانواده سنتي روستـايي به يك خانواده صنعتي شهري ، جانشين خانواده هسته اي غالب كنوني به جاي خانواده خويشـاوندي گسترده پيشين باشد. خانواده نخستيـن گروهي است كه به صورت طبيعي وجود داشته و جامعه بر آن اساس بنا شده است چگونگي و كيفيت عملكرد خانواده در تحقق وظايف خويش شاخص مناسبي جهت ارزيابي عملكرد جامعه مي باشد هر چه خانواده داراي عملكرد خوب و سالمتري باشد به همان نسبت ثبات و سلامت جامعه بيشتر تامين شده و برعكس هرچه خانواده از عملكرد بدتر و آشفته تري برخوردار باشد به همان نسبت جامعه بيشتر تهديد شده و زمينه هاي بروز رفتارهاي ناهنجار مساعدتر مي گردد. زيرا اختلال در عملكرد خانواده نشانه اختلال در منظومه خانواده است كه خانواده را به سمت فروپاشي سوق مي دهد كودكان ونوجوانان قربانيان اصلي عملكرد نامطلوب خانواده مي باشند .

 

 

 

ضرورت و اهميت تحقيـق  :

 

 

      برخي از نوجوانان و جوانان غالباً به صورت فردي و گاهي گروهي به رفتارهاي خلاف روي مي­آورند و به نوعي  از خرده فرهنگ بزهكاري وابسته مي شوند اين گروه از نوجوانان ارتباط خود را با خانواده و مدرسه در هم مي ريزند و با نفي موازين اخلافي و قانوني به ناهنجاري روي مي آورند، ناهنجاري و برخلاف موازين اجتماع حركت كردن در همه جای دنيا وجود دارد و دربين پسران بيشتر از دختران ديده مي شود. فرار از منزل، دزدي، ضرب و شتم، خرابكاري، رفتار وحشيانه، مصرف الكل و مواد مخدر، هتك عنف، قاچاق و قتل را مي توان در شمار رفتارهاي ناهنجار و بزهكاري جوانان دانست. وقتي يك نوجوان يا جوان به نوعي از انحراف دچار مي شود تمايل او براي دست زدن به انواع ديگر ناهنجاري بيشتر مي شود به همين دليل نوجوانان داراي اين مشكلات معمولاً فقط يك انحراف ندارند.

از آنجاييكه جوانان سرمايه هاي اصلي هر جامعه محسوب مي گردند و‌آينده هركشوري در گرو داشتن نيروي جوان، سالم و مقتدر است بنابراين ضروري است بيش از پيش به اين مهم پرداخت و زمينه هاي لازم را بمنظور نيل به جامعه اي پويا، شاداب و فعال فراهم نماييم .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع خبـر  :

 

 

       در اين تحقيق همواره سعي شده است كه از منابع تحت اختيار موجود نظير خبرگزاريها، اينترنت، مصاحبه روانشناسان، سايتهاي جامعه شناسان، مشاورين بهداشت، مراكز بازپروري ، قسمت بسیار محدودی از کتاب درآمدی به جامعه شناسی و غيره استفاده نمود تا مبناي علمي تري به تحقيق خود داده و از طرفي بدور از واقعيتهاي ملموس جامعه نباشـد اميد ست كه در اين رهگذر توانسته باشـد گامي هرچند كوچك درخصوص ارائه دلائل ناهنجاريهاي جامعه بردارد. بسياري از اين عوامل را هر روزه در جامعه و زندگي شخصي خود برخورد نموده و ليكـن شايـد توجه چنـداني به آن نداشتـه و يا بصورت بي تفاوت از كنار آنها عبور كرده ايم با يادآوري نمودن مجدد آنها و توضيح مختصر برخي از آنها خالي از لطف نبوده و مي تواند زنگهاي خطر و يا بيـداري را مجدداً براي ما و خانواده ها به صدا در آورد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

علل بروز ناهنجاري در جوانـان  :

1-         اختلال در عملكرد خانواده

2-         اعتيـاد پدر و مـادر

3-         داشتن والدين خلافكـار

4-         بي اعتمـادي نسبت به خانواده

5-         فوت والـدين

6-         محروميت از مهـر مادري

7-         فقر فرهنگـي و مادی

8-         تعارضـات در زندگـي

9-         عدم آموزش خانـواده ها

10-     عدم درك درست خانواده از دوران بلوغ

11-     نداشتن مسكن مناسب براي خانواده هاي آسيب پذير

12-     كمبود (فقـر)شـادي

13-     ناكامـي ها

14-     احساس حقارت

15-     ترديد در ليـافت

16-     احساس عدم امنيت

17-     احساس ناتوانـي

18-     عدم در اختيـار داشتن تفريحات سالم

19-     فقـدان فرصت موفقيـت

20-     اختلاف ثروت و قدرت

21-     بيـكاري

22-     كمبود محبت

23-     مشكلات مالي (اقتصادي)

24-     نداشتن قوانيـن حمايتي از كودكان و جوانـان

25-     عدم شناسايي جوانان آسيب پذير

26-     تاثير خشونت هاي تلويزيوني در كودكان و نوجوانان

27-     كودكان خيابانـي

28-     نداشتن راهنمـا و مشاور

29-     دودستان ناباب

30-     چگونگي انتقاد از جوانان

31-     غني سازي اوقات فراقت در تابستان

32-     ناراحتي شديد روحـي

33-     نااميـدي از آينـده

34-     بي اعتمـادي نسبت به جامعـه

35-     بدبينـي نسبت به آداب و رسوم اجتماعـي

36-     تاخير سن ازدواج در بين جوانـان

37-     عقب افتادگي فرهنگـي

38-     اعتيـاد جوانان

39-     عوامل اجتماعي

40-     محيط تربيتي مدرسه

41-     افزايش جمعيت

42-     توسعه امكانات در روستاها و شهرها ي دورافتاده ورابطه آن با كاهش مهاجرت

43-     وسائل ارتباط جمعـي تلویزيون، سينمـا، ماهـواره، موبايل

44-      اعتماد بيش از حد والدين به جوانان

45-      آزادي بيش از حد جوانان توسط والديـن

46-      تامین تمام خواسته های جوانان توسط والدین

...... و اینک به توضیح مختصری در خصوص قسمتی از موارد یاد شده میپردازیم .......

 

  کمبود  شادي ، عاملي براي گرايش به بزهكاري :

 

وقتي در ادبيـات جرم شناسي دقيق مي شويم تاكيد بر اين نكته كه تفريح سالم و پيشگيري از بزهكاري رابطه ای مستقيم  با هم دارند به روشني دريافت مي شود. از سويي ديگر مصلحان اجتماعي همواره از تفريحات به عنوان ابزار جرم متغيري ياد كرده اند چرا كه به اعتقاد آنها فراغت مناسب موجب ساخته شدن شخصيت سالم و انجام تكاليف شهروند در موقع مناسب مي شود و نيز كاركرد مناسب سرگرمي به عنوان ابزار پيشگيرانه از جرم را به شدت مورد تاييد قرار      مي دهد زيرا بزهكاري زماني رخ مي دهد كه پيوند فرد با جامعه ضعيف مي شود براساس اين فرضيه فعاليتهاي مطلوب مي تواند احساس مسئوليت را در فرد تقويت كرده و موجب دلبستگي او به اجتماع شود. به اعتقاد روان شناسان ، استراحت، تجديد قـوا، و تمدد اعصاب ، تفريح و سرگرمي در رشد شخصيت و برقراري تعادل در شكل­گيري هويت كسب معلومات و ارتقاي آگاهي ها و پرورش و شكوفايي استعدادها و خلاقيتها  بسيار مهم است كه همه ی آنها از جمله كاركردهاي اوقات فراغت به شمار مي­رود به اين ترتيب بهره مندي از تفريحات سالم با افزايش سلامت روان مي تواند به پيشگيري از جرائم منجر شود و نكته ديگر اينكه رفتارهاي جمعي در فضاي عمومي يعني تفريحات سالم افراد را هنجارپذير مي كند و از جرائم مي كاهد زيرا بين ميزان جرائم و تفريحات سالم رابط معكوس وجود دارد. يعني هرچه تفريحات سالم بيشتر باشد جرائم كاهش مي يابد. مثلاً برخي تفريحات سالم مانند استخر و شنـا سبب كاهش استرس و فشار عصبي است فرد پس از چنين تفريحاتي مي تواند مقداري كار مطالعاتي انجام دهد ولي اگر از تفريحات سالم برخوردار نباشد اوقات فراغت او در بيكاري و بطالت مي گذرد و اين فرصتي براي گرايش به سمت انحراف است. به اين ترتيب ساماندهي اوقات فراغت جوانان و سياست گسترش و فراگيـري تفريحات سالم مي تواند تا حد زيادي مانع از گسترش بزهكاري جوانان شود و چه بسـا به دروني شـدن ارزشهاي جامعه بينجـامد .

منبـع خبـر     

                                                                                      http://www:hanvatansalam.com

 

 

فقر فرهنگی ، مادی :

بيش از 60% افراد جامعه زير خط فقر قرار دارند و مي توان گفت كه از این حیث جامعه آسيب پذيري داريم در چنين جامعه اي بحث هنجارها و تعادل رفتاري يك آرمانگرايي است حال آنكه بزهكاري اعتراض به شرايط موجود است و جرم و اعتراض و عصيـان نسبت به ارزش هايي است كه به شخص تحميل مي شود به طور كلي مي توان گفت بزرگترين عامل بزهكاري فقر مادي و فرهنگي است حدود 76% نوجوانان و جوانان بزهكار دستگير شده در خانواده هاي فقير و نابسامان بزرگ شده اند همچنين نظم گريزي و مسئوليت ناپذيري در كشور ما نشانه فقر فرهنگي است اما اين فقر فرهنگي در خانواده هاي فقير اثر مضاعف دارد چون امكانات مالي مناسبی ندارند كه اين نتايج را تلطيف كنند بگونه اي كه بيجـه متهم اصلي پرونده بيجه هاي مرودشتي در قسمتي از بازجويي ها اعتراف كرده كه دو كودك را به قتل رسانده تا در آينده مشكلات زندگي و فقر گريبانگيرشان نشـود.

 تاثير خشونت هاي تلويزيوني در كودكان و نوجوانان :

آیا فكر  میكنيـد كودكان و نوجواناني كه تصاوير خشونت آميز را در تلويزيون تماشا مي كنند رفتار خشونت آميزي از خود نشان خواهند داد؟

در يك تحقيق كودكان را به دو گروه A و B تقسيم كردند به گروه A فيلمي را نشان دادند كه در آن يك كودك عروسكش را به شدت كتك مي زد و به كودكان گروه B فيلمي نشان داده شد كه در آن همان كودك با عروسكش مهماني برگزار كرده است در ادامه اين تحقيق آنها كودكان گروه A را در يك اتاق گذاشتند كه يك عروسك دقيقاً شبيه عروسك فيلم در آنجا بود كودكان گروه A با خشونت با عروسك رفتار كردند و آن را به همان شيـوه كتك زدند. كودكان گروه B  را نيز در اتاقي كه عروسك در آنجا بود گذاشته شدند. آنها با مهرباني با آن رفتار كردند و با عروسك بازي كردند. طبق تحقيقات انجام شده 47% برنامه هاي خشونت آميز تلويزيون نشان مي دهد كه قرباني صدمه اي نمي بينـد و خصوصاً در برنامه هاي مخصوص كودكان هنگامي كه در كارتون يك شخصيت كارتوني به شخص ديگر شليك مي كند او بدون اينكه صدمه اي ببيند دوباره بلند مي شود كودكان باور مي كنند كه خشونت واقعاً صدمه اي به ديگران نمي­رساند تلويزيون آموزگار قدرتمندي است و اگر كودكان و جوانان شخصيتهاي مورد علاقه خود را ببينند كه اعمال خشن و پرخاشگرانه انجام مي­دهند تا به خواست خود برسند آنها نيز همان كار را انجام مي دهند به نظر مي رسد تلویزیون از افرادي كه مرتكب جنايت مي شوند قهرمان مي سازد كودكان و جوانان فكر مي كنند اگر آنها مثل شخصيتهاي جنايتكار تلویزیون رفتار كنند آنها هم قهرمان مي شوند.

 

چگونگي انتقاد از نوجوانان  :

     در انتقاد از نوجوانان دقت كنيم كه تمام شخصيت آنها را مورد حمله قرار ندهيم و تنها آن قسمتـي را مورد سئوال قرار دهيم كه نتوانسته وظيفه اش را درست انجام دهد، هرگر نبايد به نوجوان يا جوان و يا هر شخص ديگر بگوييم تو لياقت نداري و به درد هيچ كاري نمي خوري زيرا با اين جمله تمام حيطه وسيع شخصيت او را مورد حمله قرار داده ايم. روي هم رفتـه هر انساني داراي نقاط مثبت و منفي شخصيتي است و براي مطرح كردن انتقاد بهتر است نخست چند نقطه مثبت او را متذكر شويم و سپس اشاره به نقطه منفي نماييم. اگر ناگهان و بدون مقدمه شروع به انتقاد كنيم و اين انتقاد را به تمام شخصيت جوان گسترش دهيم انتقادمان ويرانگر و مخرب خواهد بود و اين خود بگونه اي زمينه ساز بروز رفتارهاي ناهنجار در اين دوران خواهد گشت. حضرت علي (ع) با عبارت زيبايي در اين زمينـه رابطه تكريم شخصيت و غلبه بر گناهان را بيان فرموده اند: كسي كه شخصيتش مورد احترام ديگران قرار گرفت لغزشها و شهوتها در نظرش بي ارزش مي شوند. و بدانيـم كه انتقـاد از ديگـران در حكم جراحـي شخصيـت است .

غنـي سازي اوقات فراغت در تابستـان :

واقعيت اين است كه در طول تابستـان آمار بزه و رفتارهاي ناهنجـار اجتماعـي در بين قشر جوان افزايش مي يابد كه اين مسئله مي تواند نشات گرفته از نبود برنامه غني سازي اوقات بيكاري باشد به طوري كه همنشيني با دوستان ناباب و حضور در برنامه هاي محفلي آنان به بروز ناهنجاري كمك مي كند و در نهايت برخي از جوانان را در دام خود گرفتار مي سازد به گفته مدير كانون اصلاح و تربيت در حال حاضر روزانه 10 نوجوان وارد كانون اصلاح و تربيت مي شود و اين در حالي است كه ميانگين ورودي نوجوانان بزهكار به كانون اصلاح و تربيت در فروردين، ارديبهشت و خرداد امسال 8/9 نفر بوده است و در حال حاضر با افزايش آمار ورودي مواجه است وي عمده ترين جرائم نوجوانان بزهكار را خشونت مي داند و مي گويد ضرب و شتم، سرقت، فروش و مصرف مواد مخدر، رانندگي بدون گواهينامه، جزء جرائم نوجوانان است اما در اين ميان خشونت جزء بيشترين جرايم اين رده سني محسوب مي شود. همچنين ايشان معتقد هستند عدم مراقبت كافي والدين از فرزنـدان، بيكاري و نيز نداشتن برنامه مناسب و سالم براي گذرانـدن اوقات فراغت باعث مي شود همه ساله شاهـد افزايش جرائم نوجوانان به تبع آن افزايش ورودي به كانون اصلاح و تربيت باشيـم.

منبـع خبـر                                                                                            http://www:hanvatansalam.com

 

بدبينـي نسبت به آداب و رسوم اجتماعي :

      جوانان در دوران بلوغ دچار مكانيسم هاي مختلفي مي شوند، دلهـره، دلواپسي و بيماريهاي رواني چون ياس، نااميـدي از آينده، بي اعتمادي نسبت به خانواده و اجتماع و ناهنجاريهاي فرهنگي از مشكلات شايع جوانان در دوران بلوغ است از نظر اقتصادي نيز اين مساله تاثيـرات سوئي دارد جوانان در اين دوران بيشتر فكرشـان به مسائل جنسي باز ميگردد و از تمركز لازم براي كار برخوردار نيستند از جمله پديده هاي شايع در اين دوران فرار دختـران از خانه است. بيشتر دختران پس از فاش شدن رابطه دوستي با جنس مخالف به دليل نوع برخورد خانواده ها مجبور به فرار مي شوند. در اين دوران جوانان نسبت به آداب و رسوم اجتماعي بدبين مي شوند. سنتها را نفي مي كنند و از نظر رواني نيز دچـار ناهنجارهايي چون پرخاشگري، افسردگي و بي قراري مي شوند.

 تاخير سن ازدواج در بين جوانان :

 از موضوعات مهمي كه مي توان در حوزه جامعه شناسي خانواده آن را به عنوان مسئله اي اجتماعي تلقي نمود. پديده تاخير سني ازدواج در بين جوانان است اين موضوع صرف­نظر از اين كه يك معضل اجتماعي است مي تواند به عنوان آسيب اجتماعي طرح گردد.

در واقع ميل به ازدواج از اصلي ترين و مهمترين نيازهاي نوع انساني در جامعه بشري است.

چه بسا دختران و پسران كه اميد و آرزوي خود را در زندگي فردا مي جستند حالا آن را در پيش روي دارند و درصدد بهره برداري صحيح و دلپسند از زندگي مي باشند، با اين تفاوت كه خانواده های امروزي در مسير تحولاتشان با دو نوع تحول عمده ساختاري و كاركردي در اين زمينه درگير شده اند. تحول ساختـاري بر اين مبنا كه حوزه  ساختاربندي قدرت در خانواده را تعيين مي كند و حوزه كاركردي به وظايفي كه خانواده در طول حيات خود برعهده داشته است اشاره مي كند. در راستاي اين تحولات است كه جامعه شناسان مسير تحولات خانواده را از خانواده هايي"گسترده" به "هسته اي" شناسايي كرده اند. به گونه اي كه خانواده ي گسترده متشكل از اشخاصي است كه به علت بستگي هاي نسبي و خوني با يكديگر مرتبط هستند و فرزندان همراه خانواده هايشان با پرداختن به حرفه و كار پدر در كنار هم به طور دسته جمعي زندگي مي كنند، در حالي كه خانواده هسته­اي (كه فقط از شوهر، زن و فرزندان تشكيل شده) ديگر توان نگهداري از فرزندان ازدواج كرده را ندارد و از طرفي فرزندان نيز تمايلي به سكونت در خانواده هاي پدري ندارند و زندگي مستقل و دور از خانواده را ترجيح مي دهند، با اين نگاه به خانواده و آسيب­شناسي تحولات آن مي توان مسئله تاخير سني ازدواج را در ميان جوانان به شيوه نويني تبيين نمود. چرا كه آنچه در جامعه امروزي ما مشهود است صحبت از تحول خانواده به سوي خانواده هاي هسته اي و در برخي مناطق در مرحله اي گـذرا از اين وضعيت مي باشد، با اين توضيح مسئله تاخير سني ازدواج و ساير مسائل از قبيل افزايش طلاق و ... را مي توان در نوع ساختار و كاركرد نهاد خانواده آن هم در بعد هسته اي تشريح نمود. چرا كه نگاهي به گذشتـه خانواده هاي گسترده در ايران بيانگر آن است كه زودرسي سن ازدواج و منع اجتماعي طلاق و تكيـه بر ازدواج هاي درون همسـري از مسائل خانواده در آن زمان بوده است ولي امروزه در خانواده هاي هسته اي با تاخير سن ازدواج، مواجه هستيم.

پيشرفت تكنـولوژي و پس افتادگي فرهنگ :

     برخي جامعه شناسان، نظام پيچيـده ماشينيسم و اختلالات و كجرويهاي موجود در جوامع امروزي را مورد سرزنش قرار داده اند.

نظريات آنها در افكار و عقايد افراد غيرمتخصص منعكس مي شود كه مي گوينـد اگر ما مي توانستیم فقط بر ماشين تسلط داشته باشيم قادر به ساختن دنيايي مي شديم كه از بزهكاري و ساير آسيب هاي اجتماعي به دور باشد. اين نظريه، توام با راه حل هاي پيشنهادي، در غرب و كشورهاي داراي نظام اشتراكي پذيرفته شده است.

در حقيقت هيچ تئوري علمي كه علل كجرويهاي اجتماعي را تبيين كند به اندازه نظريه "پس افتادگي فرهنگي" مشهور نشده است. اين نظريه براي اولين بار بوسيله آلبـرن در سال 1992 پيشنهاد شد. طبق نظريه او مشكلات اجتماعي، زاينـده دگرگوني هاي اجتماعي است كه باعث ناسازگاري بين حوزه هاي مختلف فرهنگي مي گردد امروزه پس افتادگي فرهنگي اصطلاحـي است كه هميشه مورد استفاده سردبيران مطبوعات و ديگر نويسندگان قرار مي گيرد. بررسي نوشته هاي مربوط به علوم اجتماعي نشان مي دهد كه هر مشكل اجتماعي زماني نتيجه پس افتادگي فرهنگي بوده است و منشا همه آسيب هاي اجتماعي و كجرويها پس افتادگي فرهنگي است. در اين ميان عوامل فني و اقتصادي حائز اهيمت بيشتري است و به نظر اينها تنها راه حل پيشنهادي براي مقابله با مشكلات ناشي از عقب ماندگي فرهنگي در برنامه ريزيهاي اجتماعي نهفته است. يعني بايد شامل بررسي و تحقيق در مورد دگرگونيهاي گذشته جامعه در زمينه فرهنگ مادي بوده تا بتواند پيش­بيني لازم را در زمينه تغييرات آينده و مقاومتهاي كه در جامعه جلوي تغييرات و تحولات تكنولوژي را مي گيرد بنمايد.

البته اين نظريه هم مخالفيني دارد كه عقيده دارند هنجارها و ارزشها بيشتر از عوامل فني و مادي در ايجاد كجرويها موثرند.

 

اعتيـاد و خالي بودن اوقات فراغت :

     مصرف طولاني مدت مواد موجب اختلال در بهداشت و سلامت جسمي و رواني فردي ميشود كه با بروز بسياري از بيماريهاي مزمن و خطرناك همراه است. به علاوه آنجا كه اعتياد بيشتر به بهنگام ايجـاد و ساخت خانواده و در ارزشمندترين سال هاي زندگي از نظر ميزان كارآيي، رخ مي دهد، مشكلات رفتاري ناشي از اعتيـاد بيشترين تاثير را بر زندگي خانوادگي و شغلي فرد مي گذارد. مواد مخـدر تنها به فرد مصرف كننده آسيب نمي رساند بلكه به هركس كه با آن در تماس باشد آسيب مي رساند و زماني كه تعداد معتادان فراتر از حدقابل جبران باشد، جامعه صدمه مي بيند، اعتياد خسـارت و هزينه هاي بسياري را به جامعه تحميل مي كند بنابراين عوارض ناشي از اعتياد شامل عوارض فردي، خانوادگي، شغلي، اجتماعي و اقتصادي مي باشد.

جوانان از جمله گروه هايي هستند كه فضاي تعريف ناشده اي دارند، با وجود بودن جامعه جوان حوزه خاص جوانان تعريف نشده است و هويت جوان مشخص نيست.

چون فضاي جواني تعريف شده نيست، هركسي در برخورد با جوانان، ضوابط و قواعد حاكم بر فضاي خود را بر آنها تحميل مي كند، همه به هنگام برخورد با جوانان در پارك ها و اماكن تفريحي، بويژه اگر با خانواده خود باشيم، از آنان هراس داريم يا از آنان فاصله مي گيريم فضاي جواني همواره در معرض تهاجم ارزش ها و هنجارهاي فضاهاي ديگر است. در نگاه ما جوان مجرم بالقوه است كه بايد انتظار هركاري را از او داشت) امنيت وجودي جوانان به راستي در معرض خطر است. بنابراين بيرون فضاي امني براي جوانان نيست.

فعلاً مسئله اين نيست كه ما جايي براي جوانان در بيرون نداريم پارك ها و اماكن تفريحي و ورزشي براي جوانان نداريم- كه صدالبته كه هم داريم- بلكه مسئله، جاذب نبودن اين فضاها براي آنهاست و امنيت آنها را در اين اندك اماكن، هم گرفته ايم، در چنين وضعيتي جوانان با تمام شور نشاطي كه بايد داشته باشند، فضاي بسته اي چون خانه خلوت را برگذران اوقات فراغت اختيار مي كنند. اجتماع گريزي حاصل چنين وضعيتي است به اين ترتيب گريز از اجتماع با مصرف مواد مخدر كه اين احساس را تقويت مي كند با شيوه گذران اوقات فراغت نيز رابطه مي يابد. شكي نيست كه مصرف مواد مخدر به عنوان سنتي­ترين شكل گذران اوقات فراغت در جامعه شكل مي گيرد.

 

 

 

افزایش جمعیت :

    جامعه شناسان و به معناي گسترده تر متخصصان علوم اجتماعي به عوامل مستقيم و غيرمستقيم محيط (تراكم جمعيت، وضع سكونت، آلودگي هوا، ...) توجه كرده اند. نقش شرايط اجتماعي و تعارضاتي كه در چارچوب آن به وقوع مي پيوندد، انكارناپذير است. معذالك نه ميتوان بزهكاري را تنها براساس عوامل اجتماعي بررسي كرد و نه يافته هاي مستقل اين زمينه با زمينه هاي قبلي همواره هماهنگ است .

بررسيها نشان مي دهد وقتي كه در جامعه اي ثبات و پايداري اجتماعي وجود نداشته باشد، بيكاري، فقر و يا پاره اي از شرايط غيرعادي و ناسازگاري عمومي در جامعه رواج داشته باشد، ميزان بزهكاري رو به افزايش مي گذارد. به عكس،  هر قدر جامعه به سوي پايداري سوق داده شود، ميزان بزهكاري كاهش مي يابد. در حقيقت مجموعه مطالعات اجتماعي نشان مي دهد كه بسياري از بزهكاران، در واقع آسيب ديدگان بهنجار يك جامعه نابهنجارند. يعني افرادي هستند كه از نظر رواني، طبيعي و بهنجارند ولي بدين علت كه جامعه وضع نابهنجاري دارد دست به بزهكاري مي زنند.

 اختلال در عملكرد خانواده :

      احتمال مي رود مهمترين عامل موثر در بزهكاري، روش تربيتي نارسا يا اختلال در شبكه ارتباطي خانواده باشد. تقريباً تمام پژوهشها نشان داده اند والديني كه با كودكان خود مهربان نيستند يا آنهايي كه از نظر رواني يا فيزيكي از فرزندان خود سوء استفاده مي كنند، بيشتر احتمال دارد كه فرزنداني بزهكار داشته باشند (آندرو، 1988، پاپرني و ريشر، 1989). افزايش احتمال بزهكاري در خانواده هايي وجود دارد كه  :

1-          (والدين از روشهاي انضباطی بسيار سخت گيرانه يا بسيار بي­بندوبار و فريبنده استفاده مي كنند.

2-          شيوه انضباطي به جاي آنكه مبتني بر استدلال باشد مبتنی بر تنبیه بدنی است .

3-          والدين نسبت به فرزندان خود به جاي آنكه گرم و صميمي و عاطفي باشند،      بي­توجه، غافل و تمسخركننده هستند (لوبر، ديشين 1988). آشكار شده است كه كودكان بزهكار رابطه بسيار ضعيفي با پدران خود داشته و آنها را به عنوان الگوهاي غيرقابل پذيرش ارزيابي مي كنند. خانواده هاي كودكان بزهكار اغلب فاقد پدر بوده يا پدر از خانه غيبت داشته و اين در حالي است كه بزهكاري باا جدايي و طلاق در خانواده همبستگي دارد، با اين حال بايد توجه داشت كه حداقل يك مطالعه نشان داده است بروز بزهكاري در خانواده هاي سالم (سالم از اين نظر كه هم پدر و هم مادر حضور دارند) كه كشمكش عاطفي شديدي بين والدين وجود دارد، بالاتر از خانواده هاي تك والدين است كه روابط گرم و صميمانه اي بين والدين و كودك وجود دارد.

عوامل خانوادگي كه باعث بزهكاري نوجوانان مي شود شامل موارد ذيل مي باشد :

1-      تبعيض بين فرزندان

2-      خشونت و تنبيهات بدني

3-      ننـري و لوسـي

4-      عقب ماندگي والدين از زمان

5-      عدم انطباق سن والدين با فرزندان

6-      يتيمـي

7-      طلاق و كشمكش

8-      غيبت والدين از خانواده

9-      انحراف والدين يا يكي از اعضاي خانواده

10-بي سوادي و پايين بودن سطح فرهنگ

ارزيابـي فقر و انحرافات اجتماعـي

    تاثير فقر در سلامت جسماني، كيفيت فرهنگي زندگي خانوادگي و فرصتهاي تحصيلي غيرقابل ترديد مي­باشد بالاتر از همه فقر از ميزان مشارکت های  اجتماعي، مخصوصاً در زمينه­هاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي مي­كاهد.

اعتراضات و مخالفت­هاي زيادي با اين نظريه كه فقر علت اصلي انحرافات و آلت ابزارشده چرا كه بايد به اين نكته توجه كرد كه مفهوم فقر به طور كلي مفهومي نسبي است و مطالعات انجام گرفته با گرايش­ها و تا حدي با تعصبات پژوهشـگران آميخته شده اند.

بايد قبول كرد كه انحرافات اجتماعي خاص طبقه فقير نيست اغنيا و ثروتمنـدان نيز به كجروي گرايش دارند و علت كجروي آنها را بايد در رفاه بيش از حد اقتصادي و فقر فكري و معنوي آنها جستجو كرد. هم­چنين بايد نوع و ميزان "فقر" گروه اقتصادي كم درآمد و حداقل معيـار زندگي به طور روشن و صحيح توضيح داده شود .

اگر فقر با توجه به انتظارات و خصوصيات فرهنگ تعبير و تفسير گردد نكته قابل توجه اين است كه با وجود افزايش مداومي كه در سطح زندگي كشورهاي آسيائي، اروپايي بوجود آمده ، هيچ نشانه­اي از تقليل انحرافات و كجرويها  به چشم نمي خورد بيشتر پژوهشگراني كه در زمينه علل اقتصادي كج رفتاريها تحقيق كرده اند نتوانسته اند جلوي پيشداوري خود را بگيرند. شايد اين مدعي اين است كه بيشتر اين محققين توجه نكرده اند كه تعداد زيادي از جمعيت سالم و دور از انحرافات، توده هاي كم درآمدي مي باشند كه در منازل تا حدودي نامناسب سكونت دارند.

بنابريان فقر را به تنهايي نمي توان عامل و علت همه انحرافات اجتماعي دانست چون بسياري از افراد فقير هستند كه مجرم نمي باشند.

بنابراين علت انحرافات اجتماعي به عوامل ديگري چون تعليم و تربيت نادرست ، فرهنگ تحميلي ، نظام سياسي و اجتماعي نادرست هم بستگي دارد.

ولي نمي توان عامل فقر را ناديده گرفت چون فقر خود ريشه بيشترين انحرافات است و هرنوع انحراف اجتماعي در پيدايش انواع ديگر انحرافات موثر است. به همين دليل است كه ميزان كجروي بين توده هاي فقير در محلات فقرنشين بيش از طبقات ديگر است.

رسول اكرم (ص) مي فرمايد‌: "خدايا من از كفر و نداري به تو پناه مي برم"

در اين حديث فقر در كنار كفر و معادل آن ذكر شده و آن چنان خطرناك است كه رسول گرامي از آن به خدا پناه مي برد.

رابطه بحران اقتصادي و انحرافات اجتماعي :

نوسانات شرايط اقتصادي از ويژگي هاي جامعه نوين به شمار مي رود و منظور از نوسانات، توسعه و يا بحران اقتصادي مي باشد. در زمان بحران و كسادي، فقر و بيكاري افزايش مي­يابد و از دلگرمي افراد كاسته شده و روحيه آنها تضعيف مي گردد. اعتقاد بعضي ها بر آن است كه كاهش ميزان درآمد و سستي بنيان اقتصادي جوامع ما افزايش جرائم جوانان و به طور كلي ارتكاب جرم روسپيگري، پريشانيهاي رواني، ناسازگاريهاي خانوادگي، خودكشي و ... را به دنبال دراد . از طرف ديگر اعتقاد بيشتر دانشمندان بر آن است كه توسعه اقتصادي هم با افزايش مصرف الكل، قماربازي، روابط بيش از حد جنسي و خوشگذراني هايي همراه است.

در مطالعات علمي اين روابط، ميزان كج رفتاري­ها، آسيب­هاي اجتماعي را با شاخص­هاي اقتصادي مقايسه كرده و به اين نتيجه رسيده اند كه آسيب هاي اجتماعي به استناد خودكشي تنها با بحرانهاي اقتصادي رابطه نداشته و جريان زندگي ماشيني و شهرنشيني و تعارض هنجارها در پيدايش كج رفتاريها و بيماري هاي اجتماعي تاثير بيشتري داشته است.

هرچند كه اين گونه بيماريها تنها گرفتاريهاي مهم جوامع امروزي ما نيستند بلكه در اغلب جوامع كم و بيش ديده مي شوند، علل آن اكثراً نتيجه تعارض و تغيير ارزشها و هنجارها و نوع توزيع درآمد و همچنين عدم سازش افراد با يكديگر مي باشند. بنابراين عوامل اقتصادي به تنهايي در پيدايش آنها موثر نيستند.

تاثير بیكاري بردين و اخلاق :

 

اصولاً بي كاري تاثير منفي و اشتغال تاثير مثبت بر ساير عوامل و بعدهاي اجتماعي مثل و فرهنگ ، سياست ،  مذهب ، اقتصاد و غيره مي گذارد و موثر بودن آن و نيز در عامل مذهب و دين نمي توان انكار كرد . زماني كه يك فرد خصوصاً يك جوان به كار و حرفه اي اشتغال نداشته باشد مي توان گفت تا حد زيادي نسبت به آينده و زندگي  شخصي خويش و اجتماعي كه در آن زندگي مي كند

نا اميد و سرافكنده خواهد شد و وقتي اين نااميدي و يأس او غالب و چيره گردد چگونه مي تواند تصميمات درستي در برخورد با مسائل مختلف بگيرد ، چگونه مي تواند فكر خود را بر سر مسائل و موضوعات زندگي روزمره متمركز كند . وقتي كه يك انسان به يك كار و حرفه مشغول باشد هم از نظر مادي و هم از نظر معنوي آرامش روحي دارد و مي تواند در مواجهه با ابهامات مذهبي و فرهنگي به موقع عكس العمل نشان دهد و با مراجعه به افراد حاذق و كتب مرجع ابهام خود را نسبت به آن موضوع دفع كند . در شرايط امروزي كار تعيين مي كند كه آدمي نسبت به آينده برنامه ريزي داشته باشد و به موقع به برنامه هايش برسد و در كنار آن به يك هدف بلند مدت كه همه انسانها دارند كه همان رسيدن به خوشبختي و سعادت مي باشد برسد و فكر كند . همان طور كه ائمه اطهار فرمود نرود آيات و روايات ديني ، آمده است كار و كسب حلال يك نوع عبارت است و كسي كه به اين كسب حلال براي خانواده خويش تلاش مي كند مثل اين است كه در راه خدا جهاد كند . بي كاري يكي از معضلات همه جوامع مي باشد ، در برخي جوامع بيشتر و در برخي جوامع كمتر  اگر بخواهيم در كشور خودمان آماري بر بيكاري بگيريم خواهيم ديد كه فقز ، اعتياد ، فحشا ، فقر فرهنگي ، اقتصادي و معضلات بسياري از بيكاري نشأت مي گيرد . در برخي جوامع با اقتصاد از ظرفيتهاي موجود و
سرمايه گذاري در صنعتهاي مختلف و كشاورزي سعي كرده اند آمار بيكاري را كاهش دهند تا از عوارض وحشتناك آن در امان بمانند به خصوص در جوامعي كه جمعيت جوان دارند زيرا جوان وقتي بيكاري اشتغال نداشته باشد خود به خود اسير وسوسه شيطاني مي شود و به دام نفس خويش گرفتار
 مي شود البته بايد اين نكته را در نظر داشت كه شيطان حيله گر و مكار است و تا وقتي اگر چند ثانيه هم جواني ساكن در يك نقطه باشد او را اسير وسوسه هاي خود مي كند . در هر صورت بايد بر بيكاري به عنوان يك معضل خطرناك و در عين حال دامنگير جوامع امروزي ياد كرد كه در بعضي مواقع ممكن است تاثير زيادي بر معنويت و مذهب بگذارد .

 

                                                                                     منبع : كتاب تاثير بيكاري بر فرهنگ دين

                                                                                               نوشته سيد محمد حسيني    

دوستان ناباب

 

         نگرانی همیشگی همه والدین دوستان ناباب فرزندشان بوده و هستند .متاسفانه کودکان و جوانان اغلب به سوی افرادی تمایل دارند که رفتارهایی ناشایست و عموما" خرق عادت انجام میدهند و این درست زمانی است که والدین باید هوشیار باشند.

  از سوی دیگر عموما" دوستان ناباب با مشخصه ای خاص شناسایی نمیشوند و ساده ترین و آرامترین افراد نیز میتوانند همانند همان دوست ناباب باشند. بنابراین تنها شیوه موثر، نظارت غیر مستقیم اما موثر برروی رفتارهای دوستان آنهاست که بهترین شیوه زیر نظر گرفتن رفت و آمد دوستان فرزندتان به منزل شماست.

  از طرفی روانشناسان تاکید دارند کودکان ، نوجوانان و جوانان نباید حتی برای یک شب بیرون از منزل و در منزل دوستانشان اقامت کرده و بخوابند. این اقامت سرآغاز انحراف اخلاقی است.

 

محروميت از مهر مادری :

 

­­­­

  رابطه والدين با فرزندان اولين ومهم ترين عاملی است که در رفتار واخلاق آينده او مؤثر است . يکی از مهم ترن مسائل در زمينه ی رابطه ی والدين با فرزندان اين است که والدين بتوانند رابطه ی گرم وصميمی با آنان بر قرار کنند .

برقراری رابطه ی صميمانه با کودک نيازهای مهم روانی فرزند از جمله نياز به محبت امنيت وهمدلی را برآورده می سازد البته گرچه بين پدر و مادر از لحاظ محبت کردن به فرزند هيچ تفاوتی نمی توان قائل شد اما حضور گرم مادر در کنار فرزند آتش عشق ومحبت را شعله ور تر می سازد حضور دائمی مادر در طول سال های زندگی بويژه در دوران های کودکی نوجوانی وجوانی از اهميت های ويژه ای برخوردار است حضور  هميشگی مادر در اين مراحل همراه با مهربانی ها ، مراقبت ها ، مهر وعطوفت ويژه ی او اين حس را در وجو د انسان بوجود می آورد که در اين جهان تنها وبی ياور نيست ودر صورت لزوم از همايت بی دريغ مادر بهرهمند خواهد شد وانسانی که به هر دليلی از مهر و محبت مادر محروم است واز کمبود وجود محبت مادری نسبت به خود رنج می برد شايد اين مهر ومحبت را در جای ديگری جستجو کند ودر زندگی دچار مشکلاتی شودگرچه محبت پدر برای فرزند بسيار لازم است اما چون در مادر شدت وقوت عنصرعاطفه و احساس وجود دارد بيشترين نيازمهرو محبت رابرآورده مي سازد . زن به دليل بر عهده داشتن وظيفه ی خطير مادري که دستگاه آفرينش ، آفرينش آن را برای او قرار داده است از عاطفه ومحبتی به مراتب افزون ترازمرد برخوردار است . شايد نبود وجود آتش گرم مهر مادری از نظر روحي لطمه ای سنگين برروان و عواطف انسان وارد شود و اورا به راه هايي بکشاندکه درآخر به بي راه ختم شود . گرچه نميتوان گفت تمامی انسان ها از مهر مادری بهرهمندند اما بايد بدانند وآگاه باشندکه به هر مهر و عطوفتی نميتوان تکيه کرد و چشم اميد بست . ومحبت را ازکسي که شايسته است درخواست کرد . ودرهرمرحله خدا را از ياد نبرد که او از همه کس بربندگانش مهربان تراست.                                                                                                                             

  داشتن والدين خلافكار

 

همواره يكي از مشكلات ناهنجاري در جوامع داشتن والدين خلافكار ميباشد كه فرزندان خود را به نابودي مي كشد.

جوانان را در يابيم ؛.

تجاوزگران از حدود خدا ظالمند و ظالمان در جهنم اند.

بعضي از جوانها راستي ان قدر پاكند كه انسان به حال انها غبطه مي خورد كه اي كاش من هم مثل انها پاك بودم .اما از ان طرف كه مي بينيم اين پاكدلان در اين محيط فاسد ما گير كرده اند ‌‌‌جدا محزون و غمگين مي شويم كه اين بيچاره ها چه كنند و چگونه پاكي خود را نگه دارند؟!

‹‹ نگه دارم به چندين اوستادي    چراغي را در اين طوفان بادي››

اين بي پروايي هاي زنان و دختران در كوچه و بازار و خيابان و دانشگاهها و ادارات تا برسد به فيلم هاي تلويزيوني در خانه ها ايا عقل و ايمان سالم براي جوانان باقي مي گزارد ! غريزه ي جنسي در وجود انسان حاد ترين و تندترين غرائز است و نمي شود از كنار ان به سادگي گذشت به ادم گرسنه و تشنه اگر اب و نان نرسد به لجن خواري مي افتد و به انواع

بيماري هاي مهلك مبتلا مي گردد.

از طرفي هم ما بر سر ان بيچاره ها فرياد مي كشيم : اي جوانان تقوا تقوا ! اتباع از دين ! اتباع از قران ! انها حق دارند به ما بگويند : اخر چگونه تقوا چگونه اتباع با اين محيطي كه شما به وجود اورده ايد.                          

‹‹  باز مي گوئيد چابك باش و دامن تر مكن               اي مسلمانان بر شما باد رعايت تقوا الهي ››

ما عرض مي كنيم بله شما درست مي گوئيد و حق با شماست اما از دست امثال بنده كاري بر نمي ايد كه فرياد بكشيم اي مسلمانان تقوا ! اي مسلمانان اتباع از قران !

((بر گرفته شده از سلسله مباحث معارفي  تفسير ايات 15و16 مائده))

اما گاهي والدين خود نمي دانند و نا خواسته باعث مي شوند كه جزء والدين خلافكار قرار گيرند به اين صورت كه معمولا در مورد   تربيت فرزندان اول خود دچار اشتباه مي شوند و اين به دليل ناشي بودن انها و همچنين پيروي از مد ها و روش هاي غلط مي باشد كه معمولا از كم سن و سال بودن انها نشئط مي گيرد و باعث مي شود كه فرزندانشان در اينده اي نه چندان دور دچار نا هنجاري ها و مشكلاتي شوند ومتاسفانه جزء نا هنجاري هاي جامعه قرار گيرد و مردم و جامعه بخواهند كه به مغابله با انها بپردازند .

اما گاهي والدين خود مي دانند و با اشراف كامل بر اين موضوع فرزندان خود را به كارهاي نادرست دعوت مي كنند و اين گاهي به دليل سود اوري اين كارها براي والدين مي باشد كه متاسفانه فرزندانشان را به راه اشتباهي كه خود رفته اند فرا مي خوانند و اين مو ضوع گاه براي فرزندان رنج اور ترين مسائل مي شود مثلا برخي از اين پدرها براي كسب منفئت يا براي در اوردن خرج كارهاي خود دخترانشان را مجبور به خود فروشي مي كنند و يا پسرانشان را مجبور به پخش مواد مخدر و يا هزاران هزار كار ديگر كه در بطن چنين خوانواده هايي وجود دارد و ما از انها بي خبريم .

كودكان خياباني

مي گويند اينروزها ميوه فروشها سيبها را رنگ مي کنند و علت وجود اينهمه سيبهاي قرمز و خوش ظاهر در ميوه فروشيها هم ناشي از همين رنگ آميزي هنرمندانه است . البته نه اينکه سيبها را رنگ کنند، فقط اندکي به رنگ و لعاب آن مي افزايند ؛ يعني با درست کردن يک پاتيل بزرگ از مخلوط پارافين مايع و آب ولرم و قرار دادن سيبها درون آن ، يا صرفا" با کشيدن يک دستمال آغشته به پارافين ،سيبها رابراق وخواستني مي کنند.سيبهايي که به اين ترتيب خوش نما مي شوند ، البته و صدالبته که ديرتر هم ظاهرشان را از دست مي دهند ؛ يعني لايه ی     
روغني اي که پوست سيب را مي پوشاند از لک دار شدن وبدمنظر شدن سيب جلوگيري کرده ظاهر آن را حفظ مي کند هرچند متاسفانه اين عمل باعث خراب شدن و گنديدن و فساد سيب از داخل مي شود و نهايتا" سيبها تنها ظاهري نمايشي دارندودلبرانه خودنمايي مي کنند اما نه تنها قابل خوردن نيستند و امکان مسموميت دارند بلکه دريغ که حتي به درد « کرمهاي  اسطوره اي سيب » ها هم نمي خورند . البته نبايد از نظر دور داشت که سيبهاي «ظاهرساخته » ي « از درون فروپاشيده » در روند توسعه و از منظر بازار يعني مکان اول نظام سرمايه داري بسيار مفيد است به چند دليل : نخست آنکه بدليل ديرتر از دست دادن ظاهر، زمان بيشتري در چرخه ي بازار و اقتصاد مي ماند پس دلالهاي بيشتري از آن منتفع مي شوند. دوم آنکه به همان دليل گفته شده کارآفرين است و عده اي را سرکار مي گذارد .سوم آنکه به زيباسازي شهر کمک شاياني مي کند . چهارم آنکه چون قابل خوردن نيست زودتر ازموعد به مصرف آشغال داني رسيده و چرخه ي اقتصاد را پوياتر مي کند . پنجم آنکه چون روي آن کار تخصصي انجام گرفته ، ميوه فروش به عنوان يک متخصص خود باور و خود جوش مي تواند ادعا کند که بر روي سيب مذکور کار علمي و عملي انجام داده در اصطلاح جهان سرمايه داري توليد علم کرده و بنابراين از حق قانوني خود به عنوان مخترع يا مبتکر دفاع کند. مهمتر از همه آنکه نه تنها اين عمل فضاي رشد انگلهاي ميوه را از بين برده به ريشه کني آنها کمک مي کند بلکه بدليل خرابي پيش از رسيدن به ذباله داني ، سيبهاي فوق از دسترس آشغال جمع کنها و جويندگان ذباله که آفتهاي اصلي و مخدوش کننده ي چهره ي زيباي جامعه ي سرمايه داري هستند دور مانده شايد بتواند از شمار انبوه اين ضمايم هميشگي جوامع سرمايه داري اندکي بکاهد.  وموارد ديگري که بزرگان مي دانند و ذکر آنها در حال حاضر به صلاح جامعه نيست. البته  تنها مشکل اين است که اين سيبها بدرد خوردن نمي خورد و کارکرد اصلي خود به عنوان يک ماده برطرف کننده نياز انساني به غذا را ندارد به عبارت ديگر تنها نام مجازي سيب را به دوش مي کشد و بس . بي شک سيبي که تنها پوسته اي زيبا دارد فقط به درد نمايش مي خورد و هرگز کارکردي براي رفع نيازهاي واقعي انسانها ندارد . اما آيا اين موضوع اساسا" مهم است ؟

در جامعه ما دلسوزاني وجود دارند که هر چند قدرت در اختيار ندارند و تنها مجبور به خون دل خوردن و نگريستن يا گاهي کمکهايي که خود نيز بي اثر بودن آن را مي دانند اما دل بدان خوش مي دارند ، هستند لکن با ديد عميق ترو مسئولانه تر  از صاحبان قدرت به اين معضل مي نگرند. براستي چگونه است که ساعتها وقت صرف مي گردد و ميلياردها خرج مي شود تا مشکل ترافيک و فوتبال و ساخت و ساز و غيره و غيره اندکي بهبود يابد، اما براي مشکلات انساني جامعه خصوصا" مشکلاتي که به بي پناهترين و محرومترين قشر جامعه يعني کودکان بي سرپرست و محروم  از هرگونه قدرت مربوط مي شود ، به چند سرتکان دادن ، نچ نچ و آه کشيدن يا روبرگرداندن اکتفا مي گردد . نکند اينکه کودکان نه توان فرياد زدن دارند نه از نظر قانوني حق   مالکيتِ دارايي اقتصادي و نه حتي حق راي و به راحتي صدايشان زير مشت ولگدهاي بيرحمانه ي صاحبان قلدرشان به ناله هاو هق هق ها و زنجموره هاي خاموش تبديل مي شود ،سبب اينهمه بي مهري ، کم لطفي و بي توجهي است  .

«گيرم چند کودکي هم زير بار ظلم و با رنج جان سپردند يا شب و روزشان ترس و بيزاري شد ، در اين دوران وانفسا که هر کس درانبوه مشکلات خودش غرق شده ،صدا از چه کسي به پشتيباني از آنان يا به اعتراض بلند خواهد شد » يا « بمانند که فردايي پر رنج تر را تجربه کنند! بروند هم براي خودشان بهتر است هم براي کلّ جامعه » و افسوس که بسياري از اين کودکان سالها رنج مي کشند و پس از آن با خاطره هاي روحي و بيماريهاي رواني دست و پنجه نرم مي کنند و در تمام اين سالها در هرلحظه براي راحت شدن از رنجهاي ناخواسته آرزوي مرگ مي کنند ؛ اما گويي مرگ نيز آنها را فراموش کرده است .

سوال اينجاست ؛ آيا مشکلات انساني که هر روز حادتر و حادتر مي شود به اندازه ي آسفالت خيابانها و بازيهاي بوندسليگا هم ارزش ندارد . نگاه کنيد به صفحه ي روزنامه ها و مجلات چه اشکي براي ضعيف شدن تيم پيروزي ريخته مي شود و چه فرياد وامصيبتا براي شکست تيم فوتبال سرداده مي شود يا چگونه با جابجا شدن لاتاري دنياي سرمايه داري ،بورس ،اين قمار مجاز سرمايه داري مالي شده همگان به تکاپو مي افتند که اي واي شاخصها چند واحد کاهش يافت. اما هيچکس را غم پرپر شدن و رنج هزاران کودک درحال استثمار شدن نيست . آيا رنج کودکاني که از چند سالگي طعم تلخ تجاوزات و سوءاستفاده هاي جنسي رامي چشند و محروم از هر گونه پناه اند ، تن کسي را نمي لرزاند ؟ چگونه است که براي هر چيزي در اين جامعه چندين دستگاه موازي متولي وجود دارد ، اما هيچ کس حاضر به تقبل توليت اين گلهاي معصوم نيست ؟ کودکان و حتي نوزادانيکه همگان از رنجشان و از چگونگي سوءاستفاده هاي مختلف از آنها باخبرند و چقدر سکوت ؟ فراموش نکنيم در جامعه اي که تامين اجتماعي در آن فقط حرف است و بس ، يک حادثه مي تواند کودکان وابسته به خود ما را در جايگاه اين کودکان بنشاند . از دست دادن سرپرست در جامعه اي که بسياري از خانواده ها تنها پس اندازي به اندازه ي چند روز يا هفته دارند و نبود حمايتهاي رسمي و مسئو لانه از کودکان و خانواده هاي بي سرپرست بسيار زودتر از آنچه حتي در تخيل مي گنجد مي تواند چنين افرادي را طعمه ي باندهاي منسجم و سازمان يافته‌ي مخوف گرداند .

کودکان بي پناه در جامعه ي ما به اشکال مختلف طعم تلخ محروميت و رنج ناشي از بي توجهي جامعه را
مي چشند . نوزاداني که به فروش مي رسند . براي گدايي يا براي پوشش اعمال فساد همچون خودفروشي و نقل و انتقال مواد مخدر اجاره داده مي شوند . به عمد با قطع کردن اعضاء ، شکستن دست و پا و ايجاد زخم هاي شنيع بر صورت و بدن آنها به قصد جلب ترحم مردم ، معلول مي شوند و سالها رنج معلوليت و فقر مضاعف را به دوش مي کشند. به اجبار لباسهاي مسخره مي پوشند و با صورتهاي بزک شده يا سياه لودگي مي کنند و زخم عميق حقارت و تحقير شدن را در قلب و اعماق وجود خود تا دم مرگ يدک مي کشند . کودکاني بي آينده و بي خوابِ خوش براي آينده . بي آينده اي که دل بدان خوش کنند و بي رويا،  هرچند لااقل داشتن رويا کمترين حق مشروع هر کودکي است .

کودکاني که ناخواسته ماده ي خام بزهکاران آينده اند . آژانسهاي اجتماعي کردن همچون خانواده ، مدرسه ،
جمع هاي گوناگون اوقات فراغت و رسانه ها کداميک قدمي در راه اجتماعي کردن اين کو دکان بر مي دارند که بتوان از اين کودکان پس از بلوغ انتظار رفتار اجتماعي را داشت به راستي از فرداي کودکي که در خودفروشي مادر، اورا همراهي مي کند يا با لباسهاي نازک در سرماي گزنده و با شکم گرسنه و محروم از رفتن به مدرسه خوشبختي کودکان ديگر را نظاره مي کند ، چه انتظاري مي توان داشت ؟ آيا تنها به برگزاري چند جشن عاطفه ها و جمع آوري صدقه و امثالهم مي توان بسنده کرد و دل خوش کرد ؟ کجايند آن همه داعيه داران حقوق مردم که واژه ي قشر آسيب پذير ( که واژه ي مد امروز است ) از دهانشان نمي افتد اما همواره در مواجهه با اين کودکان و صحنه هاي فجيع سوء استفاده استفاده از کودکان چشم فرو مي بندند و زبان در کام مي کشند و بر سرعت قدمها مي افزايند که ديدن بعضي صحنه ها و دخالت در بعضي امور به صلاح نيست .

آيا درتدوين برنامه هايي چون چشم انداز بيست ساله و . . . ديگر برنامه هاي عمراني و توسعه ، در کنار هدف توسعه که متاسفانه همواره سينه ي محرومان را آماج تيرهاي زهرآگين خود قرار مي دهد ، فکري براي اين مظلوم ترين و معصوم ترين قشر جامعه مي شود ؟ ايا متولي مسئولي که از خط حرف بگذرد و عمل موثري انجام دهد تعيين خواهد گرديد ؟

چه بسيار کودکاني که گاه بدليل محروميت از داشتن پدرمشخص حتي از داشتن شناسنامه نيز محرومند . گفته مي شود کم نيستند کودکان ناخواسته ي زنان روسپي اي که فاقد شناسنامه اند و به همان دليل محروم از حضور در مدرسه يا هر جمع آموزش دهند ه ي ديگر. چه آينده اي در انتظار چنين کودکاني است و بالطبع با افزايش شماراين کودکان چه آينده اي در انتظار اين جامعه خواهد بود ؟  آيا وقت آن نرسيده که در دستگاه عريض و طويل مديريت جامعه ي امروز ما که همه نيز داعيه ي طرفداري از مظلومان و محرومان دارند ، کسي لحظه اي بر سر اولين چهارراه يا ميداني  که از آن عبور مي کند ، بايستد ، شيشه ي ماشين را پايين بکشد و لختي بر چهره ي معصوم و رنج کشيده ي اين گلهاي در حال پرپر شدن پيش از شکوفايي ، درنگ کند و بينديشد آيا عدالت اجتماعي تنها براي اعضاي رسمي و به ثبت رسيده ي جامعه مفهوم مي يابد ؟ آيا اساسا" به عقوبت گناه يک زن و مرد مي توان کودک معصومي را با سلب حق داشتن شناسنامه از تمامي حقوق قانوني خود محروم کرد؟ و اين محروم کردن آيا عدالت است يا عداوت ؟ . . .

لختي بينديشيم !بي شک سيبي که تنها پوسته اي زيبا دارد فقط به کار نمايش مي خورد و هرگز هرگز هرگز کارکردي براي رفع نيازهاي واقعي انسانها ندارد.

عدم درك درست خانواده از دوران بلوغ

نوجواني يكي از مهمترين و پرارزشترين دوران زندگي هر فرد محسوب مي شود زيرا سر آغاز تحولات و دگرگوني هاي جسمي و رواني در اوست و بلوغ نقطه عطفي در گذر زندگي او از مرحله كودكي به بزرگسالي است.. آگاهي نداشتن و يا عدم آگاهي كامل و صحيح، نوجوانان را گيج و سردرگم مي كند و اين حالات نتايج منفي و زيانباري بدنبال خواهد داشت. والدين و مربيان وظيفه دارند اطلاعات كافي در خصوص تغييراتي كه در طول و به دنبال بلوغ جنسي در نوجوان اتفاق مي افتد به تدريج و با استمرار ارائه كنند. عدم ارائه اطلاعات كافي و صحيح در مورد بلوغ باعث مي شود كه نوجوان از منابع ديگر كه معمولا انحرافي است، اطلاعات كسب كند و اين اطلاعات غلط مي تواند او را به انحراف كشاند. والدين و مربيان از يك تا دو سال قبل از بلوغ كامل نوجوان مي بايستي اقدامات زير را انجام دهند.

- او را آماده كنند كه به زودي و بتدريج تغييراتي را در جسم و روان خود احساس خواهد كرد.

- به طرق مختلف او را مطمئن كنند كه تغييرات ايجاد شده طبيعي است.

 - از اينكه اين تغييرات در او شروع شده به او تبريك بگويند و خاطرنشان كنند كه دوره جديدي در زندگي او آغاز شده است.

- به او يادآوري نمايند كه اين تغييرات در جهت تكامل فردي و قدمي بسوي اجتماعي شدن اوست به همين دليل وظايف فردي و اجتماعي جديدي براي او منظور شده است. - به او بگويند كه تغييرات جسماني همراه با تغييرات رواني خواهد بود اين تغييرات رواني در سه بعد هيجاني، خلقي و رفتاري اتفاق مي افتد. نكته مهم در دوره بلوغ برقراري ارتباط صحيح با نوجوان است. كودك دلبند ديروز  با تغييراتي كه درجسم و روانش روي مي دهد پا به دوران بزرگسالي مي نهد.  اينكه مي خواهد هويت جديدي را براي خودش به دست آورد،طبيعي است كه در برقراري رابطه با او مشكلاتي  بوجود مي آيد. براي اين كه روابط شما والدين و مربيان با فرزند يا دانش آموز نوجوانشان صميمانه تر و گرمتر باشد، لازم است كه به نكات زير توجه كنيد

. پذيرش نوجوانان: گام اول براي ايجاد و تحكيم يك رابطه دوستانه و صميمي با نوجوان اين است كه او را با همه كمي ها و كاستي هايش قبول داشته باشيد. كاستي هاي رفتاري او را همچون نقاط قوت و توانايي هايش بپذيرد و او را به عنوان فردي كه داراي استقلال، سليقه هاي خاص و عقايد قابل ارائه است، نگاه كنيد. احساساتش را پذيرفته و اعتماد به نفس او را با كم اهميت جلوه دادن اشتباهات و تقدير از كارهاي پسنديده اش بالا ببريد. نوجوانانتان را درك كنيد: درك و برداشت از زندگي و مسائل آن متفاوت از برداشتي است كه نوجوان دارد.

او زندگي را به ساده ترين وجه ممكن مي نگرد، بطوري كه عقايدش براي شما پوچ و مسخره است. نسبت به عقايدش بي اهميت نباشيد وي را مورد تمسخر قرار ندهيد. چرا كه اين استهزاء به تداوم رابطه عاطفي با فرزندان لطمه مي زند. ارتباط را دو طرفه كنيد: در بسياري از اوقات و به دلايل گوناگون ممكن است شما والدين و مربيان به نوجوان بگوييد كه چه بكند و چه نكند و از او توقع حرف شنوي نيز داشته باشيد. اين برخورد با نوجوان كه حاكي از ارتباط يك طرفه، معيوب و غير قابل دوام است، منجر به سركشي و عصيان نوجوان در برابر دستورات شما مي شود و به رابطه عاطفي و صميمانه بين شما و او لطمه مي زند.

آموزش مهارت در برقراري روابط اجتماعي: نوجوانان در دوره بحران بلوغ نسبت به تعلق داشتن خود در گروه كودكان و يا بزرگسالان سردرگم مي شوند و ممكن است كه در ميان جمع خانواده يا دوستان و آشنايان، رفتارهاي بزرگتر از سن و يا گاهي كودكانه از خود بروز داده و روابط اجتماعي پسنديده اي برقرار نكنند، كه با شركت دادن فرزند نوجوانتان در جمع دوستان و آشنايان مهارت روابط اجتماعي او را افزايش دهيد؛ مثلا با فرزند نوجوان خود به گردشهاي دو نفره برويد و در بسياري از روابط اجتماعي نظير آشنا شدن با ديگران، خريد كردن از مغازه، پيدا كردن نشاني يك موسسه و درخواست انجام كاري از يك اداره با وي تمرين عملي كنيد.

استقلال طلبي نوجوان: نوجوان مي خواهد از قيد و بندهاي دوران كودكي كه او را به خانواده اش متصل كرده است، جدا شود و الگوهاي جديدي را جايگزين آنان كند. از طرفي نيز شديدا به خانواده وابسته است و مي خواهد كه توقعاتش را برآورده كنند. لذا حس استقلال طلبي خود را با مخالفت، مقاومت كردن و لجبازي با والدين و مربيان نشان مي دهد و اين نياز نوجوان براي شما مشكل آفرين مي شود. براي برخورد با اين رفتار نوجوان، بهترست هميشه با او به لحني صحبت كنيد كه احساس نكند برايش تصميم گيري مي كنيد آزادي را به تدريج و متناسب با سني كه دارد به او عطا كنيد و نظارت غير مستقيم داشته باشيد و اگر زماني دريافتيد كه از آزادي شما، سوء استفاده كرده به او تذكر داده و او را متوجه اعمالش بكنيد. بدانيد كه حذف آزادي، براي يك مدت كوتاه مي تواند برايش آموزنده باشد.

نتيجـه گيــري   :

1-  بررسي هاي مختلف نشان داده است كه محيط خانواده رابطه مهم و مستقیمی با بروز رفتارهای ناهنجار و انحرافی دارد  ، منحرفان اغلب دارای والدینی نامناسب و محیط خانوادگي متشنج و از هم گسيخته دارند  اين افراد اغلب در برابر والدين مقاومت مي كنند بطور كلي اين افراد كساني هستند كه بالقوه نيروي بزهكارانه فراواني در وجود خود دارند اما اينكه اين نيروها روزي به فعل تبديل شوند بستگي به طرز رفتار والدين و ساير افراد خانواده و محيط اجتماعي كه در آن قرار مي گيرند دارد. اينگونه خانواده ها مهارت هاي تربيتي لازم جهت فرزندپروري را ندارند و خود زمينه اي براي بروز رفتارهاي منحرف ايجاد مي كنند لـذا با توجه به مراتب فوق مي توان گفت بمنظور :

پيشگيـري از آسيب اجتماعـي :

 با توجه به معیارهای بسیار متنوع در مواجه با خیل عظیم افراد جامعه با دیدگاها و انتظارات مختلف موارد مشروحه زیر متصور است :

1- پيشگيري سطح اول در سطح جامعه عمل مي نمايد و شامل آموزش مهارتهاي زندگي  از طریق رسانه های عمومی نظیر رادیو ، تلویزیون ، تبلیغات درون شهری ، برون شهری  براي كل افراد جامعه ،   خانواده ها، والدين و بويژه نوجوانان است.

2- آموزش مهارتهای اختصاصی زندگی و پایه ای در سطح مدارس توسط کارشناسان خبره و مطلع به مسائل روز و مشکلات جامعه

3- تحقیق ، مطالعه و انجام نظر سنجی در سطح جامعه و آشنایی با دیدگاههای جوانان ، خانواده و جامعه

4- آشنایی با منابع موجود در سطح جامعه و معرفی آنان به اقشار مختلف مردم

5- ایجاد تسهیلات معیشتی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی از طریق دولتها ،

6- ایجاد تسهیلات رفاهی ، و کیفی با قیمتی مناسب جهت استفاده عموم مردم

7- رفع مشکلات اقتصادی جامعه به منظور کاهش فشارهای عصبی و روانی

8- ایجاد زمینه های شغلی مناسب جهت جامعه ( علی الخصوص جوانان )

9- تشخيص زودرس آسيب هاي اجتماعي همراه با اقدامات هماهنگ اجتماعي از سوي دولتها مي باشد.

10- شناسایی مشکلات عمومی جامعه و بها دادن به آنها در راستای حل و فصل معضلات بصورت عملی

11- مبارزه با مفاسد موجود اجتماعی و در نقطه مقابل آن معرفی سنبل ها ، جایگزینهای مناسب وقابل لمس

12- تقويت ايمان و هويت ديني همراه با پايبندي، تعهد و پيروي نمودن از فرهنگ ناب اسلامي توسط خانواده ها و دولت و دوري گزيدن از هرگونه وعده هاي دروغين، توخالي و غيرعملي توسط آنها.

13- ارائه تعبیر و تفسیر نوین از فرهنگ ناب اسلامی به شیوه ای علمی – دینی و دینی- علمی 

14- جلب اعتماد افراد جامعه – خانواده ها – جوانان به مسئولین و برعکس

15- ایجاد جاذبه های دینی – فرهنگی – اجتماعی - تفریحی برای جامعه به جای محدودیت ها

16- پایبندی به قوانین و مقرارت جامعه توسط بصورت دو طرفه

 

 

به پایان آمد این دفتر حکایت همچنان باقیست

 

 

 

 

 

 

 

اخلاق اسلامی16-08-86

منظور از حقیقت جویی در پژوهش چیست ؟

یعنی اینکه پژوهشگر باید ، تمام تلاش خود را در جهت کشف حقیقت بنماید  و هرگز ازمشکلاتی که ممکن است دیگران برای او پیش آورند نهراسد و در تحلیلهای خود به شخص توجه نکند بلکه به حقیقت کلام و تحقیق توجه داشته باشد

منظور از نشاط در تحقیق چیست ؟

یعنی اینکه محقق با شوق و ذوق و نشاط در پی حل مسئله خود باشد و هرگزخستگی و کسالت به خود راه ندهد

چه عواملی موجب سستی و بی انگیزگی در انجام پژوهش میشود ؟

1-      اهمیت کار تحقیق برای محقق روشن نشده باشد

2-      علاقه درونی به موضوع  تحقیق نداشته و صرفا" به جهت درآمد یا شهرت یا مسائل دیگری دست به تحقیق زده است

3-      عدم توجه محقق به توانایی ها و امکانات و محدودیت های خود که ممکن است به یاس و سرخورگی بیانجامد

شرایط یک محقق برای انجام تحقیق چیست ؟

یک محقق ،  پیش از هرچیز باید به توانایی های خود توجه کند ، آنها را بشناسد و باتوجه به آنها حرکت کند تا با نشاط و شادابی لازم ، تحقیق خود را به انجام برساند

منظور از پژوهش گروهی در تحقیق چیست ؟

یعنی اینکه پژوهش فردی هرچند در جای خود مفید و ارزنده است اما کار گروهی درصد خطای کمتری داشته و از طرفی از منطق و استحکام بیشتری برخوردار است

رذایل اخلاقی در عرصه پژوهش را نام برده و به اختصار توضیح دهید

1-      شهرت زدگی

2-      شتاب زدگی

3-      دخالت دادن خواسته های شخصی

4-      انتحال

شهرت زدگی :

            یعنی اینکه مشهور بودن یک رای و عقیده ، هرگز به معنای درست بودن آن نیست و « اکثریت » هرگز مساوی با « حقانیت » نبوده و نیست و پژوهشگر  مجاز نیست یک رای  را به صرف کثرت طرفداران آن ، یا شهرتش ، بپذیرد یا آن را مبنایی برای تحقیقات قرار دهد

شتاب زدگی :

            یعنی اینکه شتاب زدگی مانع درک درست موضوع میشود و شخص شتاب زده نمیتواند در همه جوانب موضوع پژوهش خود اندیشه کند . و از طرفی ممکن است یک پژوهشگر تا زمانی که زنده است نتواند نتایج پژوهشهای خود را ببیند و آیندگان با ادامه دادن کارها و پژوهش های ناتمام او،  کار را به نتیجه برسانند بنابراین نباید توقع داشت که به هر قیمتی ، در مدت زمان معینی پژوهش را به پایان برسانیم

دخالت دادن خواسته های شخصی :

یعنی اینکه پژوهشگر هرگز نباید دیدگاه ها ، خواسته ها و اغراض شخصی یا صنفی خود را بر موضوع تحقیق  تحمیل کند ، و تحقیق موقعی معتبر است که بی طرفانه و بدون حب و بغض های پیشین صورت گیرد زیرا در این حالت هم خود و مخاطبانشان را به گمراهی و انحراف می کشاند

انتحال :

انتحال به دو معنی بکار برده شده است

1-      سرقت ادبی

2-      خود را به مذهب ، قبیله ، گروه و یا شخصی منسوب ساختن .

در هر دو حالت یعنی اینکه  شخص میکوشد برای درست جلوه دادن سخن و مدعای خود ، افراد نام و نشان دار و صاحب نفوذ علمی و تاریخی را مدافع نظر خود معرفی کند و کسانی را به خود منسوب میکنند که هیچ نسبتی با آنان نداشته و اصولا" دارای مبانی فکری متفاوتی بوده اند.

 

نمونه سوال آمار06-08-86

در یک تحقیق ، اتوموبیل هایی که از یک چهار راه عبور میکردند را مورد بررسی قرار دادند اطلاعات بدست آمده بشرح زیر است :

12 اتوموبیل با 1 سرنشین ، 6 اتوموبیل با 2 سرنشین ، 4 اتوموبیل با 3 سرنشین ، 12 اتوموبیل با 4 سرنشین ، 1 اتوموبیل با 6 سرنشین

تعیین کنید بطور متوسط هر اتوموبیل چند سرنشین دارد؟

 

 

داده های زیر زمان مورد نیاز برای سرویس دهی ماشین ها را در یک گاراژ به دقیقه نشان میدهد میانگین تقریبی زمان سرویس دهی را بدست آورید .

فراوانی	زمان به دقیقه
24	25-5
15	45-25
10	60-45
6	90-60
2	120-90
1	140-120

 

 

نمرات درس اقتصاد دانشجویی در طول ترم تحصیلی برابر است با 19-18-8-16.5-18.5-19

مطلوب است محاسبه میانگین  داده های فوق

 

 

جدول زیرمربوط به بازیکنان یک تیم فوتبال است مطلوب است میانگین سنی آنها

 

فراوانی	سن بازیکن
1	18
1	19
2	22
3	23
4	25
5	26
3	27

 

 

اگر میانگین داده های x₁,………..x₇ برابر مقدار 16 باشد ،  مقدار  ∑ = (x_i-16)  را با استفاده از تعریف میانگین محاسبه نمائید.

 

جامعه شناسی16-08-86

نظریه بیگانگی : ( دید گاه ماتریالیستی )                                                    جلسه 16/08/86

این نظریه در محور تحلیلهای اقتصادی و اجتماعی مارکس قرار داشت و در واقع پاسخی بود بر کاستیها ، ستمها ، نقایص و اشکالات نظام سرمایه داری  پس از شکل گیری اخلاق سرمایه داری بود بر اساس این نظریه انسانهای به ابزاری تبدیل شده بودند که نظام سرمایه داری از آنها برای برگزیده شدن خود به عنوان افراد برتر جامعه استفاده میکردند و تعبیر جامعه شناسی بیگانگی بر این نظریه این بود که :

در نظام سرمایه داری آدمیان با خود بیگانه بودند و خویشتن خود را در جمع از دست میدادند یعنی هم چیز آدمیان کار شده بود و همدیگر را فراموش کرده بودند وکار ، انسانها را از هم دور و بیگانه میکرد و در این حالت کار خصائص بشری خود را از دست میدهد زیرا کار صرفا" وسیله و یک ابزار برای امرار معاش بود

ابعاد ( ویژگیهای ) اصلی نظریه از خود بیگانگی از نظر مارکس :

1-   در جامعه سرمایه داری کارگران از محصولات تولید شده توسط خود جدا هستند و کارگران به جای توجهه به نیازهای خود ، برای دیگران کالا تولید میکنند و همین تولیدات به سرمایه داران کمک میکند تا از کارگران بهره کشی نمایند و افزایش تولید ، افزایش بهره وری را برای سرمایه داران دارد

2-   در رابطه با بازار،  افراد اجبارا" در مقابل هم قرار میگیرند و به جای داشتن روابطی در شان انسانی  ، روابطی بر مبنای کارگر ، کارفرما و مشتری حاکم میگردد

3-      به دلیل تقسیم کار وظایف کار بصورت کسل کننده ای بی معنا ، ناقص و بی پاداش در می آیند و کار به جای هدف ، به وسیله تبدیل میشود

4-      افراد بشر از همنوعان خود بیگانه میشوند زیرا کار یدی ( دستی ) بصورت شغلی در می آید که نه خلاق است و نه احتیاج به تفکر دارد.

چرا در دیگاه نظام سرمایه داری کار به سطحی غیر انسانی تنزل پیدا میکند ؟

از نظر مارکس  در نظام سرمایه داری ، تولید خصیصه خلاقیت فردی و برنامه ریزی و بطور کلی کار فکری را از کار یدی جدا میگردد  و باعث از بین رفتن آن میشود بهمین دلیل کار دستی به سطحی غیر انسانی و حیوانی تنزل پیدا میکند

از نظر مارکس انقلاب پرولتاریایی  و طبقات اجتماعی چگونه شکل میگیرد .

مارکس معتقد بود که سرمایه داران کارگران را تحت استثمار ( بهره کشی فرد از فرد ) خود قرار میدهند و از طرفی تحت لوای فئودالیسم ارزش افزوده تولید کشاورزان به نوعی توسط طبقه حاکم ضبط میشود واین امر باعث میگردد که سرمایه یک سرمایه دار بیشتراز پیش شده و لذا بین آنها فاصله طبقاتی ( تناقضهای اجتماعی و تغییرات اجتماعی از نظر مالکیت یا عدم مالکیت ) بوجود می آید و د و در نتیجه این تناقضها ابزار لازم برای نابودی نظام سرمایه داری فراهم خواهد گردید  و بر اثر آن جامعه کمونیستی یا انقلاب پرولتاریایی شکل میگیرد

برخی از طبقات اجتماعی متداول در فرهنگ و ادبیات مارکسیستی :

طبقات ثروتمند – طبقه برژوا – خرده برژوا – پرولتاریا – طبقه استثمارگر

منظور از طبقه اجتماعی چیست ؟ شاخصهای عمده آن را نام ببرید

طبقه اجتماعی به بخشی از جامعه اطلاق میشود که از نظر ارزشهای مشترک ، حیثیت ، فعالیتهای اجتماعی ، میزان ثروت ، متعلقات شخصی ، آداب و رسوم و معاشرت از بخشهای دیگر جامعه متفاوت باشد. سه شاخص عمده آن عبارتند از 1- درآمد 2- شغل (کار) 3- سطح تحصیلات

انواع شاخصهای عمده  و مهم طبقات اجتماعی را نام ببرید

شاخصهای اصلی : 1 - درآمد 2- شغل 3- سطح تحصیلات  

شاخصهای مهم    :  مذهب ، ملیت ، جنسیت ، محل سکونت و زمینه های خانوادگی.

شکل گیری طبقات در جوامع به چه چیزی بستگی دارد ؟ چهار عامل مهم آن را نام ببرید .

شکل گیری طبقه در هر جامعه به نظام اجتماعی آن جامعه بستگی دارد و چهار عامل شکل گیری آن عبارتند از :

1-      براساس نظام سنتی حاکم بر یک کشور از جمله آداب ، رسوم ، فرهنگ ، مذهب ، قومیت نژاد ، و جنسیت

2-      تغییر و تحولات اجتماعی ، سیاسی ، فرهنگی مانند انقلاب ها ، تغییر حکومتها

3-      تغییر و تحولات صنعتی ، اقتصادی و فنی که موجب شکل گیری فن سالاران ، تکنوکراتها و دیوان سالاران میشود

4-      تغییر و تحولات جهانی و شکل گیری علوم و فنون جدید

 

بهره وری16-08-86

تئوری x – y  ( داگلاس مک گریگور ) :

مک گریگور مدیران را به دو گروه تقسیم کرد که هر گروه از آنها پیش فرضهایی در مورد کارکنان داشته و بر آن اساس با کارکنان رفتار میکردند

پیش فرضها ( مفروضات ) تئوری  X  :

1-      متنفر بودن اکثر افراد از کار

2-      استفاده از زور ، تهدید ، تنبیه  و کنترل برای وادار کردن افراد به کار

3-      مسئولیت گریزی افراد و ترجیح کنترل شوندگی

پیش فرضها ( مفروضات ) تئوری  y:

1-      علاقه مندی افراد به کار

2-      خود کنترل و خود هدایت بودن کارکنان

3-      مسئولیت پذیری افراد تحت شرایط مناسب

4-      خلاق و نو آور بودن اکثر کارکنان

5-      عدم استفاده از توان فکری اکثریت افراد

ب : تفکر سیستمی ( بند دوم از عصر رفتارگرایان )

نظریه پردازان علوم رفتاری ، بر عکس طرفداران نهضت روابط انسانی ،  در باره رفتار انسان در سازمان به روشهای علمی عمل کردند آنها دقت نمودند تا در تحقیقات خود باورهای شخصی و اعتقادات خصوصی خود را دخالت ندهند و تفکر سیستمی در مدیریت را بنیان نهادند .

موارد مورد توجه  نظریه پردازان علوم رفتاری در تفکر سیستمی :

1-      طرح ریزی تیمهای کاری با بهره وری بالا

2-      طرح ریزی برنامه های آموزشی

3-      طرح ریزی سیستمهای پاداش

4-      طرح ریزی شغل

اصول پنجگانه ای که در هنگام نگاه سیستمی باید به آن توجه داشت چیست ؟

1-      هدفهای کلی سیستم و بویژه معیارهای سنجش فعالیتهای آن

2-      محیط سیستم

3-      منابع سیستم

4-      اجزای تشکیل دهنده سیستم

5-      مدیریت سیستم

 درتفکر سیستمی و بهنگام مواجه شدن با یک مسئله به چه مواردی باید توجه داشت ؟

1-      مسئله نیازمند چند راه حل است

2-      حل مسئله تاثیرات دیگری به جز آنچه برای آن مسئله مورد نظر است ، همراه خواهد داشت

3-      سعی در پیش بینی اثرات جانبی حل مسئله امری ضروری است

4-      حل مسئله میتواند از طریق تشخیص و سنجش آمیخته ای از نتایج پیش بینی شده و نشده مورد ارزیابی قرار گیرید

5-      پس از دگرگونی وضعیت  ، راه حل پایدار نخواهد ماند

دیدگاه اقتضایی :

بر اساس این دیدگاه  هیچگاه یک راه عمومی و بهترین برای اداره کردن یک موضوع وجود ندارد و هیچگونه طرح  ، ساختار سازمانی ، شیوه رهبری یا نظارتی که مناسب برای تمام موقعیتها باشد در دست نیست و مدیران باید روشهای متفاوتی را که برای موقعیتهای مختلف باشند بیابند در تاریخ تکامل علم مدیریت تفکر اقتضایی قابل انتصاب به فرد یا افراد خاصی نیست

برداشت آزاد : یعنی اینکه هیچوقت نمیتوان یک راه حل  ثابت را برای حل یک مسئله در همه دوران استفاده نمود بلکه هر مدیری میتواند به اقتضای زمان و مسئله خود بهترین راه حل را پیدا نماید در واقع میتوان گفت که اولین راه حل همواره بهترین راه حل برای آن مسئله نیست

 

 

عوامل یا متغییرهای موقعیتی مهم در دیدگاه اقتضایی چیست ؟

1-      نوع ساختار کار

2-      میزان قدرت رهبر

3-      نقش زیر دستان

4-      میزان در دسترس بودن اطلاعات

 

روشهای شناسایی و تفکیک متغییرهای موقعیتی :

1-      طیف خود کامگی – دموکرات بودن

2-      الگوی فیدلر

3-      نظریه رهبری مبتنی بر موقعیت

4-      نظریه مبتنی بر تبادل نظر رهبر با اعضاء

5-      نظریه مسیر – هدف

6-      الگوی مشارکت در رهبری

 

مشخصات مدیریت معاصر با توجه به دیدگاه اقتضایی :

1-      تاکید بر طبیعت سازمان بعنوان یک نظام که در آن هرجزء به جزء دیگری مرتبط است

2-      دگرگونی در یک بخش از سازمان بر سایر بخش اثر دارد

3-      درستی هر عمل مدیریت مبتنی بر تناسب آن با ویژگیهای خاص در هر موقعیت دارد

4-      لزوم تناسب بین ارکان سازمان یعنی افراد ، وظایف و مدیریت

5-      لزوم درک وابستگی بین ارکان سازمان یعنی افراد ، وظایف و مدیریت

الگوی فیدلر :

فرض  الگو :        عملکرد موثر گروه به رابطه مناسب بین سبک مدیریت در ایجاد رابطه با زیردستان و اوضاع و شرایط حاکم که اجازه اعمال نفوذ و کنترل میدهد بستگی دارد

شاخصهای موقعیتی :

1-      رابطه رهبر با زیر دستان

2-      ساختار کامل

3-      میزان قدرت رهبری

 

ویژگیهای افراد تیپ  A :

1-      با عجله بودن در کارها

2-      نداشتن وقت استراحت

3-      داشتن روحیه تهاجمی و رقابتی

4-      بی صبر و همیشه در حال حرکت

5-      دارای معیار کمی ( کمیت )

6-      انجام همزمان کارها

ویژگیهای افراد تیپ B  :

1-      صبور ، بی عجله و بدون نگرانی

2-      میانه رو و لاف نزن

3-      بازی برای تفریح نه پیروزی

4-      تحت فشار پایان وقت نبودن

5-      آسوده بودن بودن احساس گناه

 

اخلاق اسلامی 09-08-86

1- هدف اصلي نظام آموزشي در هر جامعه چيست ؟ پرورش پ‍ژوهشگر و محقق است

2- شاخص مهم ارزيابي ميزان موفقيت نظامهاي آموزشي چيست ؟

تعداد پژوهشگراني است كه در خدمت جامعه قرار ميگيرند

3- پژوهش و تحقيق در چه صورتي مفيد خواهد بود ؟

الف – با نيت و انگيزه الهي باشد

ب    - در راستاي خدمت به دين خدا ، جامعه (مردم )  باشد

ج     - اثر و نوشته اي از خود به جا بگذارد

 4-  چه نوع تحقيق و پژوهشي غير مفيد ( مضر ) است ؟

تحقيق و پژوهشي كه در راستاي زندگي حقيقي انسان نباشد و به انگيزه كسب قدرت ، ثروت و شهرت باشد فاقد ارزش حقيقي بوده و مضر ميباشد هر چند كه ممكن است دنياي ما و ديگران را آباد كند

5- آيا انسان هركاري را ميتواند به انگيزه الهي انجام دهد ؟

خير – براي نمونه نميتوان با انگيزه الهي دست به سرقت و خيانت زد و يا با انگيزه الهي به خود و ديگران ستم نمود ، همانگونه كه حسن فعلي نيازمند حسن فاعلي است يعني يك كار خوب تا با انگيزه خوب انجام نگيرد ارزش اخلاقي ندارد و برعكس نيت خوب زماني كارساز و ارزش آفرين است كه به عمل خوب تعلق گيرد

6- چه عواملي بر تحقيق ، پژوهش و نتايج حاصل از آن موثر هستند ؟

پيش فرضهاي ارزشي و ديني ، هم در انتخاب موضوع پژوهش موثرند  وهم در نتايج پژوهشي  و هم درتفسير و تبيين يافته هاي پژوهشي او تاثير گذار هستند

7- چرا بايد در پژوهشهاي خود از يافته ها و پژوهشهاي ديگران هم استفاده كنيم ؟

 زيرا باد با بهره گيري از يافته و پژوهشهاي ديگران بكوشيم با افقهاي تازه تري را برروي بشريت بگشاييم

و در غير اينصورت  به احتمال زياد پس از سالها تحقيق دوباره به همان نقطه اي برسيم كه ممكن است سالها و بلكه قرن ها پيش ديگران رسيده بودند

8- يكي از مهمترين مراحل مقدماتي هر تحقيق چيست ؟ چرا ؟

8- ضرورت انتخاب گزينش مسئله  را در تحقيق بيان كنيد .

انتخاب مسئله و موضوع تحقيق يكي از مهمترين مراحل تحقيق است زيرا انتخاب مسئله بايستي آگاهانه صورت بگيرد تا بتواند مشكلي از مشكلات علمي يا عملي جامعه را برطرف سازد و در عين حال بايستي مورد علاقه پژوهشگر باشد با بتواند در برابر مشكلات و موانع احتمالي مقاومت كند

 9-  نقش و فوايد شهامت در پژوهش و انجام كارهاي سخت چيست ؟

اولا" معلوم خواهد شد كه تا چه اندازه توانمندي در آن كار داشته ايم و ثانيا"  در مي يابيم كه همه يا بيشتر كارهايي را كه به عنوان مشكل تصور ميكرديم خود به خود از ميان رفته اند و نكته ديگر اينكه پژوهشگر وقتي به نتيجه اي رسيد ميبايست شجاع بوده و از نظريه خود دفاع كند و هرگز تحت تاثير ، تهديد و تطميع از نتايج پژوهش خود دست  برندارد

10- منظور از امانت داري و نقش آن در پژوهش چيست ؟ و عدم رعايت آن چه عواقبي دارد ؟

يعني اينكه هر نويسنده اي اخلاقا" موظف است منبع هر مطلبي را كه از هركسي نقل ميكند  دقيقا" ذكر كند و براي نقد و يا استتناد به سخن يك انديشمند بايد همه سخن او را با دقت و امانت مطالعه كرد و استناد به او بايد در همان حد و اندازه اي باشد كه ادعا كرده است ، نه بيش از آن و نه كمتر از آن .زيرا عدم رعايت آن از سوي افراد يك جامعه ، اگر به صورت فراگير در آيد موجبات فروپاشي نظام اجتماعي را فراهم خواهد ساخت

 

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

 

جامعه شناسی جلسه09-08-86

 

 

 

اخلاق کار را تعریف کنید :

اخلاق کار به معنای خلق و خوی ، علم معاشرت ، قواعد و دستورات رفتار انسانی میباشد.

 چرا تعاریف مختلفی از کار وجود دارد :

در تعریف کار مباحث مختلفی مطرح شده است که همگی  بستگی و برگرفته از جایگاه فرهنگی ، اقتصادی ، سیاسی ، مذهبی و اجتماعی هر جامعه است

بعنوان مثال :

عبریان ( یهودیها )  کار را بعنوان یک نفرین و لعنت الهی برشمرده اند که به خاطر عصیان انسان در بهشت نصیب انسان شده است

در جوامع اولیه و سنتی فعالیتهای زندگی بین زنان و مردان به نحو تقریبا" مشخصی تقسیم شده بود و معمولا" کارهای سخت نظیر شکار، هیزم شکنی ، ساختن ابزار و اسلحه بعهده مردان و فعالیتهایی نظیر تهیه آب ، آتش ، پخت و پز ، نگهداری از کودکان ، بافندگی ، دوزندگی بر عهده زنان بود

فن سالاران چه کسانی بودند :

با گذشت زمان و با افزایش نیازهای انسان ، بتدریج ساخت ادوات و تجهیزات کشاورزی و تولید سلاح برای جنگها ،  توسط گروههایی آغاز گردید که به آنها فن سالاران میگفتند . و این صنعت و حرفه  ، بمرور زمان توسط کارگران انجام شد

حکومت ها ی  اولیه چگونه شکل گرفتند:

در گذشته  با گسترش تدریجی کشاورزی ، نظام فئودال زمین دار و اشراف شکل گرفت  و چون  گروههای اشراف ، نجیبان و نخبگان  مالک این زمینها محسوب میشدند ، برای حفظ منافع خود قوانین و مقرراتی را در راستای منافع جمعی خود  بوجود آوردند لذا بدینصورت حکومتهای ابتدایی شکل گرفتند.

 چگونگی شکل گیری نظام طبقاتی را شرح دهید.

چون در گذشته زمین داران ، اشراف ، نجیبان ، نخبگان برای حفظ منافع خود حکومت را تشکیل دادند لذا این حکومت و وضع قوانین آن منجر به بهره برداری از نیروی کار ( کارگران ) گردید وچون این رویه بهره برداری از حقوق و دستمزد کارگران  به نفع طبقه اشراف بود لذا نظام طبقاتی درجامعه شکل گرفت

چگونگی شکل گیری نظام ارباب و رعیتی را شرح دهید – سرانجام این نظام چگونه بود ؟

بعلت وجود نظام طبقاتی ، اشراف خود را برترین در جهان می پنداشتند و حق حیات و لذت زندگی را از آن خود و خانوا ده خود میدانستند و طبقه کارگرکه بعنوان اقشار پست در جامعه به فعالیت کار با حداقل دستمزد مشغول بودند این فرآیند قرنها طول کشید به نحوی که بسیاری از اقشار کارگران به مرور میبایست بعنوان زیر دست فعالیت کنند لذا بدینسان نظام ارباب و رعیتی شکل رسمی به خود گرفت.و هرچه از تغییر و تحولات اجتماعی و روابط بین کارگران و اربابان زمین به نفع روابط اقتصادی ناشی از بهره بردای از زمین بالا میرفت نقش و قدرت ارباب زمین کاهش می یافت

تفاوت نگرش عصر کلاسیک و عصر جدید نسبت به کار چگونه بود ؟

در عصر کلاسیک کار را نتیجه تنبیه خداوند برای انسان به دلیل گناه اولیه آن بر میشمردند

در عصر جدید مسحییت  و با حضور اصلاحگرایانی چون لوتر و کالون الگوی جدیدی ارائه شد و مطرح نمودند اگر کار برای کسب ثروت در جهت عدم اتکا به دیگران باشد اشکالی ندارد

چگونگی شکل گیری دوران مرکانتیلیستی یا سرمایه داری تجاری را شرح دهید :

 

با توجه به تغییر و نگرشی نو به کار در عصر جدید  که کار را وسیله ای برای کسب ثروت در جهت عدم اتکا به دیگران میدانستند  پروتستان ها بر خلاف کاتولیک ها ( که کار را یک انجام وظیفه در برابر خداوند میدانستند )  همه مشاغل را هم شان روحانی و برابر روحانی دانستند ولذا از این زمان به بعد بدنبال کسب ثروت در سرزمین خود و حتی سایر کشورهای دیگر بودند که این موضوع باعث گردید به نوعی به کشورهای دیگر نفوذ کرده و از منابع آنان استفاده نمایند و زمینه کشور گشائیهای دیگر و یا استعمار            ( مستعمره ) نمودن کشورهای دیگر فراهم گردید و بدینسان دوران مرکانتیلیستی یا سرمایه داری تجاری شکل گرفت

  

نظر کالون در عصر جدید نسبت به کار چگونه بود ؟

1-      او معتقد بود اشخاص برگزیده مشمول رحمت خداوندی هستند  و بقیه مردم نفرین شده هستند

2-       از نظر وی کسی برگزیده است که از نعمتهای زندگی دنیوی برخوردار باشد و لذا آدم بیکار را فردی نفرین شده میداند

3-       او کار را مظهراراده الهی میداند

4-       معتقد بود که انسها پس از کسب ثروت نباید آن را بیهوده مصرف کنند بلکه آن ثروت باید در خدمت جامعه باشد

5-      تلاش برای سود بیشتر را یک تکلیف مذهبی میداند که این دیدگاه با عقاید کلیسای کاتولیک در منافات بود

دیدگاه ماکس وبر در مورد شغل ( کار ) چه بود ؟

وبر در کتاب « اخلاق پروتستانی » و « روح سرمایه داری » مطرح میکند که مفهوم شغل به مانند تکلیف در ریاضت کشی این جهان جدید مطرح است و لذا شغل به مانند تکلیف در عهد باستان یا در الهیات کاتولیک وجود نداشته است بلکه این مفهوم توسط جنبش اصلاح طلبی عرضه شده است و حاکی از این عقیده است که عالیترین شکل تعهد اخلاقی انجام وظیفه در امور دینی است در حقیقت بر اساس این تفکر تلاش در جهت نفع دنیوی به نفع جهت دهی به شکل زندگی جدید ( * ) بخشی از انجام فعالیت فرد مومن در برابر خداوند است .

وبر معتقد بود سرمایه داری از کار ایجاد شده است و با این تفکر توفیق در یک شغل به عنوان « نشانه  و نه وسیله برگزیدگی » (**) محسوب میگردد .

لذا انباشت سرمایه مادامی که با فعالیتهای هوشیارانه و تلاشگرانه در یک کار و حرفه همراه باشد اخلاقا" مجازاست و ثروت زمانی مطلوب است که در خدمت زندگی توام با تن آسایی ، تجمل و ارضای نفس همراه باشد

برداشت شخصی :

 

(*)  یعنی اگر از ثروت درست استفاده شود نشانه میشود و در غیر اینصورت عذاب آور خواهد بود

(**) افراد با بدست آوردن ثروت و خرج کردن آن در جامعه میتوانند مدرسه ، بیمارستان ، تفریحگاه و غیره بسازند

 

 

 

 

بهره وری 09-08-86

 

عصر روشهای نخستین :

 

نظریه آدام اسمیت :

نظریه های آدام اسمیت باعث بوجود آمدن طبقه بندی و تقسیم کار در خطوط مونتاژ گردید

مزایا ی تقسیم کار از دید آدام اسمیت :

1-      افزایش تولید و بازدهی

2-      افزایش مهارت کارگران

3-      صرفه جویی در زمان تولید

4-      امکان ایجاد ابتکار در مقدار کار و صرف نیرو

نظریه چارلز بابیج :

چارلز بابیج ضمن تائید نظرات آدام اسمیت ، موارد زیر را اضافه نمود

1-      کاهش زمان یاد گیری یک شغل

2-      کاهش میزان ضایعات در مرحله یادگیری

3-      امکان دستیابی کارگر به سطح بالایی از مهارت

4-      امکان گماردن افراد در کارهایی متناسب با مهارتشان

نظریه رابرت اون :

وی بر این باور بود که نیروی کار یکی از بهترین منابعی است که مقامات اجرایی سازمانها میتوانند در آن برای رسیدن به بهره وری سرمایه گذاری کنند

اقدامات اون در جهت گسترش فرهنگ اهمیت به نیروی انسانی :

1-      تنظیم مقررات برای ساعات کاری کارگران

2-      ترویج فرهنگ آموزش به کارگران

3-      طرح تامین غذای کارگران توسط کارفرمایان

4-      مشارکت کارکنان در طرحهای اجتماعی

عصر کلاسیک :

 

ویژگیهای محیط صنعتی در عصر تیلور:

1-      عدم وجود معیاری برای سنجش بهره وری

2-      مشخص نبودن مسئولیتهای کارگران و مدیران

3-      اتخاذ تصمیمات مدیریتی بر پایه قضاوتهای شغلی

4-      کندی آهنگ کار کارگران

5-      بکارگیری کارگران در کارهای نامتناسب با توانایی و استعدادشان

6-      رویارویی همیشگی مدیران و کارگران ( دیدگاه برد – باخت )

اصول چهارگانه تیلور در مورد مدیریت :

1-      گماردن یک کارگر به یک کار مشخص

2-      انتخاب تنها یک روش یا بهترین روش برای هرکار

3-      انتخاب علمی کارگران و آموزش دادن برای کاری مشخص

4-      تقسیم کارها و مسئولیتها بطور یکسان بین مدیران و کارگران

تئوری ادای هنری فایول :

هدف اصلی فایول ارتقاء بهره وری از طریق بهبود وظایف مدیریت بود . فایول پنج وظیفه اصلی برنامه ریزی،  سازماندهی امور ، فرماندهی ، هماهنگی و کنترل را برای مدیران معرفی نمود

تئوری ساختاری ماکس وبر:

وبر در صدد ارائه تئوری در خصوص ساختار اختیارات برآمد و فعالیتهای سازمان را مبتنی بر روابط موجود در اختیارات سازمانی دانست او از دیدگاه ساختاری به موضوع مدیریت توجه کردنظریه های وبر در خصوص  سازمان های دیوان سالار یا بروکرات مبنای طرح سازمان های بزرگ قرار گرفت

اصول دیوان سالاری یا بروکراسی وبر :

1-      تقسیم کار

2-      سلسه مراتب اختیارات

3-      گزینش رسمی

4-      قوانین و مقررات رسمی

5-      توجه به مسیر شغلی

 

تئوری انسان اجتماعی : ماری پارکرفالت / چستر برنارد

اشتباه صاحب نظرانی چون تیلور ، فایول ، و وبر این بود که فراموش کردند انسان هسته مرکزی یک سازمان و موجودی اجتماعی است

اصول فالت و برنارد در مدیریت با دیدگاه تئوری انسان اجتماعی :

1-      مدیریت سازمان بر پایه اصول گروهی

2-      وظیفه مدیر هماهنگ کردن تلاشهای گروه است

3-      تکیه بر تخصص و دانش مدیران به جای پست و مقام سازمانی

4-      ایجاد تعادل در توجه به عوامل داخلی و خارجی

 

عصر رفتار گرایان :(نئوکلاسیک ها )

 

عصر رفتارگرایان از چه زمانی آغاز شد ؟ ویژگیهای آن را نام ببرید :

عصر رفتار گرایان از زمانی که به جنبه انسانی سازمانها توجه شد مطرح گردید . از ویژگیهای این دوره ظهور نهضت روابط انسانی  و  کاربرد تحقیقات علوم رفتاری در سازمانها بود به این دوران عصر نئو کلاسیک ها نیز میگویند

روابط انسانی :

تحقیقات هاوتورن : توسط التون مایو

آزمایشها ی هاوتورن ( اسم یک مکان است )  را میتوان زیر بنای دانش روابط انسانی دانست نکات مهم زیر را میتوان از این آزمایش نتیجه گرفت :

1-      سازمان های انسانی سیستم های منظم و مرتب اجتماعی هستند

2-      افراد در سازمانهای انسانی احساس مینمایند که احتیاج به شناخت ارزش و مقام انسانی خود دارند

 

نتایج تحقیقات در هاوتورن  که بشرح زیر است منجر به این شد که در سازمانها بر عامل نیروی انسانی تاکید بیشتری بعمل آید :

 

1-      اثر افکار و نظریات شخصی کارکنان با درجه پویایی در کار

2-      اثر تقلیل ساعات کاری بر سطح بهره وری در تولید

3-      اثرات میزان نور بر بهره برداری کارکنان

4-      اثر دستمزد و سیستم حقوق بربهره وری

5-      اثر امنیت شغلی بر بهره وری

6-      تجزینه و تحلیل ترکیبات اجتماعی گروههای کاری

 

حسابداری جلسه 25-07-86

منابع اصلی تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام را شرح دهید :

در ترازنامه شرکتهای سهامی قسمتی بنام حقوق صاحبان سهام وجود دارد که اقلام تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام را که شامل دو منبع زیر میباشد نشان میدهد

1-      سرمایه گذاری صاحبان سهام یا سرمایه پرداخت نشده

2-      سود حاصل از عملیات سود آور شرکت

هریک از عبارات زیر را شرح دهید :

سرمایه قانونی :

عبارت است از مبلغی که در اساسنامه شرکت بر مبنای تعداد سهام و ارزش اسمی هر سهم تعیین شده  و همچنین به تائید و تصویب اداره ثبت شرکتها رسیده باشد یعنی اینکه اداره ثبت شرکتها مجوز صدور و انتشار این تعداد سهام را با ارزش اسمی معین صادر نماید ویا اینکه شرکت سهامی برحسب ضرورت در زمانهای متناوب این تعداد سهم را برای فروش عرضه نماید

 

سهام صادر شده :

سهامی است که بنا بر تصمیم مجمع عمومی و حسب نیاز به سرمایه ی مربوطه  ، میتوان آن را منتشرنمود و بنابراین به سهام منتشره نیز مربوط میشود   و چنانچه تمام سرمایه از جانب سهام دار پرداخت شود میتوان برگه اصلی سهم را صادر نموده و به سهام دار واگذار کرد

 

کواهینامه خرید سهام :

هرگاه تمامی مبلغ اسمی سهام خریداری شده از سوی خریداران سهام پرداخت نشده باشد شرکت باید به صاحبان سهام گواهینامه موقت سهام بدهد.

این گواهینامه بیانگر تعداد ، مبلغ و نوع سهام پرداخت شده میباشد و در طی یکسال و پس از پرداخت تمامی مبلغ اسمی هرسهم از سوی خریدار ، گواهینامه موقت از سهامدار دریافت و باطل میگردد و به جای آن ورقه اصلی سهام صادر و به صاحب گواهینامه تسلیم میگردد

 سود انباشته :

            سود انباشته یکی از منابع تشکیل دهنده حقوق صاحبان سهام است و مانده این حساب بیانگر سود های انباشته شرکت از بدو تاسیس و پس از کسر زیانهای وارده و سودهای تقسیم شده میباشد

و هدف از انباشته شدن سود ، به منظور تامین مالی برای طرحهای توسع، تقسیم سود و پوشش زیانهای احتمالی میباشد

مانده بستانکار این حساب به منزله ی سود و مانده بدهکار آن به منزله ی زیان میباشد

هزینه های تاسیس و قبل ار بهره برداری را تعریف کنید و نحوه انعکاس آن را در صورتهای مالی بیان کنید.

هزینه هایی که به جهت تاسیس شرکت سهامی  پرداخت میشود هزینه های تاسیس نامیده میشود که عبارتند :

1- هزینه تهیه و تنظیم اساسنامه 2- هزینه مربوط به وکیل و مشاوران حقوقی 3- هزینه برگزاری مجمع عمومی و تاسیس 4- هزینه های چاپ  و صدور گواهینامه های موقت سهام 5- هزینه ثبت شرکت در اداره ثبت شرکتها 6- هزینه درج آگهی در روزنامه

اینگونه هزینه ها بعنوان دارایی نامشهود و تحت عنوان هزینه های تاسیس در دفاتر شرکت ثبت میشود و در پایان هرسال قسمتی از این هزینه ها مستهلک شده و به عنوان هزینه دوره جاری در صورت سود و زیان منعکس میشود.

صرف و سهام را تعریف کنید.

هرگاه سهام یک شرکت به قیمتی بیش از ارزش اسمی آن بفروش برسد میگویند سهام با صرف فروخته شده است و اختلاف بین ارزش اسمی و قیمت فروش را صرف سهام میگویند

کسر سهام :

هرگاه سهام یک شرکت به قیمتی کمتر از ارزش اسمی آن بفروش برسد میگویند سهام با کسر یا تخفیف به فروش رسیده است و اختلاف بین قیمت اسمی و قمیت فروش را کسر یا تخفیف سهام میگویند

نکته : صدور سهام به قیمتی کمتر از ارزش اسمی در ایران ممنوع میباشد .

نکته : کسر سهام دارای ماهیت بدهکار و صرف سهام دارای ماهیت بستانکار میباشد و هر دو عنوان حساب  ( صرف و کسر) بصورت مستقل در بخش حقوق صاحبان سهام ترازنامه قرار میگیرد و چون کسر سهام ماهیت بدهکار دارد بصورت عدد منفی در داخل پرانتز از حقوق صاحبان سهام کم میشود

پرداخت سود سهام ممتاز تابع چه ویژگیهایی میباشد :

1-      سهام ممتاز جمع شونده

2-      سهام ممتاز غیر جمع شونده ( جمع نشونده )

3-      سهام ممتاز مشارکتی

4-      سهام ممتاز غیر مشارکتی

5-      سهام ممتاز مشارکتی محدود

منظور از سهام ممتاز جمع شونده مشارکتی چیست ؟

سهام ممتاز با مزیت سود جمع شونده ، بدین معنی است که سود سهام مربوط به سال ( سالهای ) قبل که اعلام و پرداخت نشده ، با توجه به نرخ سود سهام ، انباشته میگردد . مبلغ سود انباشته شده سال ( سالهای ) قبل باید هنگام اعلام سود ، قبل از پرداخت هرگونه سود به صاحبان سهام عادی ، محاسبه و پرداخت گردد ،

و:

درصورتیکه یک یا چند سال سود سهام اعلام نگردد ،  سود جمع شده ولی پرداخت نشده متعلق به سهام ممتاز را سود معوق سهام میگویند

سهام ممتاز مشارکتی :

سهام ممتاز مشارکتی بدین معنی است که این سهام پس از دریافت سود معوق سالهای قبل ( در صورت داشتن این مزیت ) و دریافت سود سال جاری ، میتوانند در باقیمانده سود ، پس از کسر سودی معادل نرخ سود سهام ممتاز برای سهام عادی ، با سهام عادی به نسبت سرمایه و بطور کامل مشارکت کنند

سهام ممتاز غیر مشارکتی :

در صورتی که سهام ممتاز حق مشارکت در سود اضافی را نداشته باشد ، سود هر سال سهام مزبور محدود به سود بر اساس نرخ از قبل تعیین شده و همچنین سود معوق ( در صورتی که جمع شونده باشد ) میباشد به عبارت دیگر، سهام ممتاز غیر مشارکتی ، تنها سود سال جاری ( بر اساس نرخ از پیش تعیین شده ) یا سود معوق سالهای قبل را دریافت میدارد و باقیمانده سود قابل تقسیم متعلق به صاحبان سهام عادی میباشد

سهام ممتاز غیر جمع شونده ( جمع نشونده ):

چنانچه سهام ممتاز ، فاقد امتیاز جمع شوندگی باشد ، در صورتیکه در سال ( سالهای ) قبل سود سهام اعلام و پرداخت نشده باشد ، در سال جاری سودی از بابت سود معوق ، به این سهام تعلق نمیگیرد و تنها محق به دریافت سود سال جاری میباشند.

سهام ممتاز مشارکتی محدود :

در صورتی که سهام ممتاز دارای مزیت مشارکت کامل در باقیمانده سود باشند ، صاحبان اینگونه سهام ، با صاحبان سهام عادی در هرگونه سود اضافی سهیم میباشند. اما در مواردی که سهام ممتاز دارای حق مشارکت محدود باشد ، صاحبان این سهام ، علاوه بر دریافت سود به نرخ تعیین شده ، تنها تا درصد محدودی در باقیمانده سود شریک میباشند

سرمایه اهدایی و نحوه انعکاس آن در صورتهای مالی را شرح دهید :

هرگاه سازمان ها ، موسسات دولتی  ، جهت برنامه ریزی های خاصی از قبیل ایجاد اشتغال در مناطق محروم ، یا حمایت از یک نوع صنعت بخصوص ، دارائیهایی نظیر زمین ، ماشین آلات و وجه نقد را بصورت بلاعوض در اختیار شرکتهای سهامی قرار میدهند این دارائیها در حقیقت در حکم یک هدیه از طرف دولت   ( یا اشخاص خیر) به شرکت میباشد

از لحاظ حسابداری ، هنگام دریافت دارایی باید « حساب داریی دریافت شده » به قیمت بازار بدهکار و « حساب سرمایه اهدایی » نیز به همین مبلغ بستانکار گردد . حساب سرمایه اهدایی یک حساب دائم بوده و در ترازنامه نیز در قسمت حقوق صاحبان سهام منعکس میگردد

 

 

 

نحوه ارزش دفتری هر سهم عادی در شرکتهایی که هم سهم عادی و هم سهم ممتاز منتشر نموده اند را توضیح دهید:

ابتدا باید ارزش دفتری سهام ممتاز را محاسبه کنیم و ازجمع حقوق صاحبان سهام شرکت کسر و مانده  حقوق صاحبان سهام ، بر تعداد سهام عادی منتشر شده شرکت تقسیم گردد

ارزش دفتری سهام ممتاز شامل « ارزش تصفیه » این سهام بعلاوه کلیه سودهای معوق میباشد. درصورتیکه برای سهمام ممتاز ارزش تصفیه در نظر گرفته نشده باشد ، ارزش دفتری این سهام برابر « ارزش اسمی سهام ممتاز » بعلاوه « کلیه سودهای معوق » آنها میباشد.

ارزش دفتری هر سهم :

ارزش دفتری هر سهم به تعداد سهام منتشر شده در هر شرکت بستگی دارد زیرا ارزش دفتری هر سهم برابر خالص دارائیهایی که متعلق به هر سهم است میباشد منظور از خالص دارائیها یعنی « کل دارائیها – کل بدهیها» است

    

ارزش دفتری هر سهم = کل دارائیها – کل بدهیها

                               

 

اقتصاد جلسه 05-08-86

خلاصه مطالب تدریس شده :

 

روشهای محاسبه کشش قیمتی تقاضا :

1-      روش قوسی 2- روش نقطه ای

روش قوسی :

            در این روش پس از یک حرکت معین روی منحنی تقاضا ، مقادیر قیمت و تقاضا تغییر یافته و در هریک از آنها درصد معینی تغییر ایجاد میشود با درصد گیری از این تغییرات و تقسیم درصد تغییرات مقدار تقاضا به درصد تغییرات قیمت ، کشش قیمتی تقاضا به روش قوسی محاسبه میگردد

 

روش نقطه ای :

            اگر با روشهای آماری بتوانیم رابطه ریاضی منحنی تقاضا را بدست آوریم میتوان با دردست داشتن یک مقدار معینی از قیمت کالا و یا یک مقدار معینی از تقاضا برای کالا کشش قیمتی تقاضا را بدست آورد که در این صورت به آن کشش نقطه ای قیمتی تقاضا گفته میشود

 

نکته :

برای میزان کشش قیمتی تقاضا دو حالت حدی وجود دارد

1-      اگر کشش قیمتی تقاضا صفر باشد در نتیجه تقاضا کاملا" بی کشش خواهد بود و منحنی تقاضا بصورت عمودی است

2-   اگر کشش قیمتی تقاضا بسیار بزرگ و در حد بی نهایت باشد در نتیجه کشش قیمتی تقاضا کاملا" با کشش میباشد و منحنی تقاضا بصورت یک خط افقی است .

عوامل موثر بر کشش قیمتی تقاضا :

1-    سهم کالای مورد نظر از مخارج مصرف کننده :

بطور طبیعی وقتیکه سهم یک کالای معین از مخارج مصرف کننده افزایش می یابد واکنش و حساسیت مصرف کننده نسبت به تغییرات قیمت آن افزایش می یابد که به معنی افزایش کشش قیمتی تقاضا میباشد

2-    گستردگی کمی و کیفی کالاهای جانشین کالای مورد نظر :

بطور طبیعی وقتیکه برای یک کالای معین تعداد بیشتری از کالاهای جانشین وجود داشته باشد برای مصرف کنندگان آن کالا امکان بیشتری برای عکس العمل نسبت به تغییرات قیمت آن کالا فراهم میشود و به تبع آن کشش قیمتی تقاضا نیز افزایش خواهد یافت

3-    طول زمان:

در مورد برخی از کالاها وقتی قیمت آنها افزایش می یابد امکان اینکه مصرف کننده در کوتاه مدت تقاضای خود را برای آن کاهش دهد وجود ندارد اما با گذشت زمان مصرف کنندگان میتوانند جایگزینهایی برای آن کالا برای خود در نظر بگیرند و بدین ترتیب با گذشت زمان امکان واکنش نشان دادن به افزایش قیمتها برای آنان فراهم میشود که معنی آن افزایش کشش قیمتی تقاضا در طول زمان است

مثال :

            اگر قیمت بنزین افزایش یابد در کوتاه مدت امکان کاهش مصرف آن برای کسانیکه امکان استفاده از مترو یا سیستم اتوبوسرانی را ندارند وجود ندارد اما با گذشت زمان برخی از آنان میتوانند مثلا" با منتقل کردن منزل مسکونی خود به نزدیکی محل کارشان مصرف بنزین خود را کاهش دهند

 

           

           

 

مباحث جلسه 02-08-86 بهره وری

انواع بهره وری را نام ببرید :

1-      بهره وری جزئی

2-      بهره وری کل

3-      بهره وری چند عامل

4-      بهره وری عامل کل

5-      شاخص بهره وری جامعه

بهره وری جزئی :

هرگاه در نسبت سطح بهره وری از بین کلیه داده ها ومنابع صرفا" رابطه بین ستاده با یکی از منابع و عوامل تولید مورد بررسی قرار گیرد بهره وری جزئی گفته میشود

بهره وری عامل کل :

بهره وری عامل کل نسبت ارزش افزوده به مجموع ورودیهای نیروی انسانی و سرمایه  میباشد این نسبت در واقع نشان دهنده ارزشی است که استفده از کارکنان و امکانات سرمایه ای سازمان را به مواد اولیه و خریداری شده ی کسر شده از ارزش کل ستاده ها نشان میدهد

بهره وری کل چیست ؟

بهره وری کل نسبت مجموع خروجیها به ورودی میباشد

تفاوت شاخص بهره وری کل با بهره وری جزئی :

 شاخص بهره وری کل نشان دهنده نحوه بهره برداری از کل عوامل میباشد حال آنکه بهره وری جزئی نحوه استفاده از یکی از عوامل را نشان میدهد

بهره وری چند عامل :

بهره وری چند عامل شامل نسبت خروجی یا ستانده به بیش از یک عامل ورودی یا داده است که لزوما" همه عوامل ورودی را شامل نمیشود

شاخص بهره وری جامع :

شاخص بهره وری جامع از حاصلضرب شاخص بهره وری کل در شاخص عوامل نامشهود  بدست می آید این معیار یک معیار پیچیده است که مفهوم معیار بهره وری کل را توسعه داده و آن را به عوامل کیفی نظیر کیفیت محصولات ، کیفییت فرآیند ، بموقع بودن محصولات یا خدمات ، سهم بازار ، نگرش جامعه و... مرتبط میکند

رشد اقتصادی :

به معنای تولید محصول بیشتر در سیستم اقتصادی یک مملکت است که در عین حال به معنی کارایی بیشتر یعنی تولید محصول زیادتراز منابع ثابت و معین میباشد.

توسعه اقتصادی :

تولید بیشتر بهمراه تحول در چگونگی تولید محصولات و نیز تجدید نظر در تخصیص منابع مادی و انسانی به شعبه های مختلف تولید و تلاشهای مطلوب در جهت کمال و بهزیستی و چیره گی افزون بر دنیای خارجی با استفاده از قریحه ، نبوغ و تکنولوژیهای جدید میباشد.

سطح زندگی :

به درجه ای که افراد یک اجتماع بتوانند از کالا و خدمات بهره ببرند گفته میشود

درآمد سرانه :

یعنی :  قدرت خرید و برخورداری از از نعمتهای زندگی

راه حلهای پیشنهادی برای توسعه اقتصادی :

1- راه حلهای کلاسیک       2- راه حلهای مدرن

راه حلهای کلاسیک :

1- توسعه فیزیکی  ( الف – وامهای بین المللی و خارجی   ب – جلب سرمایه های خصوصی )

2- کاهش مصرف ( الف – کاهش مصرف سرانه            ب- کنترل جمعیت                     )

راه حل مدرن :     ( افزایش بهره وری  )

 

 

سیر تکاملی روشهای مدیریت و رفتار سازمان :

1-      روشهای نخستین ( الف- آدام اسمیت  ب – چارلزبابیج  ج- رابرت اوون )

2-      عصر کلاسیکها  ( الف- مدیریت علمی  ب- تئوری اداری ج- تئوری ساختاری د- تئوری انسان اجتماعی )

3-      عصر رفتارگرایان ( الف- تحقیقات هاثورن ب-آبراهام مزلو  ج- داگلاس گرگور د – تفکر سیستمی )

4-    دیدگاه اقتضایی